ਰੁਬਾਇਯਾਤ
رباعیات
ਮੁੱਢਲੀ ਟਿੱਪਣੀ
ਉਮਰ ਖ਼ੱਯਾਮ (੧੦੪੮–੧੧੩੧) ਆਪਣੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ — ਘਣ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੀਜਗਣਿਤੀ, ਮਲਿਕਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਂਗ-ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਗੋਲ-ਵੇਤਾ। ਰੁਬਾਈ — ਚਾਰ ਮਿਸਰਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਕੋਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਦਲੀਲ ਧਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੀਜੀ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥੀ ਸੂਤਰ-ਵਰਗੀ ਸੱਟ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਲਾਹ ਦੇਂਦੀ ਹੈ — ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਅਕਸਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਿਹਰੇ ਨਾਲ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾ ਬਚਿਆ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਸਿਹਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ਮੁਹੰਮਦ-ਅਲੀ ਫ਼ੋਰੂਗ਼ੀ ਤੇ ਕਾਸਿਮ ਗ਼ਨੀ (ਤਹਿਰਾਨ, ੧੯੪੨) ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਚੋਣ ਹੈ — ਸੁਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਬੂਤਾਂ ਮੂਜਬ ਛਾਣੀਆਂ ੧੭੮ ਰੁਬਾਈਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੁਬਾਈ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਵੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਪਰੇਟਸ ਇਹ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਸ਼ੱਕ ਅਭਿਲੇਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਐਡਵਰਡ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੈਰਲਡ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ’ਰੁਬਾਈਆਤ’ (੧੮੫੯) ਇੱਕ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਪੁਨਰ-ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ — ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਬਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੁਕਬੰਦੀ ਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਜੋੜੀਆਂ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੈ: ਹਰ ਰੁਬਾਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਖਦੀ ਹੈ ਉਹੀ, ਮਿਸਰੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣੀ — ਬਿਨਾ ਰਲੇਵੇਂ, ਬਿਨਾ ਭਰਤੀ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੁਕ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ। ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੈਰਲਡ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਅਖਾਣ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਦੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਖ਼ੱਯਾਮ ਦੀ ਸੁਰ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਕਿਸੇ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤੀ ਵਰਗੀ ਹੈ: ਠੋਸ ਨਾਂਵ (ਕੂਜ਼ਾ, ਮਿੱਟੀ, ਲਾਲਾ, ਮੈਖ਼ਾਨਾ, ਸਰਾਂ), ਸਾਦੀ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਤੇ ਤਾਰਕਿਕ ਜੋੜ (’ਇਸ ਲਈ’, ’ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ’, ’ਜੇ’) ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਪਰ ਵਿਦਾਰਕ ਦਲੀਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰ ਖ਼ੁਸ਼ਕ, ਸ਼ੱਕੀ, ਕੋਮਲ ਹੈ — ਕਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਧੁੰਦ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨਹੀਂ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰਤਦੇ ਬਿੰਬ: ਕਿਸਮਤ ਵਜੋਂ ਘੁੰਮਦਾ ਅਸਮਾਨ (ਚਰਖ਼, ਫ਼ਲਕ); ਧੂੜ-ਤੋਂ-ਮਿੱਟੀ-ਤੋਂ-ਕੂਜ਼ਾ-ਤੋਂ-ਧੂੜ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਕੂਜ਼ੇ ਘੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਇੱਕੋ ਟੇਕ — ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਇਹ ਸਾਹ ਪੀ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਸਾਕੀ (ਸ਼ਰਾਬ-ਦਾਤਾ), ਜਮਸ਼ੀਦ, ਬਹਿਰਾਮ, ਕੈਖ਼ੁਸਰੋ ਵਰਗੇ ਨਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ, ਕੌਸਰ ਵਰਗੇ ਹਵਾਲੇ ਗਲੌਸਰੀ ਅਪਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਉੱਠ, ਹੇ ਪਿਆਰੀਏ, ਆ, ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ;
ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੁਸਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੱਲ ਕਰ;
ਇੱਕ ਕੂਜ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਪੀਏ,
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਕੂਜ਼ੇ ਬਣਨ।
ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੁਸਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੱਲ ਕਰ;
ਇੱਕ ਕੂਜ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਪੀਏ,
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਕੂਜ਼ੇ ਬਣਨ।
برخیز بتا بیا ز بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزهها کنند از گل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزهها کنند از گل ما
ਕੋਈ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ,
ਇਸ ਉਦਾਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖ;
ਚਾਨਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ, ਹੇ ਚੰਦ — ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦ
ਬੜਾ ਚਮਕੇਗਾ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ।
ਇਸ ਉਦਾਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖ;
ਚਾਨਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ, ਹੇ ਚੰਦ — ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦ
ਬੜਾ ਚਮਕੇਗਾ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ।
چون عهده نمیشود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
ਕੁਰਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ;
ਪਰ ਪਿਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਆਇਤ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ;
ਪਰ ਪਿਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਆਇਤ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
قرآن که مهین کلام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را
ਤੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ, ਤਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਹਨਾ ਨਾ ਮਾਰ;
ਧੋਖੇ ਤੇ ਮੱਕਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨਾ ਰੱਖ;
ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ, ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰ —
ਸ਼ਰਾਬ ਜਿਸ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਸੌ ਬੁਰਕੀਆਂ ਤੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਧੋਖੇ ਤੇ ਮੱਕਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨਾ ਰੱਖ;
ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ, ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰ —
ਸ਼ਰਾਬ ਜਿਸ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਸੌ ਬੁਰਕੀਆਂ ਤੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ।
گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ,
ਲਾਲੇ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਸਰੂ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਕੱਦ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ, ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ
ਅਨਾਦਿ ਚਿਤੇਰੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।
ਲਾਲੇ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਸਰੂ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਕੱਦ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ, ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ
ਅਨਾਦਿ ਚਿਤੇਰੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।
هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
ਅਸੀਂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਗਵੱਈਆ, ਤੇ ਇਹ ਉੱਜੜਿਆ ਕੋਨਾ;
ਜਾਨ, ਦਿਲ, ਪਿਆਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਬਸਤਰ;
ਰਹਿਮਤ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ, ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ,
ਮਿੱਟੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ।
ਜਾਨ, ਦਿਲ, ਪਿਆਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਬਸਤਰ;
ਰਹਿਮਤ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ, ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ,
ਮਿੱਟੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ।
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ਬੱਦਲ ਆਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਰੋਇਆ;
ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਨਾ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ;
ਇਹ ਘਾਹ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ,
ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘਾਹ ਕਿਸ ਦੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੋਵੇਗਾ।
ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਨਾ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ;
ਇਹ ਘਾਹ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੈ,
ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘਾਹ ਕਿਸ ਦੀ ਸੈਰਗਾਹ ਹੋਵੇਗਾ।
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی بادهٔ گلرنگ نمیباید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست
بی بادهٔ گلرنگ نمیباید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست
ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਦਾ ਫੁੱਲ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ,
ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕਿਉਂ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਦਗ਼ਾਬਾਜ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ,
ਐਸਾ ਦਿਨ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕਿਉਂ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਦਗ਼ਾਬਾਜ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ,
ਐਸਾ ਦਿਨ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
اکنون که گل سعادتت پربار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است
ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ,
ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਜ਼ ਭਰਮ ਹੈ;
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਦੀਵਾਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਲ ਅਜਾਈਂ ਨਾ ਕਰ,
ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਜ਼ ਭਰਮ ਹੈ;
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਦੀਵਾਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਲ ਅਜਾਈਂ ਨਾ ਕਰ,
ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
امروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
ਹੇ ਰੂਹਾਨੀ ਜਗਤ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ,
ਪੰਜ, ਚਾਰ, ਛੇ ਤੇ ਸੱਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ,
ਪੀ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ — ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗਾ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜ, ਚਾਰ, ਛੇ ਤੇ ਸੱਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ,
ਪੀ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ — ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗਾ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ای آمده از عالم روحانی تفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ਹੇ ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ, ਤੇਰੀ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼,
ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਤੇਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਹੈ;
ਹੇ ਮਿੱਟੀ, ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰੀਏ ਤਾਂ
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਹਨ।
ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਤੇਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਹੈ;
ਹੇ ਮਿੱਟੀ, ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰੀਏ ਤਾਂ
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਹਨ।
ای چرخ فلک خرابی از کینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست
ਹੇ ਦਿਲ, ਸਮਾਂ ਤੈਨੂੰ ਗ਼ਮਗੀਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਅਚਾਨਕ ਤੇਰੇ ਤਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨ ਚਲੀ ਜਾਏਗੀ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀ,
ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਘਾਹ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਅਚਾਨਕ ਤੇਰੇ ਤਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨ ਚਲੀ ਜਾਏਗੀ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀ,
ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਘਾਹ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ای دل چو زمانه میکند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت
ਇਹ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਾਗਰ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ,
ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ;
ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਆਖਿਆ,
ਜੋ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਕੋਈ ਨਾ ਆਖ ਸਕਿਆ।
ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ;
ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਆਖਿਆ,
ਜੋ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਕੋਈ ਨਾ ਆਖ ਸਕਿਆ।
این بحر وجود آمده بیرون ز نهفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمیداند گفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمیداند گفت
ਇਹ ਕੂਜ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਰੋਂਦਾ ਆਸ਼ਿਕ ਸੀ,
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਵਿੱਚ ਬੱਧਾ ਸੀ;
ਇਸ ਦੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਜੋ ਹੱਥਲ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ,
ਕਿਸੇ ਯਾਰ ਦੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੱਥ ਸੀ।
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਵਿੱਚ ਬੱਧਾ ਸੀ;
ਇਸ ਦੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਜੋ ਹੱਥਲ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ,
ਕਿਸੇ ਯਾਰ ਦੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੱਥ ਸੀ।
این کوزه چو من عاشق زاری بودهست
در بند سر زلف نگاری بودهست
این دسته که بر گردن او میبینی
دستیست که بر گردن یاری بودهست
در بند سر زلف نگاری بودهست
این دسته که بر گردن او میبینی
دستیست که بر گردن یاری بودهست
ਇਹ ਕੂਜ਼ਾ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ,
ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ, ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਆਇਆ;
ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ
ਕਿਸੇ ਮਸਤ ਗੱਲ੍ਹ ਤੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਆਇਆ।
ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ, ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਆਇਆ;
ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ
ਕਿਸੇ ਮਸਤ ਗੱਲ੍ਹ ਤੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਆਇਆ।
این کوزه که آبخوارهٔ مزدوریست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوریست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموریست
از عارض مستی و لب مستوریست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوریست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموریست
از عارض مستی و لب مستوریست
ਇਹ ਇੱਕ-ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਘ ਗਈ,
ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਪੈਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ;
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਗ਼ਮ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਆਇਆ —
ਜੋ ਦਿਨ ਆਇਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਪੈਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ;
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਗ਼ਮ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਆਇਆ —
ਜੋ ਦਿਨ ਆਇਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ।
این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامدهست و روزی که گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامدهست و روزی که گذشت
ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਨੌਰੋਜ਼ ਦੀ ਹਵਾ ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੈ,
ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲ-ਰੌਸ਼ਨ ਚਿਹਰਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ;
ਲੰਘੀ ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੀ ਆਖੇਂ, ਸੁਖਾਵਾਂ ਨਹੀਂ,
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ।
ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲ-ਰੌਸ਼ਨ ਚਿਹਰਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ;
ਲੰਘੀ ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੀ ਆਖੇਂ, ਸੁਖਾਵਾਂ ਨਹੀਂ,
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ।
بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دلافروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
در صحن چمن روی دلافروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਰਾਤਾਂ-ਦਿਨ ਸਨ,
ਘੁੰਮਦਾ ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ;
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਧਰੇਂ ਉੱਥੇ
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਸੀ।
ਘੁੰਮਦਾ ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ;
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਧਰੇਂ ਉੱਥੇ
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਸੀ।
پیش از من و تو لیل و نهاری بودهست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بودهست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بودهست
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਵਾਂ?
ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਕਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਕ ਆ ਗਿਆ;
ਖ਼ੱਯਾਮ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਏਗਾ, ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਆਖਿਆ?
ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਗਿਆ, ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂ ਕੌਣ ਆਇਆ?
ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਕਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਕ ਆ ਗਿਆ;
ਖ਼ੱਯਾਮ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਏਗਾ, ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਆਖਿਆ?
ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਗਿਆ, ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂ ਕੌਣ ਆਇਆ?
تا چند زنم به روی دریاها خشت
بیزار شدم ز بتپرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت
بیزار شدم ز بتپرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت
ਰਲ ਕੇ ਬਣੇ ਪਿਆਲੇ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ
ਭੰਨਣਾ ਮਸਤ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਇੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ, ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ-ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ —
ਕਿਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਕਿਸ ਦੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ?
ਭੰਨਣਾ ਮਸਤ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਇੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ, ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ-ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ —
ਕਿਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਕਿਸ ਦੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ?
ترکیب پیالهای که در هم پیوست
بشکستن آن روا نمیدارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست
بشکستن آن روا نمیدارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست
ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੂਜਬ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਧੱਕਾ ਹੋਵੇ;
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤਨ ਦਾ ਮੂਲ
ਇੱਕ ਧੂੜ, ਇੱਕ ਵਾਅ, ਇੱਕ ਕਣ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਹੈ।
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਧੱਕਾ ਹੋਵੇ;
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤਨ ਦਾ ਮੂਲ
ਇੱਕ ਧੂੜ, ਇੱਕ ਵਾਅ, ਇੱਕ ਕਣ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਹੈ।
ترکیب طبایع چو به کام تو دمیست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمیست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمیست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمیست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمیست
ਨੌਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਨੇ ਲਾਲੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਧੋਤਾ,
ਉੱਠ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ;
ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਸੈਰਗਾਹ ਬਣਿਆ ਇਹ ਘਾਹ
ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇਗਾ।
ਉੱਠ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ;
ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਸੈਰਗਾਹ ਬਣਿਆ ਇਹ ਘਾਹ
ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇਗਾ।
چون ابر به نوروز رخ لاله بشست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست
ਮਸਤ ਬੁਲਬੁਲ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਲੱਭਾ,
ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿਸਿਆ;
ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ —
ਸਮਝ, ਲੰਘੀ ਉਮਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ।
ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿਸਿਆ;
ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ —
ਸਮਝ, ਲੰਘੀ ਉਮਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ।
چون بلبل مست راه در بستان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت
ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੂਜਬ ਚੱਕਰ ਨਾ ਘੁੰਮਿਆ, ਇਸ ਲਈ,
ਅਸਮਾਨ ਸੱਤ ਗਿਣ ਜਾਂ ਅੱਠ ਗਿਣ;
ਮਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਹੀ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀੜੀ ਖਾਏ ਜਾਂ ਪੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਘਿਆੜ — ਇੱਕੋ।
ਅਸਮਾਨ ਸੱਤ ਗਿਣ ਜਾਂ ਅੱਠ ਗਿਣ;
ਮਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਹੀ ਪੈਂਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀੜੀ ਖਾਏ ਜਾਂ ਪੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਘਿਆੜ — ਇੱਕੋ।
چون چرخ به کام یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
ਲਾਲੇ ਵਾਂਗ ਨੌਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਫੜ,
ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਯਾਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵਿਹਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਚੱਕਰ
ਅਚਾਨਕ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਢਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।
ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਯਾਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵਿਹਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਚੱਕਰ
ਅਚਾਨਕ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਢਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।
چون لاله به نوروز قدح گیر به دست
با لالهرخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست
با لالهرخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست
ਸੱਚ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਾ ਛੱਡ —
ਬੇਖ਼ਬਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਜਾਗਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਸਤ, ਇੱਕੋ।
ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਾ ਛੱਡ —
ਬੇਖ਼ਬਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਜਾਗਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਸਤ, ਇੱਕੋ।
چون نیست حقیقت و یقین اندر دست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بیخبری مرد چه هشیار و چه مست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بیخبری مرد چه هشیار و چه مست
ਜੋ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੱਥ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ,
ਜੋ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਤੇ ਟੁੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਇਉਂ ਸਮਝ,
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਹੀਂ ਉਹ ਹੈ, ਇਉਂ ਕਲਪ।
ਜੋ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਤੇ ਟੁੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਇਉਂ ਸਮਝ,
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਹੀਂ ਉਹ ਹੈ, ਇਉਂ ਕਲਪ।
چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
ਹਰ ਅਣਜਾਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ ਮਿੱਟੀ
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਤਲੀ, ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ;
ਮਹਿਲ ਦੇ ਕੰਗੂਰੇ ਉੱਤੇ ਹਰ ਇੱਟ
ਕਿਸੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਤਲੀ, ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ;
ਮਹਿਲ ਦੇ ਕੰਗੂਰੇ ਉੱਤੇ ਹਰ ਇੱਟ
ਕਿਸੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਉਂਗਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ।
خاکی که به زیر پای هر نادانیست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانیست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانیست
انگشت وزیر یا سر سلطانیست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانیست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانیست
انگشت وزیر یا سر سلطانیست
ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ,
ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ?
ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਭੰਨਣਾ ਕਿਸ ਲਈ?
ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਸ ਦਾ?
ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ?
ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਭੰਨਣਾ ਕਿਸ ਲਈ?
ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਸ ਦਾ?
دارنده چو ترکیب طبایع آراست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست
ਭੇਤਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ,
ਇਸ ਬਣਤਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ;
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ —
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਬਣਤਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ;
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ —
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਹੀਂ।
در پردۀ اسرار کسی را ره نیست
زین تعبیه جان هیچکس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانهها کوته نیست
زین تعبیه جان هیچکس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانهها کوته نیست
ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਾਂ, ਇੱਕ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੜਿਆ;
ਮੌਤ ਦੀ ਜੋੜੀਦਾਰ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਹੇਠ ਸੌਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੜਿਆ;
ਮੌਤ ਦੀ ਜੋੜੀਦਾਰ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਹੇਠ ਸੌਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ।
در خواب بدم مرا خردمندی گفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک میباید خفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک میباید خفت
ਸਾਡੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ,
ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਅੰਤ ਦਿਸਦਾ;
ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ —
ਇਹ ਆਉਣਾ ਕਿੱਥੋਂ, ਤੇ ਜਾਣਾ ਕਿੱਥੇ?
ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ, ਨਾ ਅੰਤ ਦਿਸਦਾ;
ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ —
ਇਹ ਆਉਣਾ ਕਿੱਥੋਂ, ਤੇ ਜਾਣਾ ਕਿੱਥੇ?
در دایرهای که آمد و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس مینزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس مینزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست
ਬਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੂਰ-ਰੂਪ ਸੁੰਦਰੀ
ਪੈਲੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਮੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਦੇਵੇ,
ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੇ ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਭੈੜਾ ਹੋਵੇ,
ਬਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਤਾ ਚੰਗਾ।
ਪੈਲੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਮੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਦੇਵੇ,
ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੇ ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਭੈੜਾ ਹੋਵੇ,
ਬਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਤਾ ਚੰਗਾ।
در فصل بهار اگر بتی حور سرشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت
ਸਮਝ, ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜਾਏਂਗਾ,
ਨਾਸ਼ ਦੇ ਭੇਤਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਏਂਗਾ;
ਪੀ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ — ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗਾ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ਼ ਦੇ ਭੇਤਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਏਂਗਾ;
ਪੀ — ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ — ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗਾ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ਸਾਕੀ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਘਾਹ ਕਿੰਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਭਰੇ,
ਸਮਝ, ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਏ;
ਪੀ ਤੇ ਫੁੱਲ ਤੋੜ, ਤੂੰ ਵੇਖੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਫੁੱਲ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਘਾਹ ਕੂੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਮਝ, ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਏ;
ਪੀ ਤੇ ਫੁੱਲ ਤੋੜ, ਤੂੰ ਵੇਖੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਫੁੱਲ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਘਾਹ ਕੂੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ساقی گل و سبزه بس طربناک شدهست
دریاب که هفته دگر خاک شدهست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شدهست و سبزه خاشاک شدهست
دریاب که هفته دگر خاک شدهست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شدهست و سبزه خاشاک شدهست
ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਹਨੇਰੀ ਹੋਈ, ਕੰਮ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ,
ਦੁੱਖ ਵਧਿਆ, ਸੁਖ ਘਟਦਾ ਗਿਆ;
ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ, ਜੋ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਦੁੱਖ ਵਧਿਆ, ਸੁਖ ਘਟਦਾ ਗਿਆ;
ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ, ਜੋ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮੰਗਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
عمریست مرا تیره و کاریست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمیباید خواست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمیباید خواست
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ, ਨਹਿਰ ਦਾ ਕੰਢਾ, ਪੈਲੀ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ,
ਇੱਕ-ਦੋ ਯਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੂਰ-ਰੂਪ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ;
ਪਿਆਲਾ ਅੱਗੇ ਕਰ — ਤੜਕੇ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬੀ
ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ।
ਇੱਕ-ਦੋ ਯਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੂਰ-ਰੂਪ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ;
ਪਿਆਲਾ ਅੱਗੇ ਕਰ — ਤੜਕੇ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬੀ
ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ।
فصل گل و طرف جویبار و لب کشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که بادهنوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که بادهنوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت
ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸਦੀਵਤਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਗੀ ਹੋਵੇ,
ਤੇਰੇ ਤਨ ਉੱਤੇ ਉਮਰ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਬਸਤਰ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੰਬੂ ਵਰਗੇ ਇਸ ਤਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ
ਸਾਵਧਾਨ, ਟੇਕ ਨਾ ਲਾ — ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੀਲਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇਰੇ ਤਨ ਉੱਤੇ ਉਮਰ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਬਸਤਰ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੰਬੂ ਵਰਗੇ ਇਸ ਤਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ
ਸਾਵਧਾਨ, ਟੇਕ ਨਾ ਲਾ — ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੀਲਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹਨ।
گر شاخ بقا ز بیخ بختت رستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانیست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانیست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست
ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੂਰ ਨਾਲ ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅੰਗੂਰ ਦਾ ਰਸ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ;
ਇਹ ਨਕਦ ਲੈ, ਤੇ ਉਸ ਉਧਾਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ —
ਦੂਰੋਂ ਢੋਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੈ।
ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅੰਗੂਰ ਦਾ ਰਸ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ;
ਇਹ ਨਕਦ ਲੈ, ਤੇ ਉਸ ਉਧਾਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ —
ਦੂਰੋਂ ਢੋਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਹੈ।
گویند کسان بهشت با حور خوش است
من میگویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است
من میگویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است
ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਸਤ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਏਗਾ,
ਇਹ ਝੂਠੀ ਗੱਲ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਧਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ,
ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਬਹਿਸ਼ਤ ਤਲੀ ਵਾਂਗ ਖ਼ਾਲੀ ਵੇਖੇਂਗਾ।
ਇਹ ਝੂਠੀ ਗੱਲ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਧਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ,
ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਬਹਿਸ਼ਤ ਤਲੀ ਵਾਂਗ ਖ਼ਾਲੀ ਵੇਖੇਂਗਾ।
گویند مرا که دوزخی باشد مست
قولیست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست
قولیست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست
ਮੈਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ
ਬਹਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਭੈੜਾ ਦੋਜ਼ਖ਼ੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰੀ, ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਪੈਲੀ ਦੇ ਕੰਢੇ —
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਕਦ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਉਧਾਰ।
ਬਹਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਭੈੜਾ ਦੋਜ਼ਖ਼ੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ;
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰੀ, ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਪੈਲੀ ਦੇ ਕੰਢੇ —
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਕਦ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਉਧਾਰ।
من هیچ ندانم که مرا آنکه سرشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت
ਚਾਨਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੂਰ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਾ ਪੱਲਾ ਚੀਰਿਆ,
ਪੀ — ਇਸ ਪਲ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਸੋਚ ਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਨਣੀ
ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਚਮਕੇਗੀ।
ਪੀ — ਇਸ ਪਲ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ;
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਸੋਚ ਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਨਣੀ
ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਚਮਕੇਗੀ।
مهتاب به نور دامن شب بشکافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ ਮੇਰਾ ਧਰਮ,
ਕੁਫ਼ਰ ਤੇ ਦੀਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮੇਰਾ ਮਜ਼੍ਹਬ;
ਜਗਤ-ਰੂਪੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇਰਾ ਮਹਿਰ ਕੀ?
