కవిత · 1100 · Nishapur

రుబాయత్

رباعیات

ఉపోద్ఘాతం

ఉమర్ ఖయ్యామ్ (౧౦౪౮–౧౧౩౧) తన శతాబ్దంలో కవిగా కాక, నిషాపూర్‌కు చెందిన గణితజ్ఞుడిగా, ఖగోళశాస్త్రవేత్తగా, తత్త్వవేత్తగా ప్రసిద్ధుడు — ఘన సమీకరణాలను వర్గీకరించి పరిష్కరించిన బీజగణితజ్ఞుడు, మలిక్‌షా ఆధ్వర్యంలో ఇస్ఫహాన్‌లో పంచాంగ సంస్కరణ చేసిన ఖగోళవేత్త. రుబాయీ — నాలుగు చరణాల ఆ కవిత, తొలి రెండు పంక్తుల్లో ఒక దృశ్యాన్నో వాదాన్నో నిలిపి, మూడో పంక్తిలో మలుపు తిరిగి, నాలుగో పంక్తిలో సూత్రప్రాయమైన దెబ్బతో మొత్తం భారాన్ని ఒక్క దెబ్బగా దించుతుంది — అతని పేరు మీద శతాబ్దాలపాటు పోగుపడింది, తరచూ అనిశ్చిత శ్రేయస్సుతో. అతని కాలంలో ఏ సంకలనమూ మిగలలేదు; మృత్యువు తర్వాత దశాబ్దాలకు తొలి శ్రేయస్సులు మొదలవుతాయి. ఈ సంపుటి మొహమ్మద్-అలీ ఫోరూఘీ, ఖాసిమ్ ఘనీల (తెహ్రాన్, ౧౯౪౨) ప్రామాణిక ఎంపిక — స్వరైక్యతనూ ఆరంభకాలపు ఆధారాలనూ బట్టి జల్లించిన ౧౭౮ రుబాయీలు. ఏ రుబాయీ వేరే కవుల పేర్ల మీద కూడా ప్రచారంలో ఉందో, అపరేటస్ దానిని సూచిస్తుంది — సందేహం రికార్డుకు చెందుతుంది, పాఠకుడికి అది దక్కాలి.

ఎడ్వర్డ్ ఫిట్జ్‌జెరాల్డ్ ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల ’రుబాయియాత్’ (౧౮౫౯) ఒక విక్టోరియన్ పునర్‌రచన, అనువాదం కాదు — అది వేర్వేరు రుబాయీలను ఒక అఖండ కవితగా మలిచి, తన సొంత ప్రాసనూ కల్పనలనూ జోడించింది. ఇక్కడ ప్రయత్నం దానికి విరుద్ధం: ప్రతి రుబాయీని పారసీలో అది ఏం చెబుతుందో అలాగే, చరణానికొక పంక్తిగా ఇవ్వడం — కలుపు లేకుండా, పూరణ లేకుండా, ఆ ప్రసిద్ధ ప్రాసను అనుకరించకుండా. ఫిట్జ్‌జెరాల్డ్ పంక్తులు నానుడులైన చోట్ల కూడా, మూల పారసీ అర్థమే ఇవ్వబడింది. ఇది పారసీ మూలం నుండి నేరుగా తెలుగులోకి చేసిన అనువాదం, ఏ ఇంగ్లిష్ రూపాంతరం గుండా కాదు.

ఖయ్యామ్ స్వరం మృత్యువు గురించి మాట్లాడే ఒక జ్యామితిజ్ఞుడిదిలా ఉంటుంది: ఘన నామవాచకాలు (కూజా, మట్టి, లాలా, మయ్‌ఖానా, సత్రం), సాదా వాక్యనిర్మాణం, తార్కిక జోడీలు (‘గనుక’, ‘ఇంతకుముందే’, ‘అయితే’) ఒక ప్రశాంతమైన కానీ విదారకమైన వాదాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయి. స్వరం పొడిగా, సందేహశీలంగా, కోమలంగా ఉంటుంది — ఎన్నడూ రహస్యవాద పొగమంచు కాదు, ఎన్నడూ విలాపం కాదు. మళ్ళీ మళ్ళీ వచ్చే చిత్రాలు: నియతిగా తిరిగే ఆకాశం (చర్ఖ్, ఫలక్); ధూళి-నుండి-మట్టి-నుండి-కూజా-నుండి-ధూళి చక్రం, దీనిలో రాజుల మట్టి నుండి కూజాలు తయారవుతాయి; ఒకే ఒక్క టేక — సంతోషంగా ఉండు, ఈ ఊపిరిని తాగు, ఎందుకంటే రేపటికి ఎవరూ పూచీ పడరు. సాకీ (చషకదాత), జమ్‌షీద్, బహ్రామ్, కైఖొస్రో వంటి పేర్లూ, జమ్‌జమ్, కౌసర్ వంటి సూచనలూ గ్లాసరీ అపరేటస్‌లో వివరించబడ్డాయి; అనువాద శరీరం స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది.

లే’, ఓ ప్రియతమా, రా, మా హృదయం కోసం;
నీ సొంత సౌందర్యంతో మా చిక్కును విప్పు;
ఒక కూజా సారాయి, మనం కలిసి తాగుదాం,
మన మట్టి నుండి కూజాలు చేసేలోగా.
برخیز بتا بیا ز بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزه‌ها کنند از گل ما
రేపటికి ఎవరూ పూచీ పడలేరు గనుక,
ఈ దిగులు నిండిన గుండెను ఇప్పుడే సంతోషంగా ఉంచు;
వెన్నెలలో సారాయి తాగు, ఓ చంద్రమా — ఎందుకంటే చంద్రుడు
ఎంతో కాలం మెరుస్తాడు, మనలను మాత్రం కనుగొనడు.
چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
ఖురాన్, దానిని పరమ వాక్యమని పిలుస్తారు,
దానిని అప్పుడప్పుడు చదువుతారు, ఎప్పుడూ కాదు;
కానీ పాత్ర అంచున ఒక ఆయత్ నిలిచి ఉంది,
అది ప్రతిచోటా నిత్యం చదవబడుతుంది.
قرآن که مهین کلام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را
నువ్వు సారాయి తాగకపోతే, తాగినవారిని ఎగతాళి చేయకు;
మోసం, కుయుక్తుల పునాదిని వేయకు;
సారాయి తాగనని గర్వపడకు —
సారాయి బానిస అయిన నూరు ముద్దలు నువ్వు తింటావు.
گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می می‌نخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
నాకు రంగూ, పరిమళమూ ఎంత అందంగా ఉన్నా,
లాలా పువ్వులా ముఖం, సైప్రస్‌లా నిటారు ఎత్తు ఉన్నా,
తెలియలేదు ఈ మట్టి ఆనందశాలలో
అనాది చిత్రకారుడు నన్ను ఎందుకు అలంకరించాడో.
هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
మనం, సారాయి, గాయకుడు, ఈ శిథిల మూల;
ప్రాణం, గుండె, పాత్ర, సారాయి మరకల వస్త్రం;
దయ ఆశ నుండీ, శిక్ష భయం నుండీ విముక్తులం,
మట్టి, గాలి, అగ్ని, నీటి నుండి స్వతంత్రులం.
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ఏ కోటలో జంషీద్ పాత్ర పట్టుకున్నాడో,
అక్కడ లేడిపిల్ల ఈనింది, నక్క విశ్రమించింది;
జీవితమంతా అడవిగాడిదలను వేటాడిన బహ్రామ్
చూశావా, గోరీ బహ్రామ్‌ను ఎలా పట్టుకుందో.
آن قصر که جمشید در او جام گرفت
آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت
بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
మేఘం వచ్చి మళ్ళీ పచ్చికపై ఏడ్చింది;
గులాబీరంగు సారాయి లేకుండా బతకకూడదు;
ఈ పచ్చిక ఈరోజు మన విహారస్థలం,
మన మట్టి పచ్చిక ఎవరి విహారస్థలమో.
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی بادهٔ گلرنگ نمی‌باید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست
ఇప్పుడు నీ అదృష్ట పువ్వు ఫలభరితంగా ఉంది,
సారాయి పాత్ర నుండి నీ చెయ్యి ఎందుకు ఖాళీగా ఉంది?
తాగు, ఎందుకంటే కాలం నమ్మకద్రోహి శత్రువు,
ఇలాంటి రోజును పొందడం కష్టం.
اکنون که گل سعادتت پربار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است
ఈరోజు రేపటిపై నీకు చేయిపట్టు లేదు,
రేపటి తలపు వట్టి భ్రమ తప్ప మరేమీ కాదు;
నీ గుండె పిచ్చెక్కకపోతే ఈ క్షణాన్ని వ్యర్థం చేయకు,
ఎందుకంటే మిగిలిన ఆయుష్షుకు విలువ కనిపించదు.
امروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
ఓ ఆధ్యాత్మిక లోకం నుండి వేగంగా వచ్చినవాడా,
అయిదు, నాలుగు, ఆరు, ఏడులలో తికమకపడ్డవాడా,
తాగు — ఎక్కడ నుండి వచ్చావో నీకు తెలియదు;
సంతోషంగా ఉండు — ఎక్కడికి వెళ్తావో నీకు తెలియదు.
ای آمده از عالم روحانی تفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ఓ ఆకాశచక్రమా, నీ పగ వల్లే ఈ నాశనం,
అన్యాయం నీ పురాతన అలవాటు;
ఓ మట్టీ, నీ రొమ్మును చీల్చితే
నీ లోపల ఎన్నో విలువైన రత్నాలు.
