Bangunlah, wahai kekasih, marilah, demi hati kami;
dengan keindahanmu sendiri, leraikanlah kesukaran kami.
Sebuah kendi arak, agar kita minum bersama,
sebelum mereka membentuk kendi daripada tanah liat tubuh kita.

برخیز بتا بیا ز بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزه‌ها کنند از گل ما

Kerana tiada siapa dapat menjamin hari esok,
gembirakanlah kini hati yang gundah ini.
Minumlah arak di bawah cahaya bulan, wahai bulan — kerana bulan
akan lama lagi bersinar, tetapi tidak lagi menemui kita.

چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را

Al-Quran, yang mereka sebut kalam teragung,
hanya sekali-sekala dibaca, bukan berpanjangan;
tetapi pada tepi cawan ada satu ayat yang tetap kekal,
yang di mana-mana mereka baca tanpa henti.

قرآن که مهین کلام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را

Jika engkau tidak minum, jangan cela mereka yang mabuk,
jangan pula engkau bina tipu daya dan muslihat.
Jangan berbangga bahawa engkau tidak minum arak:
seratus suapan engkau makan yang lebih hina daripada hamba arak.

گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می می‌نخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را

Walaupun aku memiliki warna dan bau yang indah,
berpipi bak lalang dan bertubuh tinggi bak seru,
tidak jelas bahawa di rumah keriangan tanah ini
untuk apa pelukis keabadian menghiasi aku.

هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا

Kami, arak, pemuzik, dan sudut runtuh ini;
jiwa, hati, cawan, dan pakaian yang basah dengan endapan arak;
bebas daripada harapan rahmat dan takut azab;
merdeka daripada tanah, angin, api, dan air.

ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب

Istana tempat Jamshid mengangkat cawan di dalamnya —
kini rusa beranak dan musang berehat.
Bahram yang memburu keldai liar sepanjang hayat —
lihatlah bagaimana kubur pula memburu Bahram.

آن قصر که جمشید در او جام گرفت
آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت
بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

Awan datang dan sekali lagi menangis di atas rumput hijau;
tak wajar hidup tanpa arak yang berwarna mawar.
Rumput hijau yang menjadi tontonan kita hari ini —
tontonan siapa pula ia bila menjadi rumput di atas tanah kita?

ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی بادهٔ گلرنگ نمی‌باید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست

Kini bunga tuahmu sedang lebat berbuah,
mengapa tanganmu terbiar kosong daripada cawan arak?
Minumlah, kerana zaman itu musuh yang khianat;
sukar sekali untuk menemui hari seperti ini semula.

اکنون که گل سعادتت پربار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است

Hari ini engkau belum sampai jangkauan pada esok,
dan fikiranmu tentang esok tidak lain hanya khayalan.
Jangan sia-siakan detik ini jika hatimu tidak resah,
kerana sisa umur ini tiada harganya yang nyata.

امروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست

Wahai engkau yang datang panas dari alam rohani,
tercengang antara lima, empat, enam, dan tujuh —
minumlah arak, engkau tidak tahu dari mana engkau datang;
bergembiralah, engkau tidak tahu ke mana engkau akan pergi.

ای آمده از عالم روحانی تفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

Wahai roda langit, keruntuhan itu datang dari dendammu;
kezaliman itu adalah caramu yang lama.
Wahai tanah, jika mereka belah dadamu,
betapa banyak permata bernilai yang tersimpan di dadamu.

ای چرخ فلک خرابی از کینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست

Wahai hati, kerana zaman menyedihkanmu,
tiba-tiba roh suci akan pergi dari tubuhmu.
Duduklah di atas rumput hijau dan hiduplah gembira beberapa hari,
sebelum rumput tumbuh dari tanahmu.

ای دل چو زمانه می‌کند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت

Lautan kewujudan ini muncul dari yang tersembunyi;
tiada siapa yang menembusi mutiara hakikat ini.
Setiap orang mengucapkan sesuatu dari khayalan,
tetapi bagaimana ia sebenarnya, tiada siapa dapat mengatakan.

این بحر وجود آمده بیرون ز نهفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمی‌داند گفت

Kendi ini, seperti aku, pernah menjadi pencinta yang meratap,
terikat pada hujung rambut seorang jelita.
Pemegang yang engkau lihat di leher kendi ini
ialah tangan yang pernah memeluk leher seorang kekasih.

این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست
در بند سر زلف نگاری بوده‌ست
این دسته که بر گردن او می‌بینی
دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست

Kendi ini yang menjadi bekas air seorang buruh
pernah datang dari mata raja dan hati perdana menteri;
setiap cawan arak di tapak tangan seorang pemabuk
pernah datang dari pipi si mabuk dan bibir jelita yang tersembunyi.

این کوزه که آبخوارهٔ مزدوری‌ست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوری‌ست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموری‌ست
از عارض مستی و لب مستوری‌ست

Rumah persinggahan tua ini yang bernama dunia,
tempat rehat pagi dan petang yang belang —
ia jamuan yang menjadi sisa seratus Jamshid,
istana yang menjadi sandaran seratus Bahram.