ਆਖਿਆ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਹਿਰ।
ਕੁਫ਼ਰ ਤੇ ਦੀਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮੇਰਾ ਮਜ਼੍ਹਬ;
ਜਗਤ-ਰੂਪੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇਰਾ ਮਹਿਰ ਕੀ?
ਆਖਿਆ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਹਿਰ।
می خوردن و شاد بودن آیین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است
ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਘਲਿਆ ਲਾਲ, ਸੁਰਾਹੀ ਉਸ ਦੀ ਖਾਣ,
ਤਨ ਪਿਆਲਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਨ;
ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਉਹ ਬਲੌਰੀ ਪਿਆਲਾ
ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਦਾ ਲਹੂ ਲੁਕਾਇਆ ਹੰਝੂ ਹੈ।
ਤਨ ਪਿਆਲਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਨ;
ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਉਹ ਬਲੌਰੀ ਪਿਆਲਾ
ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਦਾ ਲਹੂ ਲੁਕਾਇਆ ਹੰਝੂ ਹੈ।
می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਨ ਇਹੀ ਹੈ,
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਇਹੀ;
ਫੁੱਲ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਸਤ ਯਾਰਾਂ ਦਾ ਵੇਲਾ —
ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਇਹੀ ਹੈ।
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਇਹੀ;
ਫੁੱਲ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਸਤ ਯਾਰਾਂ ਦਾ ਵੇਲਾ —
ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਇਹੀ ਹੈ।
می نوش که عمر جاودانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است
ਬੰਦੇ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ,
ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ —
ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਨਾ ਸੁੱਟ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਲ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ
ਅਸਮਾਨ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਲਾਚਾਰ ਹੈ।
ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ —
ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਨਾ ਸੁੱਟ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਲ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ
ਅਸਮਾਨ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਲਾਚਾਰ ਹੈ।
نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچارهتر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچارهتر است
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਲਾਲੇ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਸੀ, ਹਰ ਉਸ ਪੈਲੀ ਵਿੱਚ
ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਸੀ;
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹਰ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਤਿਲ ਸੀ।
ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਸੀ;
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹਰ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ
ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਤਿਲ ਸੀ।
در هر دشتی که لالهزاری بودهست
از سرخی خون شهریاری بودهست
هر شاخ بنفشه کز زمین میروید
خالیست که بر رخ نگاری بودهست
از سرخی خون شهریاری بودهست
هر شاخ بنفشه کز زمین میروید
خالیست که بر رخ نگاری بودهست
ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਹਰ ਕਣ
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਤਾਜ-ਮੁੰਦਰੀ ਦਾ ਨਗ ਸੀ;
ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਧੂੜ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਝਾੜ,
ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੋਹਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ।
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਤਾਜ-ਮੁੰਦਰੀ ਦਾ ਨਗ ਸੀ;
ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਧੂੜ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਝਾੜ,
ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸੋਹਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ।
هر ذره که در خاک زمینی بودهست
پیش از من و تو تاج و نگینی بودهست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بودهست
پیش از من و تو تاج و نگینی بودهست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بودهست
ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਗਿਆ ਹਰ ਘਾਹ
ਕਿਸੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨੀਵੇਂਪਣ ਨਾਲ ਨਾ ਧਰ,
ਉਹ ਘਾਹ ਕਿਸੇ ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ।
ਕਿਸੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨੀਵੇਂਪਣ ਨਾਲ ਨਾ ਧਰ,
ਉਹ ਘਾਹ ਕਿਸੇ ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ।
هر سبزه که بر کنار جویی رستهست
گویی ز لب فرشتهخویی رستهست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لالهرویی رستهست
گویی ز لب فرشتهخویی رستهست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لالهرویی رستهست
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਦਬ ਦੇ ਸਾਗਰ ਬਣੇ,
ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੀਪਕ ਕਰਦੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਣੇ —
ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ;
ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੀਪਕ ਕਰਦੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਣੇ —
ਇਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ;
ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانهای و در خواب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانهای و در خواب شدند
ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਥਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ,
ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਬੇੜ ਲਏ;
ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਹਾਨਾ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ,
ਕੱਲ੍ਹ ਸਭ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘੜਿਆ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਬੇੜ ਲਏ;
ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਹਾਨਾ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ,
ਕੱਲ੍ਹ ਸਭ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘੜਿਆ।
آن را که به صحرای علل تاختهاند
بی او همه کارها بپرداختهاند
امروز بهانهای درانداختهاند
فردا همه آن بود که درساختهاند
بی او همه کارها بپرداختهاند
امروز بهانهای درانداختهاند
فردا همه آن بود که درساختهاند
ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਜੋ ਨਵੇਂ ਹਨ,
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸੱਧਰ ਮਗਰ ਇੱਕੋ ਦੌੜ ਦੌੜਦਾ ਹੈ;
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਗਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਦੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ;
ਉਹ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹੋਰ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸੱਧਰ ਮਗਰ ਇੱਕੋ ਦੌੜ ਦੌੜਦਾ ਹੈ;
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਗਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਦੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ;
ਉਹ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹੋਰ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਜਾਣਗੇ।
آنها که کهن شدند و اینها که نوند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنهجهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنهجهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند
ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਘੜੇ,
ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਮਗੀਨ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੇ ਦਾਗ਼ ਦਿੱਤੇ;
ਲਾਲ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਵਰਗੇ ਵਾਲ ਬੜੇ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਢੋਲ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਡੱਬੀ ਵਿੱਚ ਧਰੇ।
ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਮਗੀਨ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੇ ਦਾਗ਼ ਦਿੱਤੇ;
ਲਾਲ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਵਰਗੇ ਵਾਲ ਬੜੇ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਢੋਲ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਡੱਬੀ ਵਿੱਚ ਧਰੇ।
آنکس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد
ਇੱਕ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ,
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੇ;
ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ —
ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਮਿਣਦੇ।
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੇ;
ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ —
ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਮਿਣਦੇ।
آرند یکی و دیگری بربایند
بر هیچکسی راز همینگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست میپیمایند
بر هیچکسی راز همینگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست میپیمایند
ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿ
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਅਕਲ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਨਾ ਗੁਆ —
ਜੋ ਹਾਕਮ ਹਨ ਉਹੀ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਅਕਲ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਨਾ ਗੁਆ —
ਜੋ ਹਾਕਮ ਹਨ ਉਹੀ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
اجرام که ساکنان این ایواناند
اسباب تردد خردمنداناند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگرداناند
اسباب تردد خردمنداناند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگرداناند
ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਾ ਹੋਇਆ,
ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਡੱਪਣ-ਮਾਣ ਨਾ ਵਧਿਆ;
ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਨਾ ਸੁਣੇ —
ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਕਿਸ ਲਈ ਸੀ।
ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਡੱਪਣ-ਮਾਣ ਨਾ ਵਧਿਆ;
ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਨਾ ਸੁਣੇ —
ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਕਿਸ ਲਈ ਸੀ।
از آمدنم نبود گردون را سود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود
ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤੁਪਕਾ ਸਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੋਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ;
ਮਾਲ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਿਰ ਥਾਂ ਰਹੇ;
ਪਿਆਲਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਪਕਾ ਸਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੋਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ;
ਮਾਲ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਿਰ ਥਾਂ ਰਹੇ;
ਪਿਆਲਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ।
از رنج کشیدن آدمی حر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد
ਹਾਏ, ਪੂੰਜੀ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ,
ਮੌਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿੰਨੇ ਕਲੇਜੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਹੋਏ;
ਉਸ ਜਗਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ —
ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਮੌਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿੰਨੇ ਕਲੇਜੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਹੋਏ;
ਉਸ ਜਗਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ —
ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ।
افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد
ਹਾਏ, ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਵਰਕਾ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਬਹਾਰ ਪੱਤਝੜ ਹੋ ਗਈ;
ਜਵਾਨੀ ਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪੰਛੀ —
ਹਾਏ, ਕਦੋਂ ਆਇਆ, ਕਦੋਂ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਬਹਾਰ ਪੱਤਝੜ ਹੋ ਗਈ;
ਜਵਾਨੀ ਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪੰਛੀ —
ਹਾਏ, ਕਦੋਂ ਆਇਆ, ਕਦੋਂ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد
ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤੇ ਜਗਤ ਹੋਵੇਗਾ,
ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ;
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵਿਗੜਿਆ,
ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ;
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵਿਗੜਿਆ,
ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود
نی نام ز ما و نی نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦੌੜਦੀ ਇਹ ਅਕਲ
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ:
ਇਹ ਇੱਕ ਪਲ ਸਮਝ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ
ਵੱਢਿਆਂ ਮੁੜ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਾਗ ਨਹੀਂ।
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ:
ਇਹ ਇੱਕ ਪਲ ਸਮਝ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ
ਵੱਢਿਆਂ ਮੁੜ ਉੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਾਗ ਨਹੀਂ।
این عقل که در ره سعادت پوید
روزی صد بار خود تو را میگوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نهای
آن تره که بدروند و دیگر روید
روزی صد بار خود تو را میگوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نهای
آن تره که بدروند و دیگر روید
ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਕਾਫ਼ਲਾ ਅਜੀਬ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਸਮਝ;
ਸਾਕੀ, ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਗ਼ਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ?