ای چرخ فلک خرابی از کینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست
ఓ గుండె, కాలం నిన్ను దుఃఖంలో ముంచుతోంది,
ఉన్నట్టుండి నీ శరీరం నుండి పవిత్ర ప్రాణం పోతుంది;
పచ్చికపై కూర్చుని కొన్ని రోజులు హాయిగా బతుకు,
నీ మట్టి నుండి పచ్చిక మొలిచేలోగా.
ای دل چو زمانه می‌کند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت
ఈ అస్తిత్వ సముద్రం రహస్యం నుండి బయటకు వచ్చింది,
ఈ నిజ రత్నాన్ని చిల్లుపెట్టిన వాడెవరూ లేడు;
ప్రతి ఒక్కడూ తన భ్రమ నుండి ఏదో చెప్పాడు,
ఉన్నదాని అసలు రూపం ఎవరూ చెప్పలేకపోయారు.
این بحر وجود آمده بیرون ز نهفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمی‌داند گفت
ఈ కూజా నాలాగే ఏడ్చే ప్రేమికుడై ఉండేది,
ఏదో సుందరి కురుల ముడిలో బంధితమై ఉండేది;
దాని మెడపై నువ్వు చూసే ఈ పిడి
ఏదో చెలి మెడపై ఉండిన చెయ్యి.
این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست
در بند سر زلف نگاری بوده‌ست
این دسته که بر گردن او می‌بینی
دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست
ఈ కూజా, కూలివాడి నీటిపాత్ర,
ఏదో రాజు కంటి నుండీ, మంత్రి గుండె నుండీ వచ్చింది;
తాగుబోతు అరచేతిలో ఉండే ప్రతి సారాయి పాత్రా
ఏదో మత్తుముఖం, పవిత్ర పెదవి నుండి వచ్చింది.
این کوزه که آبخوارهٔ مزدوری‌ست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوری‌ست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموری‌ست
از عارض مستی و لب مستوری‌ست
లోకమని పేరుగల ఈ పాత సత్రం,
ఉదయసంధ్యల చుక్కల గుర్రం విశ్రామస్థలం;
ఇది వందమంది జంషీద్‌లు వదిలిన విందు,
వందమంది బహ్రామ్‌లు ఆనుకున్న కోట.
این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی‌ست که واماندۀ صد جمشید است
قصری‌ست که تکیه‌گاه صد بهرام است
ఈ ఒకటిరెండు మూడు రోజుల ఆయుష్షు గడిచిపోయింది,
కాలువలో నీరులా, పొలంలో గాలిలా;
రెండు రోజుల దిగులు నాకు ఎన్నడూ గుర్తు రాలేదు —
రాని రోజు, గడిచిన రోజు.
این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامده‌ست و روزی که گذشت
గులాబీ ముఖంపై నౌరోజ్ గాలి హాయిగా ఉంది,
తోట మధ్యలో గుండె-వెలిగించే ముఖం హాయిగా ఉంది;
గడిచిన నిన్నటి గురించి ఏం చెప్పినా హాయి కాదు,
సంతోషంగా ఉండు, నిన్నటి మాట వద్దు, ఈరోజు హాయిగా ఉంది.
بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
నాకూ నీకూ ముందు ఎన్నో రాత్రిపగళ్ళు ఉండేవి,
తిరిగే ఆకాశం కూడా తన పని చేస్తూ ఉండేది;
నేలపై నువ్వు పాదం పెట్టే ప్రతిచోటా
ఏదో సుందరి కంటిపాప ఉండేది.
پیش از من و تو لیل و نهاری بوده‌ست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بوده‌ست
ఎన్నాళ్ళు సముద్రాలపై ఇటుకలు వేస్తాను?
గుడి విగ్రహారాధకుల మీద నాకు విసుగు పుట్టింది;
ఖయ్యామ్, నరకంలో పడతాడని ఎవరు చెప్పారు?
నరకానికి ఎవరు వెళ్ళారు, స్వర్గం నుండి ఎవరు వచ్చారు?
تا چند زنم به روی دریاها خشت
بیزار شدم ز بت‌پرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت
కలిసిపోయి ఒకటైన పాత్ర సమ్మేళనాన్ని
దాన్ని పగలగొట్టడాన్ని మత్తుడు సహించడు;
ఇన్ని అందమైన తలలూ కాళ్ళూ, తలల నుండీ చేతుల నుండీ —
ఎవరి ప్రేమతో కలిసాయి, ఎవరి పగతో పగిలాయి?
ترکیب پیاله‌ای که در هم پیوست
بشکستن آن روا نمی‌دارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست
మూలకాల సమ్మేళనం నీ ఇష్టం మేరకు ఒక క్షణమే గనుక,
సంతోషంగా బతుకు, అది నీపై అన్యాయమే అయినా;
వివేకుల సాంగత్యంలో ఉండు, ఎందుకంటే నీ శరీర మూలం
ఒక ధూళి, ఒక గాలి, ఒక దుమ్ము, ఒక ఊపిరి.
ترکیب طبایع چو به کام تو دمی‌ست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمی‌ست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمی‌ست
నౌరోజ్‌లో మేఘం లాలా ముఖాన్ని కడిగినట్టు,
లే, సారాయి పాత్రతో దృఢ నిశ్చయం చేసుకో;
ఈరోజు నీ విహారస్థలమైన ఈ పచ్చిక
రేపు అంతా నీ మట్టి నుండి మొలుస్తుంది.
چون ابر به نوروز رخ لاله بشست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست
మత్తు కోకిల ఉద్యానంలోకి దారి కనుగొన్నప్పుడు,
గులాబీ ముఖాన్నీ, నవ్వే సారాయి పాత్రనూ చూసింది;
తన స్థితిభాషలో వచ్చి నా చెవిలో చెప్పింది —
తెలుసుకో, గడిచిన ఆయుష్షు మళ్ళీ దొరకదు.
چون بلبل مست راه در بستان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت
ఏ వివేకి కోరిక మేరకూ చక్రం తిరగలేదు గనుక,
ఆకాశాన్ని ఏడనుకున్నా, ఎనిమిదనుకున్నా;
చనిపోవాలి, అన్ని కోరికలూ వదలాలి గనుక,
గోరీలో చీమ తిన్నా, పొలంలో తోడేలు తిన్నా ఒకటే.
چون چرخ به کام یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
లాలా పువ్వులా నౌరోజ్‌లో పాత్ర చేతపట్టు,
లాలా-ముఖ చెలితో నీకు అవకాశం ఉంటే;
ఆనందంగా తాగు, ఎందుకంటే ఈ పాత చక్రం
ఉన్నట్టుండి నిన్ను మట్టిలా నేలకు కలుపుతుంది.
چون لاله به نوروز قدح گیر به دست
با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست
సత్యమూ నిశ్చయమూ చేతిలో లేవు గనుక,
అనుమానపు ఆశతో జీవితమంతా కూర్చోలేం;
జాగ్రత్త, సారాయి పాత్రను చేతి నుండి వదలొద్దు —
అజ్ఞానంలో మనిషి మెలకువగా ఉన్నా, మత్తులో ఉన్నా ఒకటే.
چون نیست حقیقت و یقین اندر دست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بی‌خبری مرد چه هشیار و چه مست
ఉన్న దానంతటి నుండీ గాలి తప్ప చేతికేమీ రాదు గనుక,
ఉన్న ప్రతిదానిలోనూ లోపమూ విచ్ఛిత్తీ ఉన్నాయి గనుక,
లోకంలో ఉన్నదంతా లేనట్టు భావించు,
లోకంలో లేనిదంతా ఉన్నట్టు ఊహించు.
چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
ప్రతి అజ్ఞాని పాదాల కింది మట్టి
ఏదో సుందరి అరచెయ్యి, ఏదో ప్రియురాలి ముఖం;
మేడ గోడకచ్చెలపై ఉన్న ప్రతి ఇటుకా
ఏదో మంత్రి వేలు, ఏదో సుల్తాన్ తల.
خاکی که به زیر پای هر نادانی‌ست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانی‌ست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانی‌ست
انگشت وزیر یا سر سلطانی‌ست
సృష్టికర్త మూలకాల సమ్మేళనాన్ని అమర్చినప్పుడు,
దాన్ని లోటుపాట్లలో ఎందుకు పడేశాడు?
బాగుంటే పగలగొట్టడం ఎందుకు?
బాగోకపోతే ఈ రూపాల దోషం ఎవరిది?
دارنده چو ترکیب طبایع آراست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست
రహస్యాల తెరలోకి ఎవరికీ దారి లేదు,
ఈ ఏర్పాటు గురించి ఏ ప్రాణికీ తెలియదు;
మట్టి గుండె తప్ప వేరే మజిలీ లేదు —
తాగు, ఎందుకంటే ఇలాంటి కథలు చిన్నవి కావు.
در پردۀ اسرار کسی را ره نیست
زین تعبیه جان هیچ‌کس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانه‌ها کوته نیست
నిద్రలో ఉన్నాను, ఒక వివేకి నాతో అన్నాడు:
నిద్ర నుండి ఎవరికీ ఆనంద పువ్వు వికసించలేదు;
మృత్యువుకు జోడైన ఆ పని ఎందుకు చేస్తావు?
తాగు, ఎందుకంటే మట్టి కింద పడుకోవాలి కదా.
در خواب بدم مرا خردمندی گفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک می‌باید خفت
మన రాకపోకల ఈ వృత్తంలో,
దానికి ఆది లేదు, అంతమూ కనిపించదు;
ఈ విషయంలో ఎవరూ నిజం చెప్పలేదు —
ఈ రాక ఎక్కడ నుండి, ఈ పోక ఎక్కడికి?