این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی‌ست که واماندۀ صد جمشید است
قصری‌ست که تکیه‌گاه صد بهرام است

Berlalu sudah satu dua tiga hari giliran umur ini,
bagai air di anak sungai dan angin di padang.
Tak pernah aku ingat kesedihan dua hari:
hari yang belum tiba dan hari yang telah berlalu.

این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامده‌ست و روزی که گذشت

Pada wajah mawar, angin sepoi Nowruz itu menyenangkan;
di dalam taman, wajah yang menceriakan hati itu menyenangkan.
Apa sahaja engkau kata tentang semalam yang berlalu tidaklah menyenangkan;
bergembiralah dan jangan sebut semalam, kerana hari ini menyenangkan.

بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

Sebelum aku dan engkau, sudah ada malam dan siang;
roda langit yang berpusing juga sudah bekerja.
Di mana sahaja engkau letakkan kaki di atas bumi,
itu pernah menjadi biji mata seorang jelita.

پیش از من و تو لیل و نهاری بوده‌ست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بوده‌ست

Sampai bila aku melontar bata ke atas lautan?
Aku jemu dengan pemuja berhala di kuil.
Khayyam, siapa berkata bahawa ada penghuni neraka?
Siapa pergi ke neraka, dan siapa pulang dari syurga?

تا چند زنم به روی دریاها خشت
بیزار شدم ز بت‌پرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت

Bentuk cawan yang tersusun rapat menjadi satu —
si mabuk tidak membenarkan ia dipecahkan.
Betapa banyak kepala dan kaki yang indah dari kepala dan tangan —
dengan kasih siapa ia tersusun, dan dengan dendam siapa ia pecah?

ترکیب پیاله‌ای که در هم پیوست
بشکستن آن روا نمی‌دارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست

Kerana susunan unsur ini hanya sedetik bagimu,
pergilah, hiduplah gembira, walaupun ia zalim terhadapmu.
Bersamalah dengan orang berakal, kerana akar tubuhmu
hanyalah debu, angin sepoi, habuk, dan satu hembusan nafas.

ترکیب طبایع چو به کام تو دمی‌ست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمی‌ست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمی‌ست

Bila awan mencuci wajah lalang pada Nowruz,
bangunlah dan tekadkan azam pada cawan arak,
kerana rumput hijau yang menjadi tontonanmu hari ini,
esok semuanya akan tumbuh dari tanahmu.

چون ابر به نوروز رخ لاله بشست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست

Bila burung bulbul mabuk menemui jalan ke taman,
ia dapati wajah mawar dan cawan arak tersenyum.
Ia datang dan dengan bahasa keadaan berkata ke telingaku:
tangkaplah, kerana umur yang berlalu tak dapat ditemui semula.

چون بلبل مست راه در بستان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت

Kerana roda tak pernah berputar mengikut seorang bijaksana,
kiralah langit itu tujuh atau lapan lapisan —
kerana mesti mati dan meninggalkan segala hasrat,
dimakan semut di kubur atau serigala di padang, tiada bezanya.

چون چرخ به کام یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت

Bagai lalang pada Nowruz, ambillah cawan di tangan,
bersama si pipi-lalang jika engkau ada peluang.
Minumlah arak dengan riang, kerana roda tua ini
akan tiba-tiba merendahkanmu hingga menjadi debu.

چون لاله به نوروز قدح گیر به دست
با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست

Kerana hakikat dan keyakinan tiada di tangan,
tak wajar menghabiskan seluruh umur dalam harapan keraguan.
Ingat, jangan kita letakkan cawan arak dari tapak tangan;
dalam ketidaktahuan, orang waras dan mabuk tiada bezanya.

چون نیست حقیقت و یقین اندر دست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بی‌خبری مرد چه هشیار و چه مست

Kerana dari segala yang ada, tiada di tangan selain angin,
kerana pada segala yang ada, ada kekurangan dan keruntuhan,
anggaplah segala yang ada di dunia itu tiada,
sangkakanlah segala yang tiada di dunia itu ada.

چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست

Debu yang berada di bawah kaki setiap orang jahil
ialah tapak tangan seorang bidadari dan wajah seorang kekasih.
Setiap bata di puncak sebuah anjung istana
ialah jari seorang wazir atau kepala seorang sultan.

خاکی که به زیر پای هر نادانی‌ست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانی‌ست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانی‌ست
انگشت وزیر یا سر سلطانی‌ست

Bila Yang Maha Menjadikan menyusun campuran unsur,
untuk apa Dia mencampakkannya ke dalam kekurangan dan cacat?
Jika baik jadinya, untuk apa pemecahan itu?
Dan jika tidak baik, salah siapa rupa-rupa ini?

دارنده چو ترکیب طبایع آراست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست

Dalam tabir rahsia, tiada siapa punya jalan;
tentang pengaturan ini, tiada jiwa yang tahu.
Selain di dalam hati tanah, tiada tempat singgah lain;
minumlah arak, kerana kisah-kisah seperti ini tidaklah pendek.