ਪਿਆਲਾ ਅੱਗੇ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ।
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਸਮਝ;
ਸਾਕੀ, ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਗ਼ਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ?
ਪਿਆਲਾ ਅੱਗੇ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ।
این قافلهٔ عمر عجب میگذرد
دریاب دمی که با طرب میگذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب میگذرد
دریاب دمی که با طرب میگذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب میگذرد
ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ,
ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮਾੜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
ਜਾਨ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਨਾ ਜਾ;
ਆਖਿਆ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਘਰ ਢਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮਾੜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
ਜਾਨ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਨਾ ਜਾ;
ਆਖਿਆ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਘਰ ਢਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
بر پشت من از زمانه تو میآید
وز من همه کار نانکو میآید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومیآید
وز من همه کار نانکو میآید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومیآید
ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜਿੱਤਿਆ ਨਾ,
ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਰੱਜੀ ਨਾ;
ਤੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਖਾਧਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ —
ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾਏਗੀ, ਬਸ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਰੱਜੀ ਨਾ;
ਤੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਖਾਧਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ —
ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾਏਗੀ, ਬਸ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخوردهست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخوردهست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد
ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਲਈ ਜਗਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ,
ਉਸ ਵੱਲ ਨਾ ਝੁਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਣੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ;
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੜੇ ਜਾਣਗੇ, ਬੜੇ ਆਉਣਗੇ,
ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁੱਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁੱਕ ਲੈਣਗੇ।
ਉਸ ਵੱਲ ਨਾ ਝੁਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਣੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ;
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੜੇ ਜਾਣਗੇ, ਬੜੇ ਆਉਣਗੇ,
ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁੱਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁੱਕ ਲੈਣਗੇ।
بر چشم تو عالم ارچه میآرایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند
ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਕਲਮ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਚੱਲੀ, ਇਸ ਲਈ,
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ?
ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ,
ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂਕਾਰ ਅੱਗੇ ਸੱਦਣਗੇ?
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ?
ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ,
ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂਕਾਰ ਅੱਗੇ ਸੱਦਣਗੇ?
بر من قلم قضا چو بی من رانند
پس نیک و بدش ز من چرا میدانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند
پس نیک و بدش ز من چرا میدانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰੰਗ-ਗੰਧ ਦਾ ਬੰਦੀ ਹੋਵੇਂਗਾ?
ਹਰ ਭੈੜੇ-ਸੋਹਣੇ ਮਗਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਦੌੜੇਂਗਾ?
ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਲ,
ਅਖ਼ੀਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਜਾਏਂਗਾ।
ਹਰ ਭੈੜੇ-ਸੋਹਣੇ ਮਗਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਦੌੜੇਂਗਾ?
ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਲ,
ਅਖ਼ੀਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਜਾਏਂਗਾ।
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد
ਕਲੰਦਰ ਦਾ ਰਾਹ ਤੁਰੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਚਿਹਰਾ ਦਿਲ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ;
ਗ਼ਮ ਕਿਉਂ ਰਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈਂ — ਦਿਲ-ਸੜਿਆਂ ਵਾਂਗ
ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਚਿਹਰਾ ਦਿਲ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ;
ਗ਼ਮ ਕਿਉਂ ਰਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈਂ — ਦਿਲ-ਸੜਿਆਂ ਵਾਂਗ
ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
ਸ਼ੁੱਕਰ ਤੇ ਚੰਦ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਸੇ ਜਦੋਂ ਤੋਂ,
ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵੇਖਿਆ;
ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ —
ਵੇਚਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਉਹ ਕੀ ਖ਼ਰੀਦਣਗੇ?
ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵੇਖਿਆ;
ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ —
ਵੇਚਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਉਹ ਕੀ ਖ਼ਰੀਦਣਗੇ?
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز میفروشان کایشان
به زآنکه فروشند چه خواهند خرید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز میفروشان کایشان
به زآنکه فروشند چه خواهند خرید
ਉਮਰ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ,
ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਨਾਲ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਮੇਰਾ-ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸਾਡੀ ਰਾਇ ਮੂਜਬ
ਮੋਮ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਨਾਲ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਮੇਰਾ-ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸਾਡੀ ਰਾਇ ਮੂਜਬ
ਮੋਮ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنانکه رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنانکه رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد
ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਿਰ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜੀਵ
ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ;
ਘੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ —
ਤਾਂ ਤੂੰਬੀ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖੇਂਗਾ?
ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ;
ਘੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ —
ਤਾਂ ਤੂੰਬੀ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖੇਂਗਾ?
حیی که به قدرت سر و رو میسازد
همواره همو کار عدو میسازد
گویند قرابهگر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو میسازد
همواره همو کار عدو میسازد
گویند قرابهگر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو میسازد
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਏ ਜਦੋਂ,
ਹੇ ਪਿਆਰੀਏ, ਮਿਣ-ਮਿਣ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ;
ਹੂਰ, ਮਹਿਲ, ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੇ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਤੋਂ
ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬਹਿ — ਉਹ ਸਭ ਮਹਿਜ਼ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਹਨ।
ਹੇ ਪਿਆਰੀਏ, ਮਿਣ-ਮਿਣ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ;
ਹੂਰ, ਮਹਿਲ, ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੇ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਤੋਂ
ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬਹਿ — ਉਹ ਸਭ ਮਹਿਜ਼ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਹਨ।
در دهر چو آواز گل تازه دهند
فرمای بتا که می بهاندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
فرمای بتا که می بهاندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕੋਲ ਅੱਧੀ ਰੋਟੀ ਹੈ,
ਬਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲ੍ਹਣਾ ਹੈ,
ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ —
ਆਖ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਗਤ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ।
ਬਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲ੍ਹਣਾ ਹੈ,
ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਾਲਕ —
ਆਖ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਗਤ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੈ।
در دهر هر آنکه نیمنانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوشجهانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوشجهانی دارد
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਾਲੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੜੇ ਬੀਜੇ-ਵੱਢੇ,
ਵਿਅਰਥ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ;
ਛੇਤੀ ਪਿਆਲਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ,
ਮੁੜ ਪੀਵਾਂ — ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਅਰਥ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ;
ਛੇਤੀ ਪਿਆਲਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ,
ਮੁੜ ਪੀਵਾਂ — ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ।
دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمیدارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنیها همه بود
غم خوردن بیهوده نمیدارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنیها همه بود
ਸੋਹਣਾ ਦਿਨ, ਹਵਾ ਨਾ ਗਰਮ ਹੈ ਨਾ ਠੰਢੀ,
ਬੱਦਲ ਫੁੱਲ-ਬਾੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਧੂੜ ਧੋ ਰਿਹਾ ਹੈ;
ਬੁਲਬੁਲ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਗੁਲਾਬ ਨਾਲ
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਵਾਸਤਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੱਦਲ ਫੁੱਲ-ਬਾੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਧੂੜ ਧੋ ਰਿਹਾ ਹੈ;
ਬੁਲਬੁਲ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਗੁਲਾਬ ਨਾਲ
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਵਾਸਤਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
روزیست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
ابر از رخ گلزار همیشوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همیکند که می باید خورد
ابر از رخ گلزار همیشوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همیکند که می باید خورد
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,
ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ;
ਹੇ ਬੇਖ਼ਬਰ ਅਣਜਾਣ, ਤੂੰ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ —
ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ।
ਗੁਲਾਬੀ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ;
ਹੇ ਬੇਖ਼ਬਰ ਅਣਜਾਣ, ਤੂੰ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ —
ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ।
زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نهای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نهای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਸੁਆਰਥ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ,
ਜਾਂ ਹੋਂਦ-ਅਣਹੋਂਦ ਮਗਰ ਲੰਘੇ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਜਿਸ ਦੇ ਮਗਰ ਹੈ ਉਹ ਉਮਰ
ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ, ਇਹੀ ਚੰਗਾ।
ਜਾਂ ਹੋਂਦ-ਅਣਹੋਂਦ ਮਗਰ ਲੰਘੇ?