در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس می‌نزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست
వసంతకాలంలో ఒక హూరీ-రూప సుందరి
పొలం అంచున ఒక సారాయి పాత్ర నా పెదవికి అందిస్తే,
సామాన్యుల దృష్టిలో ఇది ఎంత హీనమైనా,
స్వర్గం పేరు పలికితే నాకంటే కుక్క మేలు.
در فصل بهار اگر بتی حور سرشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت
తెలుసుకో, ప్రాణం నుండి విడిపోయి వెళ్తావు,
నాశన రహస్యాల తెర లోకి వెళ్తావు;
తాగు — ఎక్కడ నుండి వచ్చావో నీకు తెలియదు;
సంతోషంగా ఉండు — ఎక్కడికి వెళ్తావో నీకు తెలియదు.
دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
సాకీ, పువ్వూ పచ్చికా ఎంతో ఆనందభరితం,
తెలుసుకో, వచ్చే వారానికి అవి మట్టి అవుతాయి;
తాగు, పువ్వు కోసుకో, నువ్వు చూసేలోగా
పువ్వు మట్టి అయింది, పచ్చిక చెత్త అయింది.
ساقی گل و سبزه بس طربناک شده‌ست
دریاب که هفته دگر خاک شده‌ست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شده‌ست و سبزه خاشاک شده‌ست
నా జీవితం చీకటై, పని నెగ్గకుండా ఉంది,
కష్టం పెరిగింది, సుఖం తగ్గి తక్కువైంది;
దేవునికి కృతజ్ఞత, ఆపదకు కారణమయ్యేదంతా
మనం మరెవరినీ అడగనవసరం లేదు.
عمری‌ست مرا تیره و کاری‌ست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمی‌باید خواست
పువ్వుల కాలం, కాలువ ఒడ్డు, పొలం అంచు,
ఒకరిద్దరు మిత్రులతో, ఒక హూరీ-రూప సుందరితో;
పాత్ర తీసుకురా — ఉదయపు సారాయి తాగేవారు
మసీదు నుండీ విముక్తులు, గుడి నుండీ స్వతంత్రులు.
فصل گل و طرف جویبار و لب کشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که باده‌نوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت
నీ అదృష్ట వేరు నుండి శాశ్వతపు కొమ్మ మొలిచినా,
నీ శరీరంపై ఆయుష్షు కుదురైన వస్త్రమైనా,
నీకు గుడారమైన ఈ శరీర ఛత్రంలో
జాగ్రత్త, ఆనుకోకు — దాని నాలుగు మేకులూ బలహీనం.
گر شاخ بقا ز بیخ بختت رستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانی‌ست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست
స్వర్గం హూరీతో హాయిగా ఉంటుందని అంటారు,
నేనంటాను ద్రాక్ష రసమే హాయిగా ఉందని;
ఈ నగదు తీసుకో, ఆ అప్పు చేతిని వదులు —
దూరపు నగారా చప్పుడు వినడమే హాయి.
گویند کسان بهشت با حور خوش است
من می‌گویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است
మత్తుడు నరకంలో పడతాడని నాకు అంటారు,
అది తప్పు మాట, దానిపై గుండె పెట్టుకోలేం;
ప్రేమికులూ సారాయి తాగేవారూ నరకంలో ఉంటే,
రేపు స్వర్గాన్ని అరచేయిలా ఖాళీగా చూస్తావు.
گویند مرا که دوزخی باشد مست
قولی‌ست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست
నన్ను మలచినవాడు నన్ను
స్వర్గవాసిగా చేశాడో, హీన నరకవాసిగానో నాకు తెలియదు;
ఒక పాత్ర, ఒక సుందరి, ఒక వీణ పొలం అంచున —
ఈ మూడూ నాకు నగదు, నీకు స్వర్గం అప్పు.
من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت
వెన్నెల తన కాంతితో రాత్రి కొంగును చీల్చింది,
తాగు — ఈ క్షణం కంటే మేలు దొరకదు;
సంతోషంగా ఉండు, ఆలోచించకు, ఎందుకంటే వెన్నెల
మన మట్టిపై ఒక్కొక్కరిపైనా ఎంతో కాలం మెరుస్తుంది.
مهتاب به نور دامن شب بشکافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت
సారాయి తాగడం, సంతోషంగా ఉండడం నా ధర్మం,
కుఫ్ర్ నుండీ దీన్ నుండీ విముక్తి నా మతం;
లోక వధువును అడిగాను నీ కట్నం ఏమిటని —
అన్నది నీ ఆనంద హృదయమే నా కట్నం.
می خوردن و شاد بودن آیین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است
సారాయి కరిగిన కెంపు, సురాహి దాని గని,
శరీరం పాత్ర, దాని సారాయి ప్రాణం;
సారాయితో నవ్వే ఆ స్ఫటిక పాత్ర
లోపల గుండె రక్తం దాచిన ఒక కన్నీటిచుక్క.
می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
తాగు, ఎందుకంటే శాశ్వత జీవితం ఇదే,
యౌవన కాలం నుండి నీ లాభమూ ఇదే;
పువ్వుల, సారాయి, మత్త మిత్రుల కాలం —
ఒక క్షణం సంతోషంగా ఉండు, ఎందుకంటే జీవితం ఇదే.
می نوش که عمر جاودانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است
మనిషి స్వభావంలో ఉన్న మంచీ చెడూ,
విధిలో నిర్ణయంలో ఉన్న సుఖ దుఃఖాలూ —
వాటిని ఆకాశంపై నెట్టకు, ఎందుకంటే వివేక మార్గంలో
ఆకాశం నీకంటే వేయిరెట్లు నిస్సహాయం.
نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است
లాలా పూదోట ఉన్న ప్రతి పొలంలోనూ
ఏదో రాజు రక్తపు ఎర్రదనం ఉండేది;
నేల నుండి మొలిచే ప్రతి వైలెట్ కొమ్మా
ఏదో సుందరి ముఖంపై ఉండిన పుట్టుమచ్చ.
در هر دشتی که لاله‌زاری بوده‌ست
از سرخی خون شهریاری بوده‌ست
هر شاخ بنفشه کز زمین می‌روید
خالی‌ست که بر رخ نگاری بوده‌ست
నేల మట్టిలో ఉన్న ప్రతి రేణువూ
నాకూ నీకూ ముందు ఏదో కిరీటమూ ఉంగరమూ;
ప్రియురాలి ముఖం నుండి ధూళిని మృదువుగా దులుపు,
అది కూడా ఏదో అందమైన సుందరి ముఖమే.
هر ذره که در خاک زمینی بوده‌ست
پیش از من و تو تاج و نگینی بوده‌ست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بوده‌ست
కాలువ ఒడ్డున మొలిచిన ప్రతి పచ్చికా
ఏదో దేవదూత పెదవి నుండి మొలిచిందేమో;
పచ్చికపై పాదం హీనంగా మోపకు,
ఆ పచ్చిక లాలా-ముఖ సుందరి మట్టి నుండి మొలిచింది.
هر سبزه که بر کنار جویی رسته‌ست
گویی ز لب فرشته‌خویی رسته‌ست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته‌ست
ఒక్క గుటక సారాయి కావూస్ రాజ్యం కంటే మేలు,
ఖొబాద్ సింహాసనం, తూస్ రాజ్యం కంటే మేలు;
తెల్లవారు జామున ఒక రోగ్ వేసే ప్రతి మూలుగూ
కపట సాధువుల ప్రార్థన కంటే మేలు.
یک جرعهٔ می ز ملک کاووس به است
از تخت قباد و ملکت طوس به است
هر ناله که رندی به سحرگاه زند
از طاعت زاهدان سالوس به است
ఆయుష్షు తీరిపోతే తియ్యదైనా, చేదైనా ఏమిటి?
పాత్ర నిండితే బాగ్దాద్ అయినా, బల్ఖ్ అయినా ఏమిటి?
తాగు, ఎందుకంటే నాకూ నీకూ తర్వాత చంద్రుడు ఎన్నో సార్లు
చివరి నుండి తొలికి, తొలి నుండి చివరికి వస్తాడు.
چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی
از سَلخ به غٌرّه آید از غره به سلخ
జ్ఞాన సంస్కారాల సముద్రమైనవారు,
కలిమి పరిపూర్ణతలో సాంగత్యానికి దీపమైనవారు —
ఈ చీకటి రాత్రి నుండి బయటకు దారి కనుగొనలేదు;
ఒక కథ చెప్పి నిద్రలోకి వెళ్ళిపోయారు.
آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند
కారణాల మైదానంలోకి తరిమివేయబడినవాడు,
అతను లేకుండానే అన్ని పనులూ ముగించారు;
ఈరోజు ఒక సాకు వేశారు,
రేపు అంతా వాళ్ళు ముందే కూర్చిందే జరుగుతుంది.
آن را که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای درانداخته‌اند
فردا همه آن بود که درساخته‌اند
పాతబడ్డవాళ్ళు, కొత్తగా వచ్చినవాళ్ళు —
ప్రతి ఒక్కడూ తన కోరిక వెంట ఒక్క పరుగు పరుగెత్తుతున్నాడు;
ఈ పాత లోకం ఎవరికీ శాశ్వతంగా మిగలదు;
వాళ్ళు వెళ్ళారు, మనం వెళ్తాం, మరికొందరు వస్తారు, వెళ్తారు.
آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نوند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنه‌جهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند
నేలనూ చక్రాన్నీ ఆకాశాలనూ నిలిపినవాడు
దుఃఖ హృదయంపై ఎన్నో మంటలు ముద్రించాడు;
కెంపులాంటి పెదవులూ, కస్తూరిలాంటి కురులూ ఎన్నో
నేల డప్పులో, మట్టి పెట్టెలో దాచాడు.