در پردۀ اسرار کسی را ره نیست
زین تعبیه جان هیچ‌کس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانه‌ها کوته نیست

Dalam mimpi, seorang bijaksana berkata kepadaku:
tiada bunga kegembiraan mekar bagi sesiapa dari tidur.
Mengapa engkau lakukan perkara yang berpasangan dengan maut?
Minumlah arak, kerana lama mesti tidur di bawah tanah.

در خواب بدم مرا خردمندی گفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک می‌باید خفت

Dalam bulatan tempat kita datang dan pergi,
tidak nampak permulaan mahupun kesudahannya.
Tiada siapa mengucapkan kebenaran tentang hal ini sedetik pun:
dari mana datang ini dan ke mana pergi ini?

در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس می‌نزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست

Jika pada musim bunga, seorang jelita berperi bidadari
menghulur secawan arak kepadaku di tepi ladang,
walaupun pada pandangan orang awam ini keji,
lebih hina aku daripada anjing jika kusebut nama syurga.

در فصل بهار اگر بتی حور سرشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت

Ketahuilah bahawa engkau akan berpisah dari roh;
ke dalam tabir rahsia kefanaan engkau akan pergi.
Minumlah arak, engkau tidak tahu dari mana engkau datang;
bergembiralah, engkau tidak tahu ke mana engkau akan pergi.

دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

Wahai penuang, bunga dan rumput amat mengasyikkan;
ketahuilah bahawa seminggu lagi ia menjadi tanah.
Minumlah arak dan petiklah bunga, kerana sebelum engkau sedar,
bunga sudah menjadi tanah dan rumput menjadi jerami.

ساقی گل و سبزه بس طربناک شده‌ست
دریاب که هفته دگر خاک شده‌ست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شده‌ست و سبزه خاشاک شده‌ست

Lama sudah hidupku gelap dan kerjaku tidak lurus;
kesengsaraan bertambah dan kesenangan berkurang.
Syukur kepada Tuhan, bahawa sebab derita itu
tak perlu kita minta daripada orang lain.

عمری‌ست مرا تیره و کاری‌ست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمی‌باید خواست

Musim bunga, tepi anak sungai, dan pinggir ladang,
bersama satu dua tiga sahabat dan seorang jelita berperi bidadari —
hulurkan cawan, kerana peminum arak di waktu subuh
bebas daripada masjid dan lepas daripada kuil.

فصل گل و طرف جویبار و لب کشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که باده‌نوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت

Jika dahan kekekalan tumbuh dari akar tuahmu,
dan jika umur itu pakaian yang muat pada tubuhmu,
di khemah tubuh yang menjadi bumbung bagimu,
ingat, jangan bersandar, kerana empat tiangnya longgar.

گر شاخ بقا ز بیخ بختت رستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانی‌ست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست

Mereka kata syurga dengan bidadari itu menyenangkan;
aku kata air anggur itulah yang menyenangkan.
Ambillah tunai ini dan lepaskan tangan dari hutang itu,
kerana bunyi gendang menyenangkan didengar dari jauh.

گویند کسان بهشت با حور خوش است
من می‌گویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است

Mereka kata kepadaku bahawa si mabuk itu ahli neraka;
kata yang bertentangan, tak boleh hati bergantung padanya.
Jika pencinta dan peminum arak masuk neraka,
esok engkau lihat syurga kosong bagai tapak tangan.

گویند مرا که دوزخی باشد مست
قولی‌ست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست

Aku tidak tahu langsung sama ada Dia yang membentukku
menjadikanku ahli syurga atau neraka yang buruk.
Secawan, seorang jelita, dan sebuah kecapi di tepi ladang —
ketiga ini tunaiku, dan syurga itu hutangmu.

من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت

Cahaya bulan membelah lengkung malam dengan sinarnya;
minumlah arak sedetik, tiada yang lebih baik daripada ini.
Bergembiralah dan jangan risau, kerana cahaya bulan
akan lama lagi bersinar ke atas debu kita seorang demi seorang.

مهتاب به نور دامن شب بشکافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت

Minum arak dan menjadi gembira ialah kaedahku;
bebas daripada kufur dan agama ialah agamaku.
Kutanya pengantin zaman: apakah maskahwinmu?
Jawabnya: hatimu yang riang itulah maskahwinku.

می خوردن و شاد بودن آیین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است

Arak itu delima cair dan botol itu lombong;
tubuh itu cawan dan araknya itu jiwa.
Cawan hablur yang tersenyum kerana arak itu
ialah air mata yang menyembunyikan darah hati di dalamnya.

می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است

Minumlah arak, kerana inilah kehidupan abadi;
hasil yang engkau peroleh dari zaman muda ini juga.
Saat bunga, arak, dan sahabat yang mabuk —
bergembiralah sedetik, kerana hidup itu inilah.

می نوش که عمر جاودانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است

Kebaikan dan keburukan dalam fitrah manusia,
kegembiraan dan kesedihan dalam takdir dan qadar —
jangan engkau limpahkan pada roda, kerana pada jalan akal
roda seribu kali lebih malang daripadamu.

نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است

Di setiap padang yang pernah bertaman lalang,
itu dari merahnya darah seorang raja.
Setiap dahan bunga violet yang tumbuh dari bumi
ialah tahi lalat yang pernah ada di pipi seorang jelita.

در هر دشتی که لاله‌زاری بوده‌ست
از سرخی خون شهریاری بوده‌ست
هر شاخ بنفشه کز زمین می‌روید
خالی‌ست که بر رخ نگاری بوده‌ست

Setiap zarah yang pernah menjadi debu bumi
pernah menjadi mahkota dan permata sebelum aku dan engkau.
Sapulah dengan hormat habuk dari wajah jelita,
kerana itu pun pernah menjadi wajah cantik seorang jelita.

هر ذره که در خاک زمینی بوده‌ست
پیش از من و تو تاج و نگینی بوده‌ست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بوده‌ست

Setiap rumput yang tumbuh di tepi sebuah anak sungai
seolah tumbuh dari bibir seorang yang berperi malaikat.
Jangan pijak rumput itu dengan penghinaan,
kerana rumput itu tumbuh dari debu seorang si pipi-lalang.

هر سبزه که بر کنار جویی رسته‌ست
گویی ز لب فرشته‌خویی رسته‌ست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته‌ست

Seteguk arak lebih baik daripada kerajaan Kawus,
lebih baik daripada takhta Qobad dan negeri Tus.
Setiap rintihan yang diucapkan seorang perayau di waktu fajar
lebih baik daripada ibadat para zahid yang munafik.

یک جرعهٔ می ز ملک کاووس به است
از تخت قباد و ملکت طوس به است
هر ناله که رندی به سحرگاه زند
از طاعت زاهدان سالوس به است

Bila umur sampai ke penghujung, manis atau pahit, tiada bezanya;
bila cawan penuh, Baghdad atau Balkh, tiada bezanya.
Minumlah arak, kerana selepas aku dan engkau, bulan
akan lama lagi datang dari malam akhir ke bulan baru, dan kembali.

چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی
از سَلخ به غٌرّه آید از غره به سلخ

Mereka yang menjadi lautan ilmu dan adab,
yang menjadi lilin kesempurnaan dalam kalangan sahabat —
tidak pun mereka menemui jalan keluar dari malam gelap ini;
mereka mengucapkan sebuah dongeng lalu tertidur.

آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند

Mereka yang dihalau ke padang sebab-musabab —
segala urusan diselesaikan tanpa mereka.
Hari ini mereka lontarkan sebuah dalih;
esok semuanya jadi seperti yang telah ditetapkan.

آن را که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای درانداخته‌اند
فردا همه آن بود که درساخته‌اند

Mereka yang telah tua dan mereka yang masih baharu ini —
masing-masing berlari selangkah menuju hasratnya.
Dunia lama ini tidak kekal bagi sesiapa:
mereka pergi, kita pergi, yang lain datang dan pergi pula.

آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نوند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنه‌جهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند

Dia yang meletakkan bumi, roda, dan cakerawala
telah meletakkan banyak parut pada hati yang sedih.
Banyak bibir bak delima dan rambut bak kasturi
Dia letakkan dalam gendang bumi dan kotak debu.

آن‌کس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد

Mereka membawa seorang dan merampas yang lain;
kepada sesiapa pun tidak mereka bukakan rahsia.
Dari takdir, tidak ditunjukkan kepada kita lebih daripada kadar ini;
takaran umur kitalah yang mereka sukat.

آرند یکی و دیگری بربایند
بر هیچ‌کسی راز همی‌نگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست می‌پیمایند

Bintang-bintang yang menjadi penghuni anjung ini
ialah sebab keraguan orang bijaksana.
Ingat, jangan hilangkan hujung benang akal,
kerana mereka yang memerintah pun bingung.

اجرام که ساکنان این ایوان‌اند
اسباب تردد خردمندان‌اند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگردان‌اند

Dengan kedatanganku, tiada faedah bagi roda langit;
dengan pemergianku, tidak bertambah kemuliaan dan pangkatnya.
Dan daripada sesiapa pun, dua telingaku tidak pernah mendengar
untuk apa kedatangan dan pemergianku ini.

از آمدنم نبود گردون را سود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود

Dengan menanggung derita, manusia menjadi merdeka;
titis, bila tertahan dalam kurungan tiram, menjadi mutiara.
Jika harta tak tinggal, biarlah kepala kekal di tempatnya;
takaran, bila kosong, akan penuh semula.

از رنج کشیدن آدمی حر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد

Sayang, modal itu terlepas dari tangan,
dan dari tangan maut, banyak hati menjadi darah.
Tiada siapa pulang dari dunia itu untuk kutanya
bagaimana keadaan para pengembara dunia kini.

افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد

Sayang, surat masa muda sudah digulung,
dan musim bunga hidup yang segar itu menjadi musim sejuk.
Burung keriangan yang bernama masa remaja —
sayang, tak kutahu bila ia datang dan bila ia pergi.

افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد

Wahai, tak lama lagi kita tiada dan dunia akan berterusan;
tiada nama mahupun tanda kita akan tinggal.
Sebelum ini kita tiada dan tiada kekurangan apa-apa;
selepas ini bila kita tiada, begitu jugalah keadaannya.

ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی‌ نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود

Akal ini yang berlari di jalan kebahagiaan
seratus kali sehari berkata kepadamu:
tangkaplah detik ini masamu, kerana engkau bukan
sayur yang dituai lalu tumbuh semula.

این عقل که در ره سعادت پوید
روزی صد بار خود تو را می‌گوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نه‌ای
آن تره که بدروند و دیگر روید

Kafilah umur ini sungguh menakjubkan berlalunya;
tangkaplah sedetik yang berlalu dengan keriangan.
Wahai penuang, mengapa engkau makan duka esok temanmu?
Hulurkan cawan, kerana malam sedang berlalu.

این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد
دریاب دمی که با طرب می‌گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب می‌گذرد

Dari zaman, engkau datang di belakangku,
dan dari aku, segala kerja keluar tidak elok.
Jiwa berazam untuk berangkat, kukata: jangan pergi.
Jawabnya: apa dayaku? rumah sedang runtuh.

بر پشت من از زمانه تو می‌آید
وز من همه کار نانکو می‌آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومی‌آید

Di roda langit, tiada siapa pernah menang,
dan dengan memakan manusia, bumi tidak kenyang.
Engkau bermegah bahawa ia belum memakanmu;
jangan tergopoh, ia akan memakanmu juga, belum terlambat.

بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخورده‌ست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد

Walaupun mereka menghias dunia di matamu,
jangan cenderung padanya, kerana orang bijak tidak cenderung.
Ramai seperti engkau telah pergi dan ramai lagi akan datang;
rampaslah bahagianmu sebelum engkau dirampas.

بر چشم تو عالم ارچه می‌آرایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند

Bila pena takdir menulis padaku tanpa aku,
mengapa baik-buruknya dihitung dari aku?
Semalam tanpa aku, dan hari ini bagai semalam tanpa aku dan engkau;
esok dengan bukti apa aku dipanggil ke hadapan hakim?

بر من قلم قضا چو بی من رانند
پس نیک و بدش ز من چرا می‌دانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند

Sampai bila engkau menjadi tawanan warna dan bau?
Sampai bila engkau mengejar setiap yang buruk dan baik?
Engkau mata air Zamzam sekalipun atau air kehidupan,
akhirnya engkau juga akan tenggelam ke dalam hati tanah.

تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد

Selagi tidak menempuh jalan qalandar, tidak akan jadi;
selagi tidak membasuh wajah dengan darah hati, tidak akan jadi.
Apa yang engkau masak selagi, bagai mereka yang hangus hati,
engkau tidak dengan bebas meninggalkan dirimu, tidak akan jadi.

تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود

Sejak Zuhrah dan bulan muncul di langit,
tiada siapa melihat yang lebih baik daripada arak tulen.
Aku hairan pada penjual arak — apakah
yang akan mereka beli yang lebih baik daripada yang mereka jual?

تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز می‌فروشان کایشان
به زآن‌که فروشند چه خواهند خرید

Kerana rezeki dan umur tak dapat dilebih atau dikurangkan,
jangan susahkan hati dengan sedikit dan banyak.
Urusan aku dan engkau, menurut kehendak aku dan engkau,
walau daripada lilin dengan tangan sendiri pun tak dapat dibuat.

چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنان‌که رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد

Yang Maha Hidup yang dengan kudrat membentuk kepala dan wajah
ialah Dia juga yang selalu membentuk musuh.
Mereka kata pembuat botol bukan Muslim —
apa pula katamu tentang Dia yang membuat labu?

حیی که به قدرت سر و رو می‌سازد
همواره همو کار عدو می‌سازد
گویند قرابه‌گر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو می‌سازد

Di zaman, bila mereka khabarkan bunga segar,
perintahkanlah, kekasih, agar arak diberi sekadarnya.
Daripada bidadari, mahligai, syurga, dan neraka,
duduklah tenang, kerana semua itu hanya khabar angin.

در دهر چو آواز گل تازه دهند
فرمای بتا که می به‌اندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند

Di zaman, sesiapa yang punya separuh roti,
punya sarang untuk berteduh —
bukan hamba sesiapa dan bukan tuan sesiapa —
katakan padanya: hiduplah gembira, dunianya menyenangkan.

در دهر هر آن‌که نیم‌نانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوش‌جهانی دارد

Petani takdir sudah banyak menanam dan menuai seperti kita;
memakan duka dengan sia-sia tidak membawa faedah.
Penuhi cawan dengan arak, letak segera di tapak tanganku,
agar aku minum semula, kerana segala yang mesti jadi sudah jadi.

دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمی‌دارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنی‌ها همه بود

Suatu hari yang menyenangkan, udaranya tidak panas dan tidak sejuk;
awan membasuh habuk dari wajah taman bunga.
Bulbul dengan bahasa keadaannya berkata pada mawar kuning,
ia menjerit: mesti minum arak.

روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
ابر از رخ گلزار همی‌شوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همی‌کند که می باید خورد

Sebelum mereka menyerangmu secara mengejut,
perintahkanlah agar dibawa arak berwarna mawar.
Engkau bukan emas, wahai si jahil yang lalai,
yang mereka tanam dalam tanah lalu dikeluarkan semula.

زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نه‌ای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند

Sampai bila umurmu berlalu dalam memuja diri,
atau berlalu dalam mengejar ketiadaan dan kewujudan?
Minumlah arak, kerana umur yang diekori maut
lebih baik berlalu dalam tidur atau dalam mabuk.

عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد

Tiada siapa meleraikan kesukaran rahsia maut;
tiada siapa melangkah setapak keluar dari bulatan.
Aku perhatikan dari yang baru belajar hingga yang mahir:
kelemahan ada di tangan setiap yang dilahirkan ibu.

کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من می‌نگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد

Kurangkan tamak pada dunia dan hiduplah puas hati;
putuskan ikatan dengan baik dan buruknya zaman.
Ambil arak di tangan dan rambut seorang jelita, kerana segera
ia pun berlalu, dan beberapa hari ini tidak kekal.

کم کن طمع از جهان و می‌زی خرسند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند

Walaupun duka dan deritaku memanjang,
kesenangan dan keriangan mu punya kemegahan.
Jangan bersandar pada kedua-duanya, kerana putaran langit
punya seribu jenis permainan di sebalik tabir.

گرچه غم و رنج من درازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد

Tiada bunga yang diangkat langit dari bumi
yang tidak dipecahkannya dan dikembalikan ke bumi.
Jika awan mengangkat debu bagai air,
hingga kiamat ia akan mencurahkan darah para kekasih.

گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد

Jika satu nafas hidupmu berlalu,
jangan biarkan ia berlalu selain dalam kegembiraan.
Ingat, kerana modal perdagangan dunia
ialah umur, yang menurut caramu melayaninya, berlalu.

گر یک نفست ز زندگانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد

Mereka kata akan ada syurga dan bidadari bermata jeli;
di sana akan ada arak, susu, dan madu.
Jika kami memilih arak dan kekasih, apa takut,
kerana begitulah juga akhirnya urusan nanti.

گویند بهشت و حورعین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود

Mereka kata ada syurga, bidadari, dan Kausar;
sungai arak, susu, madu, dan gula.
Penuhi cawan arak dan letak di tanganku:
satu tunai lebih baik daripada seribu hutang.

گویند بهشت و حور و کوثر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوش‌تر باشد

Mereka kata mereka yang menahan diri,
dalam rupa mereka mati begitu jugalah mereka bangkit.
Kami selalu bersama arak dan kekasih;
semoga di hari kiamat begitu juga mereka bangkitkan kami.

گویند هر آن کسان که با پرهیزند
زآن‌سان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند

Minumlah arak, kerana ia menghilangkan dari hati banyak dan sedikit,
dan menghilangkan fikiran tentang tujuh puluh dua mazhab.
Jangan berpantang dari kimia yang seteguknya
menghilangkan seribu penyakit.

می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد

Setiap rahsia yang ada dalam hati orang berilmu
mesti lebih tersembunyi daripada burung Anqa.
Kerana dalam tiram, dari ketersembunyian menjadi mutiara
titis yang menjadi rahsia hati lautan.

هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته‌تر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد

Setiap pagi bila wajah lalang menerima embun,
dan tubuh violet di taman melengkung,
menyenangkanku kuntum bunga
yang mengumpul-ngumpul rapat laylayannya sendiri.

هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش می‌آید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد

Tak pernah hatiku dinafikan daripada ilmu;
sedikit sekali rahsia yang tak kuketahui.
Tujuh puluh dua tahun aku berfikir siang dan malam;
nyata bagiku bahawa tiada apa pun yang nyata.

هرگز دل من ز علم محروم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد

Benih harapan akan kekal di halaman menuai;
taman dan istana akan kekal tanpa engkau dan aku.
Perak dan emasmu, dari sekeping duit hingga sebiji bijirin,
makanlah bersama sahabat, agar tak tinggal pada musuh.

هم دانهٔ امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند

Sahabat sehaluan semua sudah pergi dari tangan,
seorang demi seorang rebah di kaki maut.
Kita minum dari satu arak di majlis umur;
beberapa pusingan sebelum kita, mereka sudah mabuk.

یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند

Secawan arak bernilai seratus hati dan agama;
seteguk arak bernilai kerajaan China.
Di muka bumi tiada selain arak delima,
kepahitan yang bernilai seribu nyawa yang manis.

یک جام شراب صد دل و دین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد

Sekelumit air menjadi satu dengan lautan;
sezarah debu menjadi sebati dengan bumi.
Apa kedatangan dan pemergianmu di dunia ini?
Muncul seekor lalat lalu lenyap.

یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد

Jika dalam dua hari seseorang mendapat sebuku roti,
dan seteguk air sejuk dari kendi yang pecah,
mengapa dia perlu menjadi hamba yang lebih rendah daripadanya,
atau mengapa dia perlu melayan yang setaraf dengannya?

یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
از کوزه شکسته‌ای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد

Bawalah delima itu dalam hablur yang licin,
dan bawalah teman rapat setiap orang merdeka.
Kerana engkau tahu bahawa tempoh dunia tanah
hanya angin yang cepat berlalu, bawalah arak.

آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون می‌دانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار

Sahabat, mengapa engkau bimbang tentang yang mesti jadi,
dan menyeksa hati dan jiwa dengan fikiran sia-sia?
Hiduplah gembira dan lalui dunia dengan riang;
urusan ini tidak dirundingkan denganmu pada mulanya.

از بودنی ای دوست چه داری تیمار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کرده‌اند اول کار

Cakerawala yang tidak menambah selain duka,
yang tidak meletakkan di tempatnya tanpa merampasnya semula —
jika mereka yang belum datang tahu bahawa kami
menanggung apa dari dunia ini, mereka tidak akan datang.

افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر

Wahai hati, jangan makan duka dunia yang usang ini;
engkau bukan sia-sia, jangan makan duka yang sia-sia.
Kerana yang sudah berlalu dan yang belum ada tak nyata,
bergembiralah, jangan makan duka yang ada dan yang tiada.

ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نه‌ای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور

Wahai hati, andaikan engkau memiliki segala harta dunia;
andaikan taman keriangan mu penuh dengan rumput;
dan kemudian, di atas rumput itu, suatu malam bagai embun,
andaikan engkau duduk, dan menjelang pagi engkau bangkit pergi.

ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر

Penghuni kubur ini menjadi tanah dan habuk;
setiap zarah berpisah dari setiap zarah.
Aduh, arak apakah ini yang hingga hari perhitungan
mereka hilang diri dan tidak sedar segala perkara.

این اهل قبور خاک گشتند و غبار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بی‌خبرند از همه کار

Bata pada penutup tempayan lebih baik daripada kerajaan Jam;
bau cawan lebih harum daripada makanan Maryam.
Keluhan subuh dari dada si mabuk
lebih baik daripada rintihan Bu Sa’id dan Adham.

خشت سر خم ز ملکت جم خوشتر
بوی قدح از غذای مریم خوشتر
آه سحری ز سینهٔ خماری
از نالهٔ بوسعید و ادهم خوشتر

Dalam bulatan langit yang tak nampak dasarnya,
ada secawan yang semua diberi minum mengikut giliran.
Bila giliran sampai kepadamu, jangan mengeluh;
minumlah dengan riang, kerana ia giliran, bukan kezaliman.

در دایره سپهر ناپیدا غور
جامی‌ست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور

Semalam kulihat seorang pembuat kendi di pasar;
dia memijak-mijak sekeping tanah liat berkali-kali.
Dan tanah liat itu dengan bahasa keadaan berkata padanya:
aku pernah seperti engkau, layanilah aku dengan baik.

دی کوزه‌گری بدیدم اندر بازار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او می‌گفت
من همچو تو بوده‌ام مرا نیکودار

Dari arak yang menjadi kehidupan abadi itu, minumlah;
ia modal kenikmatan masa muda, minumlah.
Membakar bagai api, namun akan duka,
menenangkan bagai air kehidupan, minumlah.

ز آن می که حیات جاودانیست بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور

Jika engkau minum arak, minumlah bersama orang bijaksana,
atau bersama seorang jelita pipi-lalang yang tersenyum.
Jangan minum banyak, jangan berterusan, jangan dedahkan;
minum sedikit, sekali-sekala, dan secara sembunyi.

گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور

Waktu subuh sudah, bangunlah, wahai pemuda yang menakjubkan;
penuhi cawan hablur dengan arak delima,
kerana detik pinjaman ini di sudut kefanaan
akan lama engkau cari tetapi tak lagi engkau temui.

وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر

Dari semua yang telah pergi di jalan panjang ini,
siapa yang pulang untuk memberitahu kita rahsia?
Maka di persimpangan tamak dan keperluan ini,
jangan tinggalkan apa-apa, kerana engkau tidak akan pulang.

از جملهٔ رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمی‌آیی باز

Wahai orang tua bijaksana, bangunlah lebih awal,
dan pandanglah tajam-tajam anak yang menampi debu itu.
Nasihatilah dia: perlahan-lahan tapislah
otak Kay Qobad dan mata Parviz.

ای پیر خردمند پگه‌تر برخیز
و آن کودک خاکبیز را بنگر تیز
پندش ده گو که نرم نرمک می‌بیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز

Waktu subuh sudah, bangunlah, wahai sumber kemanjaan;
perlahan-lahan minumlah arak dan petiklah kecapi,
kerana mereka yang masih ada tidak akan lama bertahan,
dan mereka yang telah pergi, tiada siapa yang pulang.

وقت سحر است خیز ای مایه ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز

Kulihat seekor burung hinggap di benteng Tus;
di hadapannya terletak tengkorak Kay Kawus.
Ia berkata pada tengkorak: aduhai, aduhai,
mana bunyi loceng dan mana rintihan gendang perang?