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਜਿਸ ਦੇ ਮਗਰ ਹੈ ਉਹ ਉਮਰ
ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ, ਇਹੀ ਚੰਗਾ।
عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد
ਮੌਤ ਦੇ ਭੇਤ ਦੀ ਗੰਢ ਕਿਸੇ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੀ,
ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਧਰਿਆ;
ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਉਸਤਾਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ —
ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਚਾਰੀ ਹੈ।
ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਧਰਿਆ;
ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਉਸਤਾਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ —
ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਲਾਚਾਰੀ ਹੈ।
کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من مینگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من مینگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد
ਜਗਤ ਦਾ ਲਾਲਚ ਘਟਾ, ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜੀ,
ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ;
ਸ਼ਰਾਬ ਹੱਥ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਵਾਲ ਹੱਥ ਫੜ, ਕਿਉਂਕਿ
ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਛੇਤੀ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਰਹਿਣਗੇ ਨਹੀਂ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ;
ਸ਼ਰਾਬ ਹੱਥ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਵਾਲ ਹੱਥ ਫੜ, ਕਿਉਂਕਿ
ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਛੇਤੀ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਰਹਿਣਗੇ ਨਹੀਂ।
کم کن طمع از جهان و میزی خرسند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند
ਮੇਰਾ ਗ਼ਮ ਤੇ ਦੁੱਖ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇ,
ਤੇਰਾ ਸੁਖ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੇਕ ਨਾ ਲਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ
ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਲ ਖੇਲਦਾ ਹੈ।
ਤੇਰਾ ਸੁਖ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੇਕ ਨਾ ਲਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ
ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਲ ਖੇਲਦਾ ਹੈ।
گرچه غم و رنج من درازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد
ਅਸਮਾਨ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੰਨ ਕੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸੌਂਪੇ;
ਬੱਦਲ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੀ,
ਤਾਂ ਪਰਲੋ ਤੱਕ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇਗਾ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੰਨ ਕੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸੌਂਪੇ;
ਬੱਦਲ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੀ,
ਤਾਂ ਪਰਲੋ ਤੱਕ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇਗਾ।
گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد
ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਹ ਵੀ ਲੰਘੇ,
ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾ ਲੰਘਣ ਦੇ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਮੋਹ ਦੀ ਪੂੰਜੀ
ਉਮਰ ਹੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਲੰਘਾਏਂਗਾ ਉਵੇਂ ਲੰਘੇਗੀ।
ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾ ਲੰਘਣ ਦੇ;
ਸਾਵਧਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਮੋਹ ਦੀ ਪੂੰਜੀ
ਉਮਰ ਹੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਲੰਘਾਏਂਗਾ ਉਵੇਂ ਲੰਘੇਗੀ।
گر یک نفست ز زندگانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد
ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੂਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਾਬ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਹੋਵੇਗਾ;
ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਚੁਣੀ ਤਾਂ ਡਰ ਕਾਹਦਾ —
ਅਖ਼ੀਰ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਰਾ ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਾਬ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਹੋਵੇਗਾ;
ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਚੁਣੀ ਤਾਂ ਡਰ ਕਾਹਦਾ —
ਅਖ਼ੀਰ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਰਾ ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।
گویند بهشت و حورعین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود
ਬਹਿਸ਼ਤ, ਹੂਰ ਤੇ ਕੌਸਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ਰਾਬ, ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਦਰਿਆ ਹੋਣਗੇ;
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ —
ਹਜ਼ਾਰ ਉਧਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਨਕਦ ਚੰਗਾ।
ਸ਼ਰਾਬ, ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਦਰਿਆ ਹੋਣਗੇ;
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ —
ਹਜ਼ਾਰ ਉਧਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਨਕਦ ਚੰਗਾ।
گویند بهشت و حور و کوثر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوشتر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوشتر باشد
ਜੋ ਸੰਜਮੀ ਹਨ ਉਹ ਸਭ
ਮਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਣਗੇ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ;
ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਲੋ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਠਾਉਣ।
ਮਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਣਗੇ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ;
ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਲੋ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਠਾਉਣ।
گویند هر آن کسان که با پرهیزند
زآنسان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند
زآنسان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ਤੋਂ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ,
ਬਹੱਤਰ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ;
ਉਸ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਰਹਿ, ਜਿਸ ਤੋਂ
ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਪੀਏਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਗ ਕੱਟੇ ਜਾਣ।
ਬਹੱਤਰ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ;
ਉਸ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਰਹਿ, ਜਿਸ ਤੋਂ
ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਪੀਏਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਗ ਕੱਟੇ ਜਾਣ।
می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد
ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹਰ ਭੇਤ
ਅੰਕਾ ਪੰਛੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੁਕਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ;
ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਪਕਾ ਮੋਤੀ ਬਣਦਾ,
ਸਾਗਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਤ ਉਹ ਤੁਪਕਾ।
ਅੰਕਾ ਪੰਛੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੁਕਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ;
ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਪਕਾ ਮੋਤੀ ਬਣਦਾ,
ਸਾਗਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਤ ਉਹ ਤੁਪਕਾ।
هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفتهتر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد
باید که نهفتهتر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد
ਲਾਲੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤ੍ਰੇਲ ਫੜੇ ਹਰ ਉਸ ਸਵੇਰ,
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਦੀ ਲੱਕ ਵੀ ਝੁਕੇ;
ਮੈਨੂੰ ਕਲੀ ਦੀ ਸਲਾਹੁਤਾ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ —
ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੱਲਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ।
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਦੀ ਲੱਕ ਵੀ ਝੁਕੇ;
ਮੈਨੂੰ ਕਲੀ ਦੀ ਸਲਾਹੁਤਾ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ —
ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੱਲਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ।
هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش میآید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش میآید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਿਹਾ,
ਨਾ ਸਮਝੇ ਭੇਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹੇ;
ਬਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਸੋਚ ਕੀਤੀ,
ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
ਨਾ ਸਮਝੇ ਭੇਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹੇ;
ਬਹੱਤਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਸੋਚ ਕੀਤੀ,
ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
هرگز دل من ز علم محروم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد
ਆਸ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵੀ ਖਲਵਾੜੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ,
ਬਾਗ਼ ਵੀ ਮਹਿਲ ਵੀ ਤੇਰੇ-ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ;
ਤੇਰਾ ਚਾਂਦੀ-ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਦਿਰਹਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੌਂ ਤੱਕ
ਯਾਰ ਨਾਲ ਭੋਗ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ।
ਬਾਗ਼ ਵੀ ਮਹਿਲ ਵੀ ਤੇਰੇ-ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ;
ਤੇਰਾ ਚਾਂਦੀ-ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਦਿਰਹਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੌਂ ਤੱਕ
ਯਾਰ ਨਾਲ ਭੋਗ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ।
هم دانهٔ امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند
ਢੁੱਕਵੇਂ ਯਾਰ ਸਭ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ,
ਮੌਤ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਢਹਿ ਗਏ;
ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪੀਤਾ,
ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ।
ਮੌਤ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਢਹਿ ਗਏ;
ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪੀਤਾ,
ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ।
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਸ਼ਰਾਬ ਸੌ ਦਿਲ-ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ,
ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ;
ਲਾਲ ਵਰਗੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ
ਹਜ਼ਾਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ।
ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ;
ਲਾਲ ਵਰਗੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ
ਹਜ਼ਾਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ।
یک جام شراب صد دل و دین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد
ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤੁਪਕਾ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ,
ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਣ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ;
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਕੀ ਹੈ?
ਇੱਕ ਮੱਖੀ ਦਿਸੀ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ — ਬਸ ਇੰਨਾ।
ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਣ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ;
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਕੀ ਹੈ?
ਇੱਕ ਮੱਖੀ ਦਿਸੀ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ — ਬਸ ਇੰਨਾ।
یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਲੱਭੇ,
ਟੁੱਟੇ ਕੂਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਲੱਭੇ,
ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਹੇ?
ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰੇ?
ਟੁੱਟੇ ਕੂਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਲੱਭੇ,
ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਹੇ?
ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰੇ?
یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
از کوزه شکستهای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد
از کوزه شکستهای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد
ਉਹ ਲਾਲ ਸਾਦੇ ਬਲੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ,
ਹਰ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਹੇਲੀ-ਯਾਰ ਲਿਆ;
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜਗਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਛੇਤੀ ਲੰਘਦਾ
ਇਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆ।
ਹਰ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਹੇਲੀ-ਯਾਰ ਲਿਆ;
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜਗਤ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਛੇਤੀ ਲੰਘਦਾ
ਇਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆ।
آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون میدانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون میدانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار
ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ, ਹੇ ਯਾਰ, ਚਿੰਤਾ ਕਾਹਦੀ?
ਵਿਅਰਥ ਸੋਚ ਨਾਲ ਦਿਲ-ਜਾਨ ਕਿਉਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਜਗਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ —
ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ।
ਵਿਅਰਥ ਸੋਚ ਨਾਲ ਦਿਲ-ਜਾਨ ਕਿਉਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਜਗਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ —
ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ।
از بودنی ای دوست چه داری تیمار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کردهاند اول کار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کردهاند اول کار
ਗ਼ਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਅਸਮਾਨ
ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਬਿਨਾ;
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜੇ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਗਤ ਤੋਂ
ਕੀ ਸਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ।
ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਬਿਨਾ;
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜੇ ਜਾਣ ਲੈਣ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਗਤ ਤੋਂ
ਕੀ ਸਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ।
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه میکشیم نایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه میکشیم نایند دگر
ਹੇ ਦਿਲ, ਇਸ ਜਰਜਰ ਜਗਤ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾ ਖਾ,
ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਖਾ;
ਜੋ ਸੀ ਉਹ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ —
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਹੋਏ-ਅਣਹੋਏ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾ ਖਾ।
ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਖਾ;
ਜੋ ਸੀ ਉਹ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ —
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਹੋਏ-ਅਣਹੋਏ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾ ਖਾ।
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نهای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
بیهوده نهای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
ਹੇ ਦਿਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਮਿਲੇ, ਇਉਂ ਸਮਝ,
ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਬਾਗ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਇਉਂ ਸਮਝ;
ਫਿਰ ਉਸ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰੇਲ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਰਾਤ
ਬੈਠਾ ਤੇ ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਗਿਆ, ਇਉਂ ਸਮਝ।
ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਬਾਗ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਇਉਂ ਸਮਝ;
ਫਿਰ ਉਸ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰੇਲ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਰਾਤ
ਬੈਠਾ ਤੇ ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਗਿਆ, ਇਉਂ ਸਮਝ।
ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
ਇਹ ਕਬਰ-ਵਾਸੀ ਮਿੱਟੀ-ਧੂੜ ਹੋ ਗਏ,
ਹਰ ਕਣ ਦੂਜੇ ਕਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ;
ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰਾਬ — ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ
ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹਨ।
ਹਰ ਕਣ ਦੂਜੇ ਕਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ;
ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰਾਬ — ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ
ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹਨ।
این اهل قبور خاک گشتند و غبار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بیخبرند از همه کار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بیخبرند از همه کار
ਤਲ ਨਾ ਦਿਸਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ
ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਸੁਆਦ ਦੇਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਹੈ;
ਤੇਰੀ ਵਾਰੀ ਆਏ ਤਾਂ ਹੌਕਾ ਨਾ ਭਰ —
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀ, ਇਹ ਵਾਰੀ ਹੈ, ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ।
ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਸੁਆਦ ਦੇਂਦਾ ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਹੈ;
ਤੇਰੀ ਵਾਰੀ ਆਏ ਤਾਂ ਹੌਕਾ ਨਾ ਭਰ —
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀ, ਇਹ ਵਾਰੀ ਹੈ, ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ।
در دایره سپهر ناپیدا غور
جامیست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
جامیست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
ਕੱਲ੍ਹ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਨੇ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਵਾਰ ਗਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ;
ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ —
ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਰੱਖ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਨੇ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਵਾਰ ਗਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ;
ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ —
ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਰੱਖ।
دی کوزهگری بدیدم اندر بازار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او میگفت
من همچو تو بودهام مرا نیکودار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او میگفت
من همچو تو بودهام مرا نیکودار
ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ,
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਪੂੰਜੀ, ਪੀ;
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗ਼ਮ ਨੂੰ
ਜੀਵਨ-ਜਲ ਵਾਂਗ ਠਾਰਦੀ ਹੈ — ਪੀ।
ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਪੂੰਜੀ, ਪੀ;
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗ਼ਮ ਨੂੰ
ਜੀਵਨ-ਜਲ ਵਾਂਗ ਠਾਰਦੀ ਹੈ — ਪੀ।
ز آن می که حیات جاودانیست بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀ,
ਜਾਂ ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਹੱਸਦੀ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਪੀ;
ਬਹੁਤੀ ਨਾ ਪੀ, ਵਿਰਦ ਨਾ ਕਰ, ਪਰਗਟ ਨਾ ਕਰ,
ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੀ, ਲੁਕ ਕੇ ਪੀ।
ਜਾਂ ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਹੱਸਦੀ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਪੀ;
ਬਹੁਤੀ ਨਾ ਪੀ, ਵਿਰਦ ਨਾ ਕਰ, ਪਰਗਟ ਨਾ ਕਰ,
ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੀ, ਲੁਕ ਕੇ ਪੀ।
گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
ਤੜਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਠ, ਹੇ ਅਨੋਖੇ ਬਾਲ,
ਬਲੌਰੀ ਪਿਆਲਾ ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ;
ਨਾਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਉਧਾਰ
ਬੜਾ ਲੱਭੇਂਗਾ, ਪਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ।
ਬਲੌਰੀ ਪਿਆਲਾ ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ;
ਨਾਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਉਧਾਰ
ਬੜਾ ਲੱਭੇਂਗਾ, ਪਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ।
وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
ਇਸ ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਗਏ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ
ਸਾਨੂੰ ਭੇਤ ਦੱਸਣ ਮੁੜ ਆਇਆ ਕੌਣ?