آن‌کس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد
ఒకరిని తెస్తారు, మరొకరిని ఎత్తుకుపోతారు,
ఎవరికీ రహస్యం విప్పరు;
విధి నుండి మనకు ఇంతే చూపిస్తారు —
మన ఆయుష్షు పాత్రను నింపి కొలుస్తారు.
آرند یکی و دیگری بربایند
بر هیچ‌کسی راز همی‌نگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست می‌پیمایند
ఈ మేడలో నివసించే గ్రహాలు
వివేకుల తికమకకు కారణాలు;
జాగ్రత్త, వివేక సూత్రపు కొన కోల్పోకు —
ఏలికలైనవారే తలతిప్పి తిరుగుతున్నారు.
اجرام که ساکنان این ایوان‌اند
اسباب تردد خردمندان‌اند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگردان‌اند
నా రాక వల్ల ఆకాశానికి లాభం లేదు,
నా పోక వల్ల దాని ప్రతాపమూ ఘనతా పెరగలేదు;
ఎవరి నుండీ నా రెండు చెవులూ వినలేదు —
ఈ నా రాకపోకలు ఎందుకో అని.
از آمدنم نبود گردون را سود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود
కష్టం అనుభవించడం వల్ల మనిషి స్వతంత్రుడవుతాడు,
చుక్క ముత్తెపు చిప్పలో బంధమైతే ముత్యమవుతుంది;
సొమ్ము మిగలకపోయినా తల నిలిస్తే చాలు,
పాత్ర ఖాళీ అయితే మళ్ళీ నిండుతుంది.
از رنج کشیدن آدمی حر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد
అయ్యో, పెట్టుబడి చేయిజారిపోయింది,
మృత్యువు చేతిలో ఎన్నో గుండెలు రక్తమయ్యాయి;
ఆ లోకం నుండి ఎవరూ రాలేదు, అడగడానికి —
ఇహలోక ప్రయాణికుల స్థితి ఎలా ఉందని.
افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد
అయ్యో, యౌవనపు పత్రం చుట్టేయబడింది,
ఆ తాజా జీవన వసంతం శిశిరమైంది;
యౌవనమనే పేరుగల ఆ ఆనంద పక్షి —
అయ్యో, ఎప్పుడు వచ్చిందో, ఎప్పుడు వెళ్ళిందో తెలియదు.
افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد
మనం ఉండం, లోకం ఉంటుంది,
మన పేరూ ఉండదు, గుర్తూ ఉండదు;
ఇంతకుముందు మనం లేనప్పుడు ఏ లోటూ లేదు,
ఇక ముందు మనం లేకపోయినా అలాగే ఉంటుంది.
ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی‌ نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود
ఆనంద మార్గంలో పరిగెత్తే ఈ వివేకం
రోజుకు వందసార్లు నీకు చెబుతుంది:
ఈ ఒక్క క్షణాన్ని తెలుసుకో, ఎందుకంటే నువ్వు
కోసిన తర్వాత మళ్ళీ మొలిచే ఆకుకూర కాదు.
این عقل که در ره سعادت پوید
روزی صد بار خود تو را می‌گوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نه‌ای
آن تره که بدروند و دیگر روید
ఈ ఆయుష్షు కారవాన్ ఆశ్చర్యంగా గడిచిపోతోంది,
ఆనందంతో గడిచే ఒక క్షణాన్ని తెలుసుకో;
సాకీ, మిత్రుల రేపటి దిగులు నీకెందుకు?
పాత్ర తీసుకురా, ఎందుకంటే రాత్రి గడిచిపోతోంది.
این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد
دریاب دمی که با طرب می‌گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب می‌گذرد
కాలం నుండి నీవు నా వీపుపైకి వస్తున్నావు,
నా నుండి పనులన్నీ చెడుగానే వస్తున్నాయి;
ప్రాణం వెళ్ళబూనింది, వెళ్ళకని అన్నాను;
అన్నది — ఏం చేయను, ఇల్లు కూలిపోతోంది.
بر پشت من از زمانه تو می‌آید
وز من همه کار نانکو می‌آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومی‌آید
ఆకాశచక్రంపై ఎవరూ గెలవలేదు,
మనిషిని తిని నేలకు తృప్తి కలగలేదు;
నిన్ను ఇంకా తినలేదని గర్విస్తున్నావు —
తొందరపడకు, అది నిన్నూ తింటుంది, ఆలస్యమేమీ కాదు.
بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخورده‌ست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد
నీ కంటికి లోకాన్ని అందంగా అలంకరించినా,
దానివైపు మొగ్గకు, ఎందుకంటే వివేకులు మొగ్గరు;
నీలాంటివారు ఎందరో వెళ్తారు, ఎందరో వస్తారు,
నీ వాటాను ఎత్తుకో, లేకుంటే నిన్నే ఎత్తుకుపోతారు.
بر چشم تو عالم ارچه می‌آرایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند
నా విధి కలం నా ప్రమేయం లేకుండా నడిచింది గనుక,
దాని మంచీ చెడూ నా వల్లనని ఎందుకంటారు?
నిన్న నా ప్రమేయం లేదు, ఈరోజు నిన్నలానే నాదీ నీదీ ప్రమేయం లేదు,
రేపు ఏ సాక్ష్యంతో న్యాయాధిపతి ముందు నిలబెడతారు?
بر من قلم قضا چو بی من رانند
پس نیک و بدش ز من چرا می‌دانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند
ఎన్నాళ్ళు రంగు వాసనల ఖైదీవవుతావు?
ప్రతి కురూపమూ, అందమూ వెంట ఎన్నాళ్ళు పరుగెత్తుతావు?
జమ్‌జమ్ ఊటవైనా, అమృత జలమైనా,
చివరకు మట్టి గుండెలోకే దిగిపోతావు.
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد
ఖలందర్ మార్గం నడవనిదే జరగదు,
ముఖాన్ని గుండె రక్తంతో కడగనిదే జరగదు;
దుఃఖం ఎందుకు వండుతావు — గుండె కాలినవారిలా
స్వేచ్ఛగా నిన్ను నీవు వదులుకోనిదే జరగదు.
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
శుక్రుడూ చంద్రుడూ ఆకాశంలో కనిపించినప్పటి నుండీ,
స్వచ్ఛ సారాయి కంటే మేలైనది ఎవరూ చూడలేదు;
సారాయి అమ్మేవారి గురించి నాకు ఆశ్చర్యం —
అమ్మేదాని కంటే మేలైనది వారు ఏం కొంటారు?
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز می‌فروشان کایشان
به زآن‌که فروشند چه خواهند خرید
ఆయుష్షూ ఆహారమూ ఎక్కువ తక్కువ చేయలేం గనుక,
గుండెను ఎక్కువ తక్కువకు దుఃఖితం చేయలేం;
నాదీ నీదీ పని మన అభిప్రాయం మేరకు
మైనంతోనైనా మన చేతితో చేయలేం.
چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنان‌که رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد
శక్తితో తల ముఖం మలిచే ఆ జీవుడు
నిత్యం శత్రువు పనీ చేస్తాడు;
కుండలు చేసేవాడు ముస్లిం కాదని అంటారు —
అయితే గుమ్మడికాయ మలిచేవాడిని ఏమంటావు?
حیی که به قدرت سر و رو می‌سازد
همواره همو کار عدو می‌سازد
گویند قرابه‌گر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو می‌سازد
లోకంలో తాజా పువ్వు వార్త వినిపించినప్పుడు,
ఓ ప్రియతమా, తగినంత సారాయి ఇవ్వమని ఆజ్ఞాపించు;
హూరీ, మేడలూ, స్వర్గం, నరకం గురించి
నిశ్చింతగా కూర్చో — అవన్నీ ఊహాగానాలే.
در دهر چو آواز گل تازه دهند
فرمای بتا که می به‌اندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
లోకంలో సగం రొట్టె ఉన్న ప్రతివాడూ,
కూర్చోడానికి ఒక గూడు ఉన్నవాడూ,
ఎవరి సేవకుడూ కాడు, ఎవరి యజమానీ కాడు —
సంతోషంగా బతుకమను, హాయిగా లోకం ఉన్నవాడు.
در دهر هر آن‌که نیم‌نانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوش‌جهانی دارد
విధి రైతు మనలాంటివారిని ఎందరినో విత్తి కోశాడు,
వ్యర్థంగా దిగులుపడడం లాభం లేదు;
త్వరగా పాత్ర సారాయితో నింపి నా చేతిలో పెట్టు,
మళ్ళీ తాగనీ — జరగవలసినదంతా జరిగింది.
دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمی‌دارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنی‌ها همه بود
మంచి రోజు, గాలి వేడీ కాదు చల్లనీ కాదు,
మేఘం పూదోట ముఖం నుండి ధూళిని కడుగుతోంది;
కోకిల తన స్థితిభాషలో పసుపు గులాబీతో
తాగవలెనని మొర పెడుతోంది.
روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
ابر از رخ گلزار همی‌شوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همی‌کند که می باید خورد
నీ తలపై దాడి రాకముందే,
గులాబీరంగు సారాయి తెమ్మని ఆజ్ఞాపించు;
ఓ అజాగ్రత్త అజ్ఞానీ, నువ్వు బంగారం కాదు —
నిన్ను మట్టిలో పెట్టి మళ్ళీ బయటకు తీయడానికి.
زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نه‌ای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند
ఎన్నాళ్ళు నీ ఆయుష్షు స్వార్థంలో గడుస్తుంది,
లేదా ఉనికీ లేమిల వెంట గడుస్తుంది?
తాగు, ఎందుకంటే మృత్యువు వెంబడించే ఆయుష్షు
నిద్రలోనో మత్తులోనో గడవడమే మేలు.
عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد
మృత్యు రహస్యపు చిక్కును ఎవరూ విప్పలేదు,
వృత్తం నుండి ఒక్క అడుగూ ఎవరూ బయట పెట్టలేదు;
మొదటివాడి నుండి గురువు దాకా చూస్తున్నాను —
తల్లి కన్న ప్రతివాడి చేతిలోనూ నిస్సహాయత ఉంది.
کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من می‌نگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد
లోకంపై ఆశ తగ్గించు, తృప్తిగా బతుకు,
కాలం మంచీ చెడూ నుండి బంధం తెంచుకో;
సారాయి చేతిలో, సుందరి కురులు చేతిలో పట్టుకో, ఎందుకంటే
ఈ కొన్ని రోజులూ త్వరగా గడిచిపోతాయి, మిగలవు.
کم کن طمع از جهان و می‌زی خرسند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند
నా దుఃఖమూ కష్టమూ దీర్ఘంగా ఉన్నా,
నీ సుఖమూ ఆనందమూ గర్వంగా ఉన్నా,
రెంటిపైనా ఆనుకోకు, ఎందుకంటే ఆకాశ చక్రం
తెర వెనుక వేయి రకాల ఆటలాడుతుంది.
گرچه غم و رنج من درازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد
ఆకాశం నేల నుండి ఏ పువ్వునూ పైకి తేదు,
దాన్ని పగలగొట్టి మళ్ళీ నేలకు అప్పగించకుండా;
మేఘం నీళ్ళలా మట్టిని పైకి తీస్తే,
ప్రళయం దాకా ప్రియుల రక్తాన్నే కురిపిస్తుంది.
گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد
నీ జీవితం నుండి ఒక్క ఊపిరి గడిచినా,
అది ఆనందంతో తప్ప గడవనీయకు;
జాగ్రత్త, లోక వ్యామోహపు పెట్టుబడి
ఆయుష్షే — నువ్వు గడిపినట్టే అది గడుస్తుంది.
گر یک نفست ز زندگانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد
స్వర్గమూ నల్లకంటి హూరీలూ ఉంటాయని అంటారు,
అక్కడ సారాయి, పాలు, తేనె ఉంటాయని;
మనం సారాయినీ ప్రియురాలినీ ఎంచుకుంటే భయమేమి —
చివరకు అన్నీ అలాగే ఉంటాయి కదా.
گویند بهشت و حورعین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود
స్వర్గమూ హూరీలూ కౌసర్ ఉంటాయని అంటారు,
సారాయి, పాలు, తేనె, పంచదార నదులని;
సారాయి పాత్ర నింపి నా చేతిలో పెట్టు —
వేయి అప్పుల కంటే ఒక్క నగదు మేలు.
گویند بهشت و حور و کوثر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوش‌تر باشد
సంయమంతో ఉన్నవారంతా
చనిపోయినట్టే లేస్తారని అంటారు;
మేము సారాయి, ప్రియురాలితో ఎప్పుడూ ఉంటాం గనుక,
బహుశా ప్రళయంలో మనలను అలాగే లేపుతారు.
گویند هر آن کسان که با پرهیزند
زآن‌سان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند
తాగు, ఎందుకంటే గుండె నుండి హెచ్చుతగ్గు తీసేస్తుంది,
డెబ్బై రెండు మతాల ఆలోచన తీసేస్తుంది;
ఆ రసాయనం నుండి దూరం కావద్దు, దాని నుండి
ఒక్క గుటక తాగితే వేయి రోగాలు తీసేస్తుంది.
می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد
జ్ఞాని గుండెలో ఉన్న ప్రతి రహస్యమూ
అంకా పక్షి కంటే మరింత దాచి ఉండాలి;
ఎందుకంటే చిప్పలో దాగుడు వల్లే చుక్క ముత్యమవుతుంది,
సముద్రపు గుండె రహస్యమైన ఆ చుక్క.
هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته‌تر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد
లాలా ముఖం మంచుబిందువును పట్టే ప్రతి ఉదయమూ,
తోటలో వైలెట్ నడుమూ వంగి ఉంటుంది;
నాకు మొగ్గపైన మెచ్చుకోలు కలుగుతుంది —
అది తన కొంగును సర్దుకుని ఉంచుకుంటుంది గనుక.
هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش می‌آید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد
నా గుండె జ్ఞానం నుండి ఎన్నడూ దూరం కాలేదు,
తెలియని రహస్యాలు కొద్దిగానే మిగిలాయి;
డెబ్బై రెండు ఏళ్ళు రేయింబవళ్ళు ఆలోచించాను,
తెలిసిందేమంటే ఏమీ తెలియదని.
هرگز دل من ز علم محروم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد
ఆశ గింజ కూడా కుప్పలో మిగిలిపోతుంది,
తోటా భవనమూ నువ్వూ నేనూ లేకుండా మిగులుతాయి;
నీ వెండి బంగారాన్ని ఒక దిర్హం నుండి ఒక జవ్ దాకా
మిత్రునితో అనుభవించు, లేకుంటే శత్రువుకు మిగులుతుంది.
هم دانهٔ امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند
అనుకూల మిత్రులంతా చేయిజారిపోయారు,
మృత్యువు పాదాల ముందు ఒక్కొక్కరూ నేలకూలారు;
జీవన సభలో ఒకే సారాయి తాగాం,
మనకంటే ఒకటి రెండు మలుపులు ముందే మత్తెక్కారు.
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
ఒక్క పాత్ర సారాయి వంద గుండెలూ మతాల విలువ,
ఒక్క గుటక సారాయి చైనా రాజ్యం విలువ;
కెంపు సారాయి తప్ప నేలపై లేదు
వేయి తీపి ప్రాణాల విలువైన చేదు.
یک جام شراب صد دل و دین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد
ఒక నీటి చుక్క సముద్రంతో కలిసింది,
ఒక మట్టి రేణువు నేలతో ఒక్కటైంది;
ఈ లోకంలో నీ రాకపోకలు ఏమిటి?
ఒక ఈగ కనిపించి, మాయమైంది — అంతే.
یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
రెండు రోజులకు ఒక రొట్టె మనిషికి దొరికితే,
పగిలిన కూజా నుండి ఒక్క గుటక చల్లనీరు దొరికితే,
తనకంటే తక్కువవాడి ఆజ్ఞలో ఎందుకుండాలి?
తనలాంటివాడి సేవ ఎందుకు చేయాలి?
یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
از کوزه شکسته‌ای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد
ఆ కెంపును సాదా స్ఫటికంలో తీసుకురా,
ప్రతి స్వతంత్రుని నెచ్చెలినీ మిత్రునీ తీసుకురా;
మట్టి లోకపు కాలం గాలిలా త్వరగా గడిచిపోతుందని
తెలిసినప్పుడు, సారాయి తీసుకురా.
آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون می‌دانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار
జరగబోయేదాని గురించి, ఓ మిత్రమా, ఎందుకు చింత?
వ్యర్థ ఆలోచనతో గుండెనూ ప్రాణాన్నీ ఎందుకు గాయపరుస్తావు?
సంతోషంగా బతుకు, లోకాన్ని ఆనందంగా గడుపు —
మొదట పని చేసేటప్పుడు నీ సలహా తీసుకోలేదు.
از بودنی ای دوست چه داری تیمار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کرده‌اند اول کار
దుఃఖం తప్ప మరేమీ పెంచని ఆకాశాలు
ఒకదాన్ని ఉంచవు, మరొకటి ఎత్తుకుపోకుండా;
రాబోయేవారు మనం లోకం నుండి ఏం పడుతున్నామో
తెలిస్తే, ఇక రారు.
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر
ఓ గుండె, ఈ శిథిల లోకపు దిగులు తినకు,
వ్యర్థంగా లేని దుఃఖాలను వ్యర్థంగా తినకు;
జరిగింది గడిచింది, జరగనిది కనిపించలేదు —
సంతోషంగా ఉండు, జరిగినదీ జరగనిదీ దిగులు తినకు.
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نه‌ای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
ఓ గుండె, లోకపు అన్ని సాధనాలూ పొందావనుకో,
నీ ఆనంద తోట పచ్చికతో అలంకరించావనుకో;
అప్పుడు ఆ పచ్చికపై మంచుబిందువులా ఒక రాత్రి
కూర్చుని, తెల్లవారేసరికి లేచిపోయావనుకో.
ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
ఈ సమాధివాసులు మట్టై, ధూళై పోయారు,
ప్రతి రేణువూ మరో రేణువు నుండి దూరమైంది;
అయ్యో, ఇది ఏ సారాయి — లెక్కల రోజు దాకా
మత్తెక్కి, అన్నిటినీ మరిచి ఉన్నారు.
این اهل قبور خاک گشتند و غبار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بی‌خبرند از همه کار
కుండ మూత ఇటుక జమ్ రాజ్యం కంటే మేలు,
పాత్ర వాసన మరియమ్ ఆహారం కంటే మేలు;
మత్తుని రొమ్ము నుండి వచ్చే తెల్లవారు నిట్టూర్పు
బూసయీద్, అధమ్‌ల మొర కంటే మేలు.