مرغی دیدم نشسته بر باره طوس
در پیش نهاده کله کیکاووس
با کله همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس

Ada secawan yang dipuji oleh akal,
dicium seratus kali pada dahi kerana kasih.
Namun pembuat kendi zaman membuat cawan seindah ini
lalu menghempaskannya semula ke bumi.

جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزه‌گر دهر چنین جام لطیف
می‌سازد و باز بر زمین میزندش

Khayyam, jika engkau mabuk dengan arak, bergembiralah;
jika engkau duduk bersama wajah-bulan, bergembiralah.
Kerana akhir urusan dunia ialah ketiadaan,
andaikan engkau tiada, dan selagi ada, bergembiralah.

خیام اگر ز باده مستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش

Semalam aku masuk ke bengkel pembuat kendi;
kulihat dua ribu kendi, yang berbicara dan yang diam.
Tiba-tiba sebuah kendi melaung jeritan:
mana pembuat kendi, pembeli kendi, dan penjual kendi?

در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش

Hari-hari zaman berasa malu pada orang
yang duduk berduka dalam kesedihan zaman dengan hati sempit.
Minumlah arak dalam hablur bersama rintihan kecapi,
sebelum hablur itu jatuh ke atas batu.

ایام زمانه از کسی دارد ننگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ

Dari tanah liat hitam hingga puncak Zuhal,
kuselesaikan segala kesukaran keseluruhan.
Kuleraikan simpulan sukar dengan helah;
setiap simpulan terlerai kecuali simpulan maut.

از جرم گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل

Bersama tubuh yang lebih segar daripada tandan bunga,
jangan lepaskan dari tangan cawan arak dan laylayan bunga,
sebelum tiba-tiba, kerana angin maut,
jubah hidup kita menjadi bagai kelopak bunga.

با سرو قدی تازه‌تر از خرمن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل

Sahabat, marilah kita jangan makan duka esok;
anggaplah rampasan satu nafas umur ini.
Esok bila kita lepas dari biara kefanaan ini,
kita setara dengan mereka yang berusia tujuh ribu tahun.

ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم

Roda langit yang membuat kita tercengang ini,
kita anggap sebagai gambaran sebuah tanglung bayang.
Matahari itu pelita, dan dunia itu tanglung,
dan kita bagai rupa-rupa yang tercengang di dalamnya.

این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم

Bangunlah dari tidur agar kita minum arak,
sebelum kita ditimpa pukulan zaman,
kerana roda yang berwajah bengis ini, suatu hari tiba-tiba,
tidak akan beri masa cukup pun untuk minum seteguk air.

برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم

Aku akan bangun dan tekadkan azam pada arak tulen;
kuwarnakan wajahku dengan warna buah kurma.
Akal yang suka campur tangan ini, segenggam arak
akan kubaling ke wajahnya agar ia tidur.

برخیزم و عزم باده ناب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم

Di hamparan tanah, kulihat mereka yang tidur;
di bawah bumi, kulihat mereka yang tersembunyi.
Sejauh pandanganku ke padang ketiadaan,
kulihat yang belum datang dan yang telah pergi.

بر مفرش خاک خفتگان می‌بینم
در زیرزمین نهفتگان می‌بینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان می‌بینم

Sampai bila kita jadi tawanan akal setiap hari?
Di zaman, seratus tahun atau sehari, tiada bezanya.
Tuangkan arak ke dalam mangkuk, sebelum kita
menjadi kendi di bengkel para pembuat kendi.

تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزه‌گران کوزه شویم

Kerana tempat tinggal kita di zaman ini tidak kekal,
maka tanpa arak dan kekasih itu kesilapan besar.
Sampai bila aku berharap dan takut pada yang lama dan baru?
Bila aku pergi, dunia baru atau lama, apa peduli?

چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم

Matahari tak dapat kusembunyikan dengan tanah,
dan rahsia zaman tak dapat kukatakan.
Dari lautan renungan, akalku mengangkat
sebutir mutiara yang kerana takut tak dapat kutembusi.

خورشید به گل نهفت می‌نتوانم
و اسرار زمانه گفت می‌نتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت می‌نتوانم

Dengan silap, musuh kata aku ahli falsafah;
Tuhan tahu bahawa yang dikatakannya itu bukan aku.
Namun kerana aku datang ke sarang duka ini,
sekurangnya aku patut tahu siapa diriku.

دشمن به غلط گفت که من فلسفیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم

Kamilah punca keriangan dan lombong duka;
kamilah modal keadilan dan akar kezaliman.
Kami rendah dan tinggi, sempurna dan kurang;
kamilah cermin yang berkarat dan cawan Jam.

مائیم که اصل شادی و کان غمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم

Aku tidak minum arak kerana kepapaan,
atau kerana duka aib dan mabuk.
Aku minum arak demi keriangan hati;
kini engkau bersemayam di hatiku, maka aku tak minum lagi.

من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم

Aku tak dapat hidup tanpa arak tulen;
tak