ਤਾਂ ਇਸ ਲਾਲਚ ਤੇ ਲੋੜ ਦੇ ਦੋ-ਰਾਹੇ ਉੱਤੇ
ਕੁਝ ਨਾ ਛੱਡ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਏਂਗਾ।
ਸਾਨੂੰ ਭੇਤ ਦੱਸਣ ਮੁੜ ਆਇਆ ਕੌਣ?
ਤਾਂ ਇਸ ਲਾਲਚ ਤੇ ਲੋੜ ਦੇ ਦੋ-ਰਾਹੇ ਉੱਤੇ
ਕੁਝ ਨਾ ਛੱਡ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਏਂਗਾ।
از جملهٔ رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمیآیی باز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمیآیی باز
ਤੜਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਠ, ਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਨਖ਼ਰੇ ਵਾਲੀਏ,
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾ;
ਜੋ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ,
ਤੇ ਜੋ ਗਏ ਉਹ ਕੋਈ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾ;
ਜੋ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ,
ਤੇ ਜੋ ਗਏ ਉਹ ਕੋਈ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
وقت سحر است خیز ای مایه ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਲ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਦੇਂਦੀ,
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੌ ਚੁੰਮਣ ਦੇਂਦੀ;
ਇਹ ਜਗਤ ਦਾ ਘੁਮਿਆਰ ਐਸਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਿਆਲਾ
ਘੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੌ ਚੁੰਮਣ ਦੇਂਦੀ;
ਇਹ ਜਗਤ ਦਾ ਘੁਮਿਆਰ ਐਸਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਿਆਲਾ
ਘੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕਦਾ ਹੈ।
جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزهگر دهر چنین جام لطیف
میسازد و باز بر زمین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزهگر دهر چنین جام لطیف
میسازد و باز بر زمین میزندش
ਖ਼ੱਯਾਮ, ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ,
ਚੰਦ-ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ;
ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਰਾ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,
ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਇਉਂ ਸਮਝ — ਹੋਵੇਂ ਵਾਂਗ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ।
ਚੰਦ-ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ;
ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਰਾ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,
ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਇਉਂ ਸਮਝ — ਹੋਵੇਂ ਵਾਂਗ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ।
خیام اگر ز باده مستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش
ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਗਿਆ,
ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਆਲੇ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਚੁੱਪ ਵੇਖੇ;
ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਪਿਆਲੇ ਨੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ —
ਘੁਮਿਆਰ ਕਿੱਥੇ, ਕੂਜ਼ਾ ਖ਼ਰੀਦਣ-ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ?
ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਆਲੇ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਚੁੱਪ ਵੇਖੇ;
ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਪਿਆਲੇ ਨੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ —
ਘੁਮਿਆਰ ਕਿੱਥੇ, ਕੂਜ਼ਾ ਖ਼ਰੀਦਣ-ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ?
در کارگه کوزهگری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزهگر و کوزهخر و کوزه فروش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزهگر و کوزهخر و کوزه فروش
ਸਮਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਰੱਖਦਾ ਉਹ ਐਸਾ —
ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਬਹੇ;
ਤੂੰ ਬਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਸਾਰੰਗੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਨਾਲ,
ਬਲੌਰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਬਹੇ;
ਤੂੰ ਬਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਸਾਰੰਗੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਨਾਲ,
ਬਲੌਰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ایام زمانه از کسی دارد ننگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ
ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੱਕ,
ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਮੈਂ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ;
ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਔਖੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ,
ਮੌਤ ਦੀ ਗੰਢ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਰ ਗੰਢ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ।
ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਮੈਂ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ;
ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਔਖੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ,
ਮੌਤ ਦੀ ਗੰਢ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਰ ਗੰਢ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ।
از جرم گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲੋਂ ਤਾਜ਼ੀ ਸਰੂ-ਕੱਦ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ,
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਛੱਡ;
ਮੌਤ ਦੀ ਵਾਅ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੁੜਤਾ
ਫੁੱਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਛੱਡ;
ਮੌਤ ਦੀ ਵਾਅ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕੁੜਤਾ
ਫੁੱਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
با سرو قدی تازهتر از خرمن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل
ਹੇ ਯਾਰ, ਆ, ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਗ਼ਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਰਹੀਏ,
ਇਸ ਇੱਕ ਉਮਰ-ਪਲ ਨੂੰ ਲਾਭ ਗਿਣੀਏ;
ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਨਾਸ਼-ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ,
ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਇਸ ਇੱਕ ਉਮਰ-ਪਲ ਨੂੰ ਲਾਭ ਗਿਣੀਏ;
ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਨਾਸ਼-ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ,
ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفتهزارسالگان سربهسریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفتهزارسالگان سربهسریم
ਅਸੀਂ ਉਲਝਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਇਸ ਅਸਮਾਨੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ
ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਐਸਾ ਮਾਇਆ-ਦੀਪ ਸਮਝੀਏ;
ਸੂਰਜ ਦੀਵਾ, ਤੇ ਜਗਤ ਫ਼ਾਨੂਸ,
ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹਾਂ।
ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਐਸਾ ਮਾਇਆ-ਦੀਪ ਸਮਝੀਏ;
ਸੂਰਜ ਦੀਵਾ, ਤੇ ਜਗਤ ਫ਼ਾਨੂਸ,
ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹਾਂ।
این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਉੱਠ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਏ,
ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੱਟ ਵੱਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ;
ਇਹ ਵੈਰ-ਮੁਖ ਚੱਕਰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਦਿਨ
ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਜੋਗਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੱਟ ਵੱਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ;
ਇਹ ਵੈਰ-ਮੁਖ ਚੱਕਰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਦਿਨ
ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਜੋਗਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم
ਉੱਠ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਾਂ,
ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬੇਰ ਵਰਗਾ ਕਰਾਂ;
ਇਸ ਵਾਧੂ ਦਖ਼ਲ ਦੇਂਦੀ ਅਕਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ
ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਸ਼ਰਾਬ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੌਂ ਜਾਏ।
ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬੇਰ ਵਰਗਾ ਕਰਾਂ;
ਇਸ ਵਾਧੂ ਦਖ਼ਲ ਦੇਂਦੀ ਅਕਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ
ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਸ਼ਰਾਬ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੌਂ ਜਾਏ।
برخیزم و عزم باده ناب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਿਛੌਣੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ,
ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ;
ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਥਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ,
ਨਾ-ਆਇਆਂ ਤੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ;
ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਥਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ,
ਨਾ-ਆਇਆਂ ਤੇ ਗਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
بر مفرش خاک خفتگان میبینم
در زیرزمین نهفتگان میبینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان میبینم
در زیرزمین نهفتگان میبینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان میبینم
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਅਕਲ ਦੇ ਬੰਦੀ ਹੋਈਏ?
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ — ਇੱਕੋ;
ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪਾ, ਅਸੀਂ
ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੂਜ਼ਾ ਹੋਈਏ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ — ਇੱਕੋ;
ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪਾ, ਅਸੀਂ
ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੂਜ਼ਾ ਹੋਈਏ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزهگران کوزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزهگران کوزه شویم
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸਦੀਵ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਬਿਨਾ ਰਹਿਣਾ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ;
ਪੁਰਾਣਾ-ਨਵਾਂ, ਆਸ-ਡਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ?
ਮੈਂ ਗਿਆ ਮਗਰੋਂ ਜਗਤ ਨਵਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਕੀ ਫ਼ਰਕ?
ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਬਿਨਾ ਰਹਿਣਾ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ;
ਪੁਰਾਣਾ-ਨਵਾਂ, ਆਸ-ਡਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ?
ਮੈਂ ਗਿਆ ਮਗਰੋਂ ਜਗਤ ਨਵਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਕੀ ਫ਼ਰਕ?
چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم
ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ,
ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੇਤ ਆਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਸੋਚ ਦੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਅਕਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਕੱਢਿਆ,
ਡਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੇਤ ਆਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਸੋਚ ਦੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਅਕਲ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਕੱਢਿਆ,
ਡਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
خورشید به گل نهفت مینتوانم
و اسرار زمانه گفت مینتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت مینتوانم
و اسرار زمانه گفت مینتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت مینتوانم
ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਭੁੱਲ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਹਾਂ,
ਉਹ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰੱਬ ਜਾਣਦਾ;
ਪਰ ਇਸ ਗ਼ਮ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਾਂ।
ਉਹ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰੱਬ ਜਾਣਦਾ;
ਪਰ ਇਸ ਗ਼ਮ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ,
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਾਂ।
دشمن به غلط گفت که من فلسفیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمدهام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمدهام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਗ਼ਮ ਦੀ ਖਾਣ ਅਸੀਂ ਹੀ,
ਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਧੱਕੇ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਸੀਂ ਹੀ;
ਨੀਵੇਂ ਤੇ ਉੱਚੇ, ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਊਣੇ ਅਸੀਂ ਹੀ,
ਜੰਗ-ਖਾਧਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤੇ ਜਮਸ਼ੀਦ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਅਸੀਂ ਹੀ।
ਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਧੱਕੇ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਸੀਂ ਹੀ;
ਨੀਵੇਂ ਤੇ ਉੱਚੇ, ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਊਣੇ ਅਸੀਂ ਹੀ,
ਜੰਗ-ਖਾਧਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤੇ ਜਮਸ਼ੀਦ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਅਸੀਂ ਹੀ।
مائیم که اصل شادی و کان غمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم
ਮੈਂ ਗ਼ਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ,
ਜਾਂ ਬਦਨਾਮੀ-ਮਸਤੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ;
ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਸਾਂ,
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਇਸ ਲਈ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ।
ਜਾਂ ਬਦਨਾਮੀ-ਮਸਤੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ;
ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਸਾਂ,
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਇਸ ਲਈ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ।
من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم
ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਨਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ,
ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਨਾ ਤਨ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਸਾਕੀ ’ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿਆਲਾ ਲੈ’ ਆਖੇ ਉਸ ਪਲ ਦਾ
ਮੈਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਾਂ, ’ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ ਉਸ ਪਲ ਦਾ।
ਸ਼ਰਾਬ ਬਿਨਾ ਤਨ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
ਸਾਕੀ ’ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿਆਲਾ ਲੈ’ ਆਖੇ ਉਸ ਪਲ ਦਾ
ਮੈਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਾਂ, ’ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ ਉਸ ਪਲ ਦਾ।
من بی می ناب زیستن نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ’ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਆਖ ਉੱਠਦਾ,
ਦੌਲਤ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੀ-ਸੋਨੇ ਨਾਲ ’ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਆਖਦਾ;
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੰਵਰੇ ਨਾ ਸੰਵਰੇ,
ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਘਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ’ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਆਖ ਉੱਠਦੀ।
ਦੌਲਤ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੀ-ਸੋਨੇ ਨਾਲ ’ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਆਖਦਾ;
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੰਵਰੇ ਨਾ ਸੰਵਰੇ,
ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਘਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ’ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਆਖ ਉੱਠਦੀ।
هر یک چندی یکی برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم
ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹੇ,
ਕੁਝ ਚਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਉੱਤੇ ਆਪ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ;
ਅਖ਼ੀਰਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ — ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ:
ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਆਏ ਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਗਏ।
ਕੁਝ ਚਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਉੱਤੇ ਆਪ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ;
ਅਖ਼ੀਰਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ — ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ:
ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਆਏ ਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਗਏ।
یک چند به کودکی باستاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
ਜਗਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ,
ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਹ ਭਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ;
ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕੀਤੀ,
ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਉਸਤਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਹ ਭਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ;
ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕੀਤੀ,
ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਉਸਤਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
یک روز ز بند عالم آزاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم
ਲੰਘੀ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਕੁਝ ਚੇਤਾ ਨਾ ਕਰ,
ਨਾ ਆਈ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨਾ ਪਾ;
ਨਾ ਆਏ ਉੱਤੇ ਤੇ ਗਏ ਉੱਤੇ ਨੀਂਹ ਨਾ ਰੱਖ,
ਹੁਣ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਉਮਰ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਨਾ ਛੱਡ।
ਨਾ ਆਈ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨਾ ਪਾ;
ਨਾ ਆਏ ਉੱਤੇ ਤੇ ਗਏ ਉੱਤੇ ਨੀਂਹ ਨਾ ਰੱਖ,
ਹੁਣ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਉਮਰ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਨਾ ਛੱਡ।
از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
ਹੇ ਅੱਖ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਕਬਰਾਂ ਵੇਖ,
ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਤਨੇ-ਰੌਲੇ ਭਰਿਆ ਜਗਤ ਵੇਖ;
ਰਾਜੇ, ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਮਿੱਟੀ ਹੇਠ ਹਨ,
ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਕੀੜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖ।
ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਤਨੇ-ਰੌਲੇ ਭਰਿਆ ਜਗਤ ਵੇਖ;
ਰਾਜੇ, ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਮਿੱਟੀ ਹੇਠ ਹਨ,
ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਕੀੜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖ।
ای دیده اگر کور نئی گور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین
ਉੱਠ ਤੇ ਇਸ ਬਿਨਸਨਹਾਰ ਜਗਤ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰ,
ਬਹਿ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ;
ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾ ਹੁੰਦੀ,
ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਤੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀ।
ਬਹਿ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ;
ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾ ਹੁੰਦੀ,
ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਤੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀ।
برخیز و مخور غم جهان گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران
ਇਸ ਖਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ
ਗ਼ਮ ਖਾਣਾ ਤੇ ਜਾਨ ਕੱਢਣੀ ਬਸ ਇੰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ;
ਜੋ ਇਸ ਜਗਤ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖ਼ੁਸ਼,
ਤੇ ਜੋ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਸੁਖੀ।
ਗ਼ਮ ਖਾਣਾ ਤੇ ਜਾਨ ਕੱਢਣੀ ਬਸ ਇੰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ;
ਜੋ ਇਸ ਜਗਤ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖ਼ੁਸ਼,
ਤੇ ਜੋ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਸੁਖੀ।
چون حاصل آدمی در این شورستان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان
ਗਿਆ — ਇਸ ਟਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕਾ ਹੋਣਾ,
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ;
ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣਾ —
ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕੇ।
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ;
ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣਾ —
ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕੇ।
رفتم که در این منزل بیداد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن
ਭੋਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਰਿੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਨਾ ਕੁਫ਼ਰ, ਨਾ ਇਸਲਾਮ, ਨਾ ਦੁਨੀਆ, ਨਾ ਦੀਨ;
ਨਾ ਹੱਕ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਸ਼ਰੀਅਤ, ਨਾ ਨਿਸ਼ਚਾ;
ਦੋਵਾਂ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦਲੇਰੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇ?
ਨਾ ਕੁਫ਼ਰ, ਨਾ ਇਸਲਾਮ, ਨਾ ਦੁਨੀਆ, ਨਾ ਦੀਨ;
ਨਾ ਹੱਕ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਸ਼ਰੀਅਤ, ਨਾ ਨਿਸ਼ਚਾ;
ਦੋਵਾਂ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦਲੇਰੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਵੇ?
رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این
ਇੱਕ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਗਿਰਝ ਵਾਂਗ ਸੰਤੋਖੀ ਰਹਿਣਾ
ਨੀਚਾਂ ਦੀ ਪੰਗਤ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤਖ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ;
ਸੱਚੀਂ ਆਪਣੀ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਚੰਗੀ,
ਹਰ ਕਮੀਨ ਨਾਲ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ।
ਨੀਚਾਂ ਦੀ ਪੰਗਤ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤਖ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ;
ਸੱਚੀਂ ਆਪਣੀ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਚੰਗੀ,
ਹਰ ਕਮੀਨ ਨਾਲ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ।
قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن
ਇੱਕ ਟੋਲੀ ਦੀਨ ਦੇ ਰਾਹ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪਈ,
ਇੱਕ ਟੋਲੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ ਰਾਹ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਈ;
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹਾਕ ਆਏਗੀ —
ਹੇ ਬੇਖ਼ਬਰੋ, ਰਾਹ ਨਾ ਉਹ ਹੈ ਨਾ ਇਹ।
ਇੱਕ ਟੋਲੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ ਰਾਹ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਈ;
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹਾਕ ਆਏਗੀ —
ਹੇ ਬੇਖ਼ਬਰੋ, ਰਾਹ ਨਾ ਉਹ ਹੈ ਨਾ ਇਹ।
قومی متفکرند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਦ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਰਵੀਨ,
ਦੂਜਾ ਬਲਦ ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਹੈ;
ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਵੇਖ —
ਹੇਠ-ਉੱਤੇ ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਖੋਤੇ।
ਦੂਜਾ ਬਲਦ ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਹੈ;
ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਵੇਖ —
ਹੇਠ-ਉੱਤੇ ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਖੋਤੇ।
گاویست در آسمان و نامش پروین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
ਯਜ਼ਦਾਨ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਮੈਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਢ ਸੁੱਟਦਾ;
ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਐਸਾ ਘੜਦਾ,
ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਨ-ਭਾਉਂਦਾ ਸੌਖਾ ਮਿਲੇ।
ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਮੈਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਢ ਸੁੱਟਦਾ;
ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਐਸਾ ਘੜਦਾ,
ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਨ-ਭਾਉਂਦਾ ਸੌਖਾ ਮਿਲੇ।
گر بر فلکم دست بدی چون یزدان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣ,
ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗ;
ਉੱਚੇਪਣ ਨਾਲ ਆਏ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਚਲੇ ਗਏ,
ਮੁੜ ਆਏ ਦਾ ਖੁਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗ;
ਉੱਚੇਪਣ ਨਾਲ ਆਏ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਚਲੇ ਗਏ,
ਮੁੜ ਆਏ ਦਾ ਖੁਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਤੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਫਿਰਨਾ
ਪਖੰਡੀ ਸਾਧੁਤਾ ਕਮਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ;
ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਮਸਤ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ,
ਤਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।
ਪਖੰਡੀ ਸਾਧੁਤਾ ਕਮਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ;
ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਮਸਤ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ,
ਤਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।
می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن
ਖ਼ੁਸ਼ ਦਿਲ ਨੂੰ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਘਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਆਪਣਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਪਲ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਘਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਕੱਲ੍ਹ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ?
ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਵਿਸਰਾਮ ਚਾਹੀਦਾ।
ਆਪਣਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਪਲ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਘਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ;
ਕੱਲ੍ਹ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ?
ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਵਿਸਰਾਮ ਚਾਹੀਦਾ।
نتوان دل شاد را به غم فرسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن
ਅਸਮਾਨ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਭਿੜਾਉਂਦਾ ਉਹ ਮਹਿਲ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਲੋਕ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ,
ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੰਗੂਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਘੁੱਗੀ
ਬੈਠ ਕੇ ਕੂ-ਕੂ-ਕੂ-ਕੂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਲੋਕ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ,
ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੰਗੂਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਘੁੱਗੀ
ਬੈਠ ਕੇ ਕੂ-ਕੂ-ਕੂ-ਕੂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
آن قصر که با چرخ همیزد پهلو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگرهاش فاختهای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگرهاش فاختهای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو
ਸਾਡੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਕਿੱਥੇ?
ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਸ ਦੇ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਬਾਣਾ ਕਿੱਥੇ?
ਜਗਤ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ-ਪੈਰ
ਬਲ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਧੂੰਆਂ ਕਿੱਥੇ?
ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਸ ਦੇ ਤਾਣੇ ਨੂੰ ਬਾਣਾ ਕਿੱਥੇ?
ਜਗਤ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ-ਪੈਰ
ਬਲ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਧੂੰਆਂ ਕਿੱਥੇ?
از آمدن و رفتن ما سودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
میسوزد و خاک میشود دودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
میسوزد و خاک میشود دودی کو
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਤਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨ ਗਈ ਮਗਰੋਂ,
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਟੋਏ ਉੱਤੇ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਧਰਦੇ ਹਨ;
ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਲਈ
ਮੇਰੀ-ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਟੋਏ ਉੱਤੇ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਧਰਦੇ ਹਨ;
ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਲਈ
ਮੇਰੀ-ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ,
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜਦਾ ਹੈ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ,
ਇਹ ਘਾਹ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬੜਾ ਉੱਗੇਗਾ।
ਮੇਰੇ-ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜਦਾ ਹੈ;
ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ,
ਇਹ ਘਾਹ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬੜਾ ਉੱਗੇਗਾ।
میخور که فلک بهر هلاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو
ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ,
ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਤੰਬੂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਚੰਗੀ;
ਮਸਤੀ ਤੇ ਕਲੰਦਰੀ ਤੇ ਰਾਹ ਭੁੱਲਣਾ ਚੰਗਾ,
ਚੰਦ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਚੰਗੀ।
ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਤੰਬੂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਚੰਗੀ;
ਮਸਤੀ ਤੇ ਕਲੰਦਰੀ ਤੇ ਰਾਹ ਭੁੱਲਣਾ ਚੰਗਾ,
ਚੰਦ ਤੋਂ ਮੱਛੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਚੰਗੀ।
از هر چه بجز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به
ਵੇਖ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਵਾਅ ਨੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਪੱਲਾ ਪਾੜਿਆ,
ਫੁੱਲ ਦੇ ਹੁਸਨ ਨਾਲ ਬੁਲਬੁਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਹੋਈ;
ਫੁੱਲ ਦੀ ਛਾਂ ਬਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫੁੱਲ ਬੜਾ
ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਫੁੱਲ ਦੇ ਹੁਸਨ ਨਾਲ ਬੁਲਬੁਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਹੋਈ;
ਫੁੱਲ ਦੀ ਛਾਂ ਬਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫੁੱਲ ਬੜਾ
ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋਵਾਂਗੇ।
بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
ਹਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਗ਼ਮ ਕਰਾਂ?