خشت سر خم ز ملکت جم خوشتر
بوی قدح از غذای مریم خوشتر
آه سحری ز سینهٔ خماری
از نالهٔ بوسعید و ادهم خوشتر
అడుగు కనిపించని ఆకాశచక్రపు వృత్తంలో
అందరికీ వరుసగా రుచి చూపే పాత్ర ఉంది;
నీ వంతు వచ్చినప్పుడు నిట్టూర్చకు —
ఆనందంగా తాగు, ఇది వరుస, అన్యాయం కాదు.
در دایره سپهر ناپیدا غور
جامی‌ست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
నిన్న ఒక కుమ్మరిని బజారులో చూశాను,
మట్టి ముద్దపై ఎన్నోసార్లు తొక్కుతున్నాడు;
ఆ మట్టి తన స్థితిభాషలో అతనితో అంటోంది —
నేనూ నీలాంటివాడినే, నన్ను మృదువుగా చూడు.
دی کوزه‌گری بدیدم اندر بازار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او می‌گفت
من همچو تو بوده‌ام مرا نیکودار
శాశ్వత జీవితమైన ఆ సారాయి తాగు,
యౌవన సుఖపు పెట్టుబడి, తాగు;
అగ్నిలా మండేదైనా, దుఃఖాన్ని
జీవన జలంలా చల్లార్చేది — తాగు.
ز آن می که حیات جاودانیست بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور
సారాయి తాగితే వివేకులతో తాగు,
లేదా లాలా-ముఖ నవ్వే సుందరితో తాగు;
ఎక్కువ తాగకు, ప్రచారం చేయకు, బయటపెట్టకు,
కొద్దిగా తాగు, అప్పుడప్పుడు తాగు, రహస్యంగా తాగు.
گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
తెల్లవారు జామైంది, లే, ఓ అపురూప బాలుడా,
స్ఫటిక పాత్రను కెంపు సారాయితో నింపు;
నాశన మూలలో ఈ ఒక్క క్షణపు అరువు
ఎంతో వెతుకుతావు, మళ్ళీ దొరకదు.
وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
ఈ దీర్ఘ మార్గం వెళ్ళినవారందరిలో
మనకు రహస్యం చెప్పడానికి తిరిగి వచ్చినవాడెవడు?
కాబట్టి ఈ ఆశా అవసరాల రెండు దారుల కూడలిలో
ఏమీ వదలకు, ఎందుకంటే నువ్వు తిరిగి రావు.
از جملهٔ رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمی‌آیی باز
ఓ వివేకి వృద్ధుడా, తెల్లవారే లే,
మట్టి జల్లిస్తున్న ఆ పిల్లవాడిని పరిశీలనగా చూడు;
అతనికి బోధించు — మెల్లమెల్లగా జల్లు అను,
కైఖొబాద్ మెదడూ, పర్వేజ్ కన్నూ.
ای پیر خردمند پگه‌تر برخیز
و آن کودک خاکبیز را بنگر تیز
پندش ده گو که نرم نرمک می‌بیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز
తెల్లవారు జామైంది, లే, ఓ నాజూకు సొగసా,
మెల్లమెల్లగా సారాయి తాగి వీణ మీటు;
ఉన్నవారు ఎంతో కాలం నిలవరు,
వెళ్ళినవారు ఎవరూ తిరిగి రారు.
وقت سحر است خیز ای مایه ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز
తూస్ కోట గోడపై కూర్చున్న ఒక పక్షిని చూశాను,
దాని ముందు కైకావూస్ పుర్రె పెట్టుకుని;
పుర్రెతో అంటోంది — అయ్యో, అయ్యో,
గంటల మోతలేవి, డప్పుల మొర ఎక్కడ?
مرغی دیدم نشسته بر باره طوس
در پیش نهاده کله کیکاووس
با کله همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس
వివేకం మెచ్చుకునే ఒక పాత్ర ఉంది,
ప్రేమతో దాని నుదుటిపై వంద ముద్దులు పెడుతుంది;
ఈ లోక కుమ్మరి ఇంత సున్నితమైన పాత్ర
చేసి, మళ్ళీ నేలకు కొడతాడు.
جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزه‌گر دهر چنین جام لطیف
می‌سازد و باز بر زمین میزندش
ఖయ్యామ్, సారాయితో మత్తెక్కితే సంతోషంగా ఉండు,
చంద్రముఖితో కూర్చుంటే సంతోషంగా ఉండు;
లోకపు పని చివరకు లేమే గనుక,
నువ్వు లేవని ఊహించు — ఉన్నట్టే సంతోషంగా ఉండు.
خیام اگر ز باده مستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش
నిన్న రాత్రి కుమ్మరి కొలికిలోకి వెళ్ళాను,
రెండువేల పాత్రలు మాట్లాడేవీ మౌనమైనవీ చూశాను;
ఉన్నట్టుండి ఒక పాత్ర అరిచింది —
కుమ్మరి ఏడీ, కూజా కొనేవాడూ అమ్మేవాడూ ఏరీ?
در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش
కాలం ఎవరిని చూసి సిగ్గుపడుతుంది —
కాలపు దిగులులో దుఃఖంగా కూర్చునేవాడిని;
సారాయి తాగు స్ఫటికంలో వీణ మొరతో,
స్ఫటికం రాయిపై పడకముందే.
ایام زمانه از کسی دارد ننگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ
నల్లమట్టి కేంద్రం నుండి శని శిఖరం దాకా,
అన్ని పెద్ద చిక్కులనూ విప్పాను;
యుక్తులతో కష్టమైన బంధాలన్నీ విప్పాను,
మృత్యువు బంధం తప్ప ప్రతి బంధమూ విడిపోయింది.
از جرم گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل
పూలకుప్ప కంటే తాజా సైప్రస్-నిలువున్న సుందరితో,
సారాయి పాత్రనూ పువ్వుల కొంగునూ చేతి నుండి వదలకు;
మృత్యువు గాలితో ఉన్నట్టుండి మన ఆయుష్షు చొక్కా
పువ్వు రేకుల చొక్కాలా అయ్యేలోగా.
با سرو قدی تازه‌تر از خرمن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل
ఓ మిత్రమా, రా, రేపటి దిగులు తినకుండా ఉందాం,
ఈ ఒక్క ఆయుష్షు క్షణాన్ని లాభంగా లెక్కిద్దాం;
రేపు ఈ నాశన సత్రం నుండి దాటిపోయాక,
ఏడువేల ఏళ్ళవారితో సమానంగా ఉంటాం.
ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم
మనం తికమకపడే ఈ ఆకాశచక్రాన్ని
నీడల దీపమైన మాయాదీపమని అనుకుందాం;
సూర్యుడు దీపం, లోకం ఫానూస్,
మనం అందులో తికమకపడే బొమ్మలం.
این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
నిద్ర నుండి లే, కొంచెం సారాయి తాగుదాం,
కాలం నుండి ఒక దెబ్బ తినేలోగా;
ఈ ద్వేషముఖ చక్రం ఉన్నట్టుండి ఒకరోజు
కొంచెం నీళ్ళు తాగే సమయమైనా ఇవ్వదు.
برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم
లేచి స్వచ్ఛ సారాయి కోసం సంకల్పిస్తాను,
నా ముఖపు రంగును నేరేడు రంగుగా చేస్తాను;
ఈ పనికిమాలిన చాదస్తపు వివేకపు ముఖంపై
ఒక పిడికెడు సారాయి కొడతాను, నిద్రపోయేలా.
برخیزم و عزم باده ناب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم
మట్టి పరుపుపై నిద్రించేవారిని చూస్తున్నాను,
నేల కింద దాగినవారిని చూస్తున్నాను;
లేమి మైదానంలోకి ఎంత చూసినా
రానివారినీ, వెళ్ళినవారినీ చూస్తున్నాను.
بر مفرش خاک خفتگان می‌بینم
در زیرزمین نهفتگان می‌بینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان می‌بینم
ఎన్నాళ్ళు రోజువారీ వివేకపు ఖైదీలవుతాం?
లోకంలో వందేళ్ళైనా, ఒక్క రోజైనా ఒకటే;
పాత్రలో సారాయి పోసివ్వు — మనం
కుమ్మరి కొలికిలో కూజా అయ్యేలోగా.
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزه‌گران کوزه شویم
ఈ లోకంలో మన నివాసం శాశ్వతం కాదు గనుక,
సారాయీ ప్రియురాలూ లేకపోవడం పెద్ద పొరపాటు;
పాత-కొత్త, ఆశా భయం ఎన్నాళ్ళు?
నేను వెళ్ళాక లోకం కొత్తదైనా పాతదైనా ఏమిటి?
چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم
సూర్యుణ్ణి మట్టితో దాచలేను,
కాలపు రహస్యాలను చెప్పలేను;
ఆలోచన సముద్రం నుండి వివేకం ఒక ముత్యం తెచ్చింది,
భయంతో దాన్ని చిల్లుపెట్టలేను.
خورشید به گل نهفت می‌نتوانم
و اسرار زمانه گفت می‌نتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت می‌نتوانم
నేను తత్త్వవేత్తనని శత్రువు తప్పుగా అన్నాడు,
అతను అన్నది కానని దేవునికి తెలుసు;
అయినా ఈ దుఃఖపు గూటికి వచ్చాను గనుక,
కనీసం నేనెవరో నాకు తెలియాలి కదా.
دشمن به غلط گفت که من فلسفیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم
ఆనందపు మూలమూ దుఃఖపు గనీ మనమే,
న్యాయపు పెట్టుబడీ అన్యాయపు స్వభావమూ మనమే;
కిందీ పైనా, పరిపూర్ణతా లోపమూ మనమే,
తుప్పుపట్టిన అద్దమూ జమ్‌షీద్ పాత్రా మనమే.
مائیم که اصل شادی و کان غمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم
నేను పేదరికం వల్ల సారాయి మానను,
పరువుపోతుందనో మత్తు వల్లనో మానను;
నేను ఆనందం కోసం సారాయి తాగేవాడిని,
ఇప్పుడు నువ్వు నా గుండెలో కూర్చున్నావు గనుక మానను.
من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم
స్వచ్ఛ సారాయి లేకుండా బతకలేను,
సారాయి లేకుండా శరీర భారం మోయలేను;
సాకీ ‘మరో పాత్ర తీసుకో’ అనే ఆ క్షణానికి
నేను బానిస, ‘ఇక నా వల్ల కాదు’ అనే క్షణానికి.
من بی می ناب زیستن نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم
అప్పుడప్పుడు ఒకడు ‘నేనున్నాను’ అని లేస్తాడు,
సంపదతో, వెండి బంగారంతో ‘నేనున్నాను’ అంటాడు;
అతని పని ఒకరోజు గాడిన పడగానే,
ఉన్నట్టుండి మృత్యువు మాటుగా ‘నేనున్నాను’ అని లేస్తుంది.
هر یک چندی یکی برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم
కొంతకాలం బాల్యంలో గురువుల దగ్గర నేర్చుకున్నాం,
కొంతకాలం మా పాండిత్యానికి మేమే సంతోషపడ్డాం;
మాట చివర విను — మనకేమి దక్కింది:
మట్టి నుండి వచ్చాం, గాలిపై వెళ్ళాం.
یک چند به کودکی باستاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
లోకపు బంధం నుండి ఒక్క రోజూ స్వతంత్రుడిని కాను,
నా ఉనికిపై ఒక్క ఊపిరైనా సంతోషపడలేదు;
కాలానికి ఎంతో శిష్యరికం చేశాను,
లోకపు పనిలో ఇంకా గురువును కాలేదు.
یک روز ز بند عالم آزاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم
గడిచిన నిన్నటిని అస్సలు గుర్తు చేసుకోకు,
రాని రేపటి గురించి మొర పెట్టకు;
రానిదానిపైనా, గడిచినదానిపైనా పునాది వేయకు,
ఇప్పుడు సంతోషంగా ఉండు, ఆయుష్షు గాలిపై వదలకు.
از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
ఓ కన్నా, గుడ్డిదానివి కాకపోతే సమాధులను చూడు,
కల్లోలమూ గందరగోళమూ నిండిన ఈ లోకాన్ని చూడు;
రాజులూ నాయకులూ ప్రభువులూ మట్టి కింద ఉన్నారు,
చంద్రబింబ ముఖాలు చీమ నోటిలో ఉన్నాయి చూడు.
ای دیده اگر کور نئی گور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین
లే, ఈ నశ్వర లోకపు దిగులు తినకు,
కూర్చుని ఒక క్షణం ఆనందంగా గడుపు;
లోక స్వభావంలో నిజాయితీ ఉంటే,
ఇతరుల నుండి నీకు వంతు రానేరాదు.
برخیز و مخور غم جهان گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران
ఈ ఉప్పు నేలలో మనిషికి దక్కేది
దుఃఖం తినడం, ప్రాణం తీయడం తప్ప ఏమీ కాదు గనుక;
ఈ లోకం నుండి త్వరగా వెళ్ళినవాడి గుండె సంతోషం,
అసలు లోకానికి రానివాడు హాయిగా ఉన్నాడు.
چون حاصل آدمی در این شورستان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان
వెళ్ళాను — ఈ నివాసంలో అన్యాయం ఉండడం,
గాలి తప్ప చేతికేమీ రాదు;
నా మృత్యువుకు అతను సంతోషపడాలి —
మృత్యువు చేతి నుండి స్వతంత్రుడవగలవాడు.
رفتم که در این منزل بیداد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن
నేలగుర్రంపై కూర్చున్న ఒక రోగ్‌ను చూశాను,
కుఫ్రూ లేదు, ఇస్లామూ లేదు, లోకమూ లేదు, దీన్ లేదు;
హక్కూ లేదు, సత్యమూ లేదు, షరీయత్ లేదు, నిశ్చయమూ లేదు;
రెండు లోకాల్లోనూ ఇంత ధైర్యం ఎవరికుంది?
رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این
ఒక్క ఎముకతో గద్దలా తృప్తిపడడం,
నీచుల విందు పంక్తిలో ఉచితకోరు కావడం కంటే మేలు;
నిజంగా నీ సొంత జొన్న రొట్టె మేలు,
ప్రతి నీచుని దగ్గర కలగలిసి కాలడం కంటే.
قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن
ఒక గుంపు దీన్ మార్గంలో ఆలోచనలో పడ్డారు,
ఒక గుంపు నిశ్చయ మార్గంలో అనుమానంలో పడ్డారు;
ఒకరోజు ఒక కేక వస్తుందని భయం —
ఓ అజ్ఞానులారా, దారి అదీ కాదు, ఇదీ కాదు.
قومی متفکرند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این
ఆకాశంలో ఒక ఎద్దుంది, దాని పేరు పర్వీన్,
మరో ఎద్దు నేల కింద దాగి ఉంది;
నీ వివేక కన్ను తెరిచి నిశ్చయంగా చూడు —
కింద పైన రెండు ఎద్దుల నడుమ ఒక పిడికెడు గాడిదలు.
گاویست در آسمان و نامش پروین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
యజ్‌దాన్‌లా ఆకాశంపై నాకు చెయ్యి ఉంటే,
ఈ ఆకాశాన్ని మధ్య నుండి తీసేసేవాడిని;
కొత్తగా మరో ఆకాశాన్ని అలా చేసేవాడిని,
స్వతంత్రుడు గుండె కోరిక సులభంగా పొందేలా.
گر بر فلکم دست بدی چون یزدان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان
కాలం కూర్చిన వారి మాట వినకు,
స్వచ్ఛ సారాయిని అలంకరించినవారి నుండి కోరు;
ఉన్నతంగా వచ్చినవారు ఒక్కొక్కరూ వెళ్ళారు,
తిరిగివచ్చినవారి జాడ ఎవరూ చెప్పరు.
مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان
సారాయి తాగడం, సుందరుల చుట్టూ తిరగడం
కపట సాధుత్వం సాధించడం కంటే మేలు;
ప్రేమికుడూ మత్తుడూ నరకంలో పడితే,
స్వర్గం ముఖం ఎవరూ చూడనేలేరు.
می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن
సంతోష గుండెను దుఃఖంతో అరగదీయలేం,
మన హాయి క్షణాన్ని కష్టపు రాయిపై రాయలేం;
రేపేమవుతుందో ఎవరికీ తెలియదు —
సారాయీ ప్రియురాలూ, తనివితీరా విశ్రాంతీ కావాలి.
نتوان دل شاد را به غم فرسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن
ఆకాశంతో భుజం రాచిన ఆ కోట,
దాని గుమ్మం ముందు రాజులు తలవంచేవారు;
దాని గోడకచ్చెపై ఒక పావురం
కూర్చుని కూకూ కూకూ అంటూ చూశాం.
آن قصر که با چرخ همیزد پهلو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگره‌اش فاخته‌ای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو
మన రాకపోకల వల్ల లాభమేమిటి?
మన ఆయుష్షు ఆశ పేకకు పడుగేది?
లోకపు ఎందరో అందమైనవారి తలలూ కాళ్ళూ
కాలిపోయి మట్టవుతాయి — పొగేది?
از آمدن و رفتن ما سودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
می‌سوزد و خاک می‌شود دودی کو
నా నీ శరీరం నుండి పవిత్ర ప్రాణం వెళ్ళాక,
నా నీ గోతిపై రెండిటుకలు వేస్తారు;
అప్పుడు ఇతరుల సమాధి ఇటుకల కోసం
నా నీ మట్టిని అచ్చులో పోస్తారు.
از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
తాగు, ఎందుకంటే ఆకాశం నా నీ నాశనం కోసం,
నా నీ పవిత్ర ప్రాణంపై కుట్ర పన్నుతోంది;
పచ్చికపై కూర్చుని స్వచ్ఛ సారాయి తాగు,
ఈ పచ్చిక మన మట్టి నుండి ఎంతో మొలుస్తుంది.
می‌خور که فلک بهر هلاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو
సారాయి తప్ప ప్రతిదాని నుండీ దూరమే మేలు,
సారాయి కూడా గుడారపు సుందరుల చేతి నుండే మేలు;
మత్తూ ఖలందరీ దారితప్పడం మేలు,
చంద్రుని నుండి చేప దాకా ఒక్క గుటక సారాయే మేలు.
از هر چه بجز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به
చూడు, ఉదయగాలితో పువ్వు కొంగు చీలింది,
పువ్వు అందంతో కోకిల ఆనందభరితమైంది;
పువ్వు నీడలో కూర్చో, ఎందుకంటే ఈ పువ్వు
ఎంతో మట్టిలో రాలుతుంది, మనం మట్టవుతాం.
بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
ఉన్నానో లేనో అని ఎన్నాళ్ళు దిగులుపడతాను?
ఈ ఆయుష్షును హాయిగా గడుపుతానో లేదో;
సారాయి పాత్ర నింపు, ఎందుకంటే నాకు తెలియదు —
ఈ ఊపిరి తీసుకున్నదాన్ని మళ్ళీ వదులుతానో లేదో.
تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه
ఒక్క గుటక పాత సారాయి కొత్త రాజ్యం కంటే మేలు,
సారాయి కాని ప్రతి దారి నుండీ బయటపడడం మేలు;
చేతిలో సారాయి ఫెరీదూన్ సింహాసనం కంటే వందరెట్లు మేలు,
కుండ మూత ఇటుక కైఖొస్రో రాజ్యం కంటే మేలు.
یک جرعه می کهن ز ملکی نو به
وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
در دست به از تخت فریدون صد بار
خشت سر خم ز ملک کیخسرو به
లోకం నుండి నువ్వు తినేదో కప్పుకునేదో ఆ మేరకు
దాని కోసం శ్రమిస్తే క్షమార్హుడివి;
మిగతాదంతా ఉచితమైనా విలువ లేదు, జాగ్రత్త —
విలువైన ఆయుష్షును దానికి అమ్మకు.
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
వసంతం రావడం, శిశిరం పోవడంతో
మన ఉనికి పత్రాలు చుట్టబడతాయి;
తాగు, దిగులు తినకు, ఎందుకంటే జ్ఞాని చెప్పాడు —
లోకపు దుఃఖాలు విషం, దానికి విరుగుడు సారాయి.
از آمدن بهار و از رفتن دی
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می
ఒకసారి కుమ్మరి నుండి ఒక కూజా కొన్నాను,
ఆ కూజా ఎన్నో రహస్యాలు చెప్పింది:
నేను ఒక రాజును, నాకు బంగారు పాత్ర ఉండేది,
ఇప్పుడు ప్రతి మత్తుని కూజా అయ్యాను.
از کوزه‌گری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شده‌ام کوزه هر خماری
ఓ నాలుగూ ఏడుల ఫలమైనవాడా,
ఏడూ నాలుగుల వల్ల నిత్యం తపిస్తున్నవాడా,
తాగు, ఎందుకంటే వేయిసార్లు నీకు చెప్పాను —
నువ్వు వెళ్ళాక తిరిగిరావు, వెళ్ళిపోయావంటే వెళ్ళిపోయావు.
ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
ఓ గుండె, రహస్య చిక్కుముడులను చేరలేవు,
తెలివైన జ్ఞానుల సూక్ష్మతను చేరలేవు;
ఇక్కడే కెంపు సారాయితో స్వర్గం సృష్టించుకో —
అక్కడ స్వర్గం ఉందో లేదో, చేరతావో లేదో.
ایدل تو به اسرار معما نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
ఓ మిత్రమా, నా నుండి ఒక సత్య మాట విను —
కెంపు సారాయితో ఉండు, వెండి-శరీర సుందరితో ఉండు;
లోకాన్ని సృష్టించినవాడు నిశ్చింతగా ఉన్నాడు,
నీలాంటివాడి మీసమూ నాలాంటివాడి గడ్డమూ నుండి.
ای دوست حقیقت شنواز من سخنی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی
విశ్రమించడానికి ఒక చోటు ఉంటే బాగుండేది,
లేదా ఈ దీర్ఘ మార్గానికి ఒక గమ్యం ఉంటే;
లక్ష ఏళ్ళ తర్వాతైనా మట్టి గుండె నుండి
పచ్చికలా ఆశ మొలిచే అవకాశం ఉంటే.
ای کاش که جای آرمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی
నిన్న రాత్రి కాషీ కూజాను రాయిపై కొట్టాను,
మత్తులో ఉండి ఈ ఆగడం చేశాను;
ఆ కూజా తన స్థితిభాషలో నాతో అంది —
నేనూ నీలాంటివాడినే, నువ్వూ నాలాంటివాడివవుతావు.
بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال می‌گفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی
ఆశ కొమ్మపై ఏదైనా ఫలం దొరికితే,
నా సూత్రానికి ఒక కొన దొరికితే;
ఉనికి జైలు ఇరుకులో ఎన్నాళ్ళు?
అయ్యో, లేమి వైపు ఒక తలుపు దొరికితే.
بر شاخ امید اگر بری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی
పాత్రా కూజా తీసుకో, ఓ మనసు దోచుకునేదానా,
పొలంలో కాలువ ఒడ్డున నిశ్చింతగా కూర్చో;
ఎందరో ప్రియమైనవారిని దుష్ట చక్రం
వందసార్లు పాత్ర చేసింది, వందసార్లు కూజా చేసింది.
بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی
మయ్‌ఖానాలో ఒక వృద్ధుడిని చూశాను,
అడిగాను — వెళ్ళినవారి వార్త ఏదైనా ఇవ్వవా?
అన్నాడు — తాగు, ఎందుకంటే మనలాంటివారు ఎందరో
వెళ్ళారు, ఒక్క వార్తా తిరిగి రాలేదు.
پیری دیدم به خانهٔ خماری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
ఎన్నాళ్ళు అయిదూ నాలుగుల మాట, ఓ సాకీ?
ఒకటైనా లక్షైనా చిక్కేముంది, ఓ సాకీ?
అందరం మట్టే, వీణ మీటు, ఓ సాకీ;
అందరం గాలే, సారాయి తీసుకురా, ఓ సాకీ.
تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی
ఎటు చూసినా
తోటలో కౌసర్ కాలువ ప్రవహిస్తోంది;
మైదానం స్వర్గంలా ఉంది, కౌసర్ మాట తగ్గించు,
స్వర్గంలో స్వర్గ-ముఖ సుందరితో కూర్చో.
چندان که نگاه می‌کنم هر سویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی
సంతోషంగా ఉండు, ఎందుకంటే నీ విధి నిన్నే పక్వమైంది,
నీ కోరికల నుండి నిన్నే విముక్తులయ్యారు;
ఏం చెప్పను — నీ కోరిక మేరకు నిన్నే
నీ రేపటి పని ఖరారు చేశారు.
خوش باش که پخته‌اند سودای تو دی
فارغ شده‌اند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی
కుమ్మరి కొలికిలో ఆలోచించాను,
చక్రం పాదం దగ్గర గురువు నిలబడి ఉన్నాడు;
ధైర్యంగా కూజాకు పిడీ మెడా చేస్తున్నాడు,
రాజు తల నుండీ, బిచ్చగాడి చేతి నుండీ.
در کارگه کوزه‌گری کردم رای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای
నా గుండె చెవిలో ఆకాశం రహస్యంగా అంది —
విధి నిర్ణయించిన ఆజ్ఞ నా నుండి తెలుసుకుంటావా?
నా సొంత తిరుగుడులో నాకు చెయ్యి ఉంటే,
ఈ తలతిరుగుడు నుండి నన్ను నేను విడిపించుకునేవాడిని.
در گوش دلم گفت فلک پنهانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی
ఏ హానీ లేని ఆ సారాయి కూజా నుండి
ఒక పాత్ర నింపి తాగు, నాకూ మరొకటి ఇవ్వు;
ఓ సుందరీ, దారిలో ఏదో మలుపులో
నా నీ మట్టిని కుమ్మరి కూజా చేసేలోగా.
زان کوزهٔ می که نیست در وی ضرری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزه‌کند کوزه‌گری
నా రాక నా చేతిలో ఉంటే రాకపోయేవాడిని,
నా పోక నా వల్లనైతే ఎప్పుడు వెళ్ళేవాడిని?
ఈ శిథిల సత్రంలో రాకా పోకా ఉనికీ
లేకపోవడమే మేలైనది కదా.
گر آمدنم بخود بدی نامدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
గోధుమ గింజ రొట్టె చేతికందితే,
రెండు మణుగుల సారాయీ ఒక గొర్రె తొడా,
లాలా-ముఖ సుందరితో తోట మూలలో —
అది ఏ సుల్తానుకూ అందని సుఖం.
گر دست دهد ز مغز گندم نانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
ఆకాశపు పని న్యాయంతో తూచబడితే,
ఆకాశపు స్థితి అంతా మెచ్చదగినదయ్యేది;
ఆకాశ పనుల్లో న్యాయం ఉంటే,
సద్గుణ శీలుర మనసు ఎప్పుడు నొచ్చుకునేది?
گر کار فلک به عدل سنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
జాగ్రత్త, ఓ కుమ్మరీ, తెలివుంటే జాగ్రత్త,
ఎన్నాళ్ళు మనుషుల మట్టిని అణచివేస్తావు?
ఫెరీదూన్ వేలూ కైఖొస్రో అరచేయీ
చక్రంపై పెట్టావు, ఏమనుకుంటున్నావు?
هان کوزه‌گرا بپای اگر هشیاری
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهاده‌ای چه می‌پنداری
తెల్లవారు సారాయి వేళ, ఓ శుభపాద సుందరీ,
ఒక పాట మీటు, సారాయి ముందుకు తే;
ఎందుకంటే వందవేల జమ్‌లనూ రాజులనూ మట్టిలో పడేసింది —
ఈ ఎండాకాలం రావడం, శీతాకాలం పోవడం.
هنگام صبوح ای صنم فرخ پی
برساز ترانه‌ای و پیش‌آور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی
این آمدن تیرمه و رفتن دی

ఈ భాగాన్ని ఉటంకించు

రుబాయత్

ఒక ఫార్మాట్ ఎంచుకుని కాపీ క్లిక్ చేయండి. శాశ్వత లింక్ ప్రతి పాఠకుడిని సరిగ్గా ఈ విభాగానికి తీసుకువెళ్తుంది.

ఈ ప్రాజెక్టుకు మద్దతు ఇవ్వండి

ఇక్కడ ఉచితంగా చదవండి. పనికి మద్దతు ఇవ్వడానికి ఈ-పుస్తకాన్ని కొనండి.

ఈ-పుస్తకం త్వరలో

ఈ భాషలో ఈ-పుస్తక ఎడిషన్ సిద్ధమవుతోంది.(తెలుగు)