ਤੇ ਇਹ ਉਮਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੰਘਾਵਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ;
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ —
ਇਹ ਲਿਆ ਸਾਹ ਮੁੜ ਛੱਡਾਂਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ।
ਤੇ ਇਹ ਉਮਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੰਘਾਵਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ;
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਭਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ —
ਇਹ ਲਿਆ ਸਾਹ ਮੁੜ ਛੱਡਾਂਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ।
تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه
ਜਗਤ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜੋ ਖਾਏਂ ਜਾਂ ਪਾਏਂ ਉਸ ਮਿਣਤੀ ਦਾ
ਉਸ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਹੈਂ;
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਾਵਧਾਨ —
ਮੁੱਲਵਾਨ ਉਮਰ ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਵੇਚ।
ਉਸ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਹੈਂ;
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਾਵਧਾਨ —
ਮੁੱਲਵਾਨ ਉਮਰ ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਵੇਚ।
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
ਬਹਾਰ ਆਉਣ ਤੇ ਪੱਤਝੜ ਜਾਣ ਨਾਲ
ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵਰਕੇ ਲਪੇਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ;
ਪੀ, ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਆਖਿਆ —
ਜਗਤ ਦੇ ਗ਼ਮ ਜ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੋੜ ਸ਼ਰਾਬ।
ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵਰਕੇ ਲਪੇਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ;
ਪੀ, ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਆਖਿਆ —
ਜਗਤ ਦੇ ਗ਼ਮ ਜ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੋੜ ਸ਼ਰਾਬ।
از آمدن بهار و از رفتن دی
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می
ਇੱਕ ਵਾਰ ਘੁਮਿਆਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੂਜ਼ਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ,
ਉਸ ਕੂਜ਼ੇ ਨੇ ਕਈ ਭੇਤ ਆਖੇ:
ਮੈਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਸੀ,
ਹੁਣ ਹਰ ਮਸਤ ਦਾ ਕੂਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਉਸ ਕੂਜ਼ੇ ਨੇ ਕਈ ਭੇਤ ਆਖੇ:
ਮੈਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਸੀ,
ਹੁਣ ਹਰ ਮਸਤ ਦਾ ਕੂਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
از کوزهگری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شدهام کوزه هر خماری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شدهام کوزه هر خماری
ਹੇ ਚਾਰ ਤੇ ਸੱਤ ਦੇ ਫਲ ਵਾਲੇ,
ਸੱਤ ਤੇ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸਦਾ ਤਪਦੇ,
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ —
ਤੂੰ ਗਿਆ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਗਿਆ ਤਾਂ ਗਿਆ।
ਸੱਤ ਤੇ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸਦਾ ਤਪਦੇ,
ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ —
ਤੂੰ ਗਿਆ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਗਿਆ ਤਾਂ ਗਿਆ।
ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
ਹੇ ਦਿਲ, ਭੇਤ ਦੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ,
ਚਤੁਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਖ਼ਮਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ;
ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਘੜ —
ਉੱਥੇ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਹੁੰਚੇਂ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇਂ।
ਚਤੁਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਖ਼ਮਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ;
ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਘੜ —
ਉੱਥੇ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਹੁੰਚੇਂ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇਂ।
ایدل تو به اسرار معما نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
ਹੇ ਯਾਰ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ —
ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਚਾਂਦੀ-ਕੱਦ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਰਹਿ;
ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਘੜਿਆ ਉਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੈ,
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਮੁੱਛ ਤੋਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੋਂ।
ਲਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਚਾਂਦੀ-ਕੱਦ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਰਹਿ;
ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਘੜਿਆ ਉਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੈ,
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਮੁੱਛ ਤੋਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੋਂ।
ای دوست حقیقت شنواز من سخنی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی
ਵਿਸਰਾਮ ਲੈਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗਾ,
ਜਾਂ ਇਸ ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੁੰਦੀ;
ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ
ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਆਸ ਉੱਗਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਂ ਇਸ ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੁੰਦੀ;
ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ
ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਆਸ ਉੱਗਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ।
ای کاش که جای آرمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی
ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਰਾਹੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਪਟਕੀ,
ਮਸਤ ਸਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਖੇਖਣ ਕੀਤਾ;
ਉਹ ਸੁਰਾਹੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ —
ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਮਸਤ ਸਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਖੇਖਣ ਕੀਤਾ;
ਉਹ ਸੁਰਾਹੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ —
ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।
بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال میگفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال میگفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی
ਆਸ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਫਲ ਲੱਭਦਾ,
ਮੇਰੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਰਾ ਲੱਭਦਾ;
ਹੋਂਦ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ?
ਹਾਏ, ਅਣਹੋਂਦ ਵੱਲ ਕੋਈ ਬੂਹਾ ਲੱਭਦਾ।
ਮੇਰੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਰਾ ਲੱਭਦਾ;
ਹੋਂਦ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ?
ਹਾਏ, ਅਣਹੋਂਦ ਵੱਲ ਕੋਈ ਬੂਹਾ ਲੱਭਦਾ।
بر شاخ امید اگر بری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی
ਪਿਆਲਾ ਤੇ ਸੁਰਾਹੀ ਲੈ, ਹੇ ਦਿਲ-ਲੁਭਾਉਣੀਏ,
ਪੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬਹਿ;
ਕਿੰਨੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈੜੇ ਚੱਕਰ ਨੇ
ਸੌ ਵਾਰ ਪਿਆਲਾ ਕੀਤਾ, ਸੌ ਵਾਰ ਸੁਰਾਹੀ ਕੀਤੀ।
ਪੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬਹਿ;
ਕਿੰਨੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈੜੇ ਚੱਕਰ ਨੇ
ਸੌ ਵਾਰ ਪਿਆਲਾ ਕੀਤਾ, ਸੌ ਵਾਰ ਸੁਰਾਹੀ ਕੀਤੀ।
بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی
ਮੈਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਪੁੱਛਿਆ — ਗਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ?
ਆਖਿਆ — ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੜੇ
ਗਏ, ਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁੜ ਨਾ ਆਈ।
ਪੁੱਛਿਆ — ਗਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ?
ਆਖਿਆ — ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੜੇ
ਗਏ, ਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁੜ ਨਾ ਆਈ।
پیری دیدم به خانهٔ خماری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪੰਜ ਤੇ ਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ, ਹੇ ਸਾਕੀ?
ਇੱਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੱਖ, ਕੀ ਔਖਾ, ਹੇ ਸਾਕੀ?
ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿੱਟੀ, ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾ, ਹੇ ਸਾਕੀ;
ਅਸੀਂ ਸਭ ਹਵਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆ, ਹੇ ਸਾਕੀ।
ਇੱਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੱਖ, ਕੀ ਔਖਾ, ਹੇ ਸਾਕੀ?
ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿੱਟੀ, ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾ, ਹੇ ਸਾਕੀ;
ਅਸੀਂ ਸਭ ਹਵਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆ, ਹੇ ਸਾਕੀ।
تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی
ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ,
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਸਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ;
ਥਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕੌਸਰ ਦੀ ਘੱਟ ਗੱਲ ਕਰ,
ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ਼ਤ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਬਹਿ।
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਸਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ;
ਥਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕੌਸਰ ਦੀ ਘੱਟ ਗੱਲ ਕਰ,
ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ਼ਤ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਬਹਿ।
چندان که نگاه میکنم هر سویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی
ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਪੱਕੀ ਹੋਈ,
ਤੇਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ;
ਕੀ ਆਖਾਂ — ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਮੂਜਬ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ
ਤੇਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਤੇਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ;
ਕੀ ਆਖਾਂ — ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਮੂਜਬ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ
ਤੇਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
خوش باش که پختهاند سودای تو دی
فارغ شدهاند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی
فارغ شدهاند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی
ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਸੋਚ ਕੀਤੀ,
ਚੱਕ ਦੇ ਪੈਰ ਕੋਲ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ;
ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕੂਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੱਥਲ ਤੇ ਮੂੰਹ ਘੜ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਤੇ ਮੰਗਤੇ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ।
ਚੱਕ ਦੇ ਪੈਰ ਕੋਲ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ;
ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕੂਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੱਥਲ ਤੇ ਮੂੰਹ ਘੜ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਤੇ ਮੰਗਤੇ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ।
در کارگه کوزهگری کردم رای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਲੁਕ ਕੇ ਆਖਿਆ —
ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?
ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਇਸ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦਾ।
ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?
ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਇਸ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦਾ।
در گوش دلم گفت فلک پنهانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی
ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਕੂਜ਼ੇ ਤੋਂ
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਪੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦੇ;
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ
ਮੇਰੀ-ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਘੁਮਿਆਰ ਕੂਜ਼ਾ ਕਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਪੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦੇ;
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ
ਮੇਰੀ-ਤੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਘੁਮਿਆਰ ਕੂਜ਼ਾ ਕਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
زان کوزهٔ می که نیست در وی ضرری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزهکند کوزهگری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزهکند کوزهگری
ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਨਾ ਆਉਂਦਾ,
ਤੇ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਜਾਂਦਾ?
ਇਸ ਉੱਜੜੀ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ-ਹੋਣਾ
ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਨਾ-ਆਉਣਾ ਨਾ-ਜਾਣਾ ਨਾ-ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ।
ਤੇ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਜਾਂਦਾ?
ਇਸ ਉੱਜੜੀ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ-ਹੋਣਾ
ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਨਾ-ਆਉਣਾ ਨਾ-ਜਾਣਾ ਨਾ-ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ।
گر آمدنم بخود بدی نامدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
ਕਣਕ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਹੱਥ ਲੱਗੇ,
ਦੋ ਮਣ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਇੱਕ ਭੇਡ ਦੀ ਰਾਣ,
ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ —
ਉਹ ਸੁਖ ਕਿਸੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਦੋ ਮਣ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਇੱਕ ਭੇਡ ਦੀ ਰਾਣ,
ਲਾਲੇ-ਮੁਖ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ —
ਉਹ ਸੁਖ ਕਿਸੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
گر دست دهد ز مغز گندم نانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਤੋਲਿਆ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਾਰੀ ਪਸੰਦ-ਜੋਗ ਹੁੰਦੀ;
ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਗੁਣੀ-ਸੱਜਣ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਦੁਖਦਾ?
ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਾਰੀ ਪਸੰਦ-ਜੋਗ ਹੁੰਦੀ;
ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਗੁਣੀ-ਸੱਜਣ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਦੁਖਦਾ?
گر کار فلک به عدل سنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
ਸਾਵਧਾਨ, ਹੇ ਘੁਮਿਆਰ, ਸਿਆਣਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ,
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦਬਾਏਂਗਾ?
ਫ਼ਰੀਦੂਨ ਦੀ ਉਂਗਲ ਤੇ ਕੈਖ਼ੁਸਰੋ ਦੀ ਤਲੀ
ਚੱਕ ਉੱਤੇ ਧਰੀ ਹੈ, ਕੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ?
ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦਬਾਏਂਗਾ?
ਫ਼ਰੀਦੂਨ ਦੀ ਉਂਗਲ ਤੇ ਕੈਖ਼ੁਸਰੋ ਦੀ ਤਲੀ
ਚੱਕ ਉੱਤੇ ਧਰੀ ਹੈ, ਕੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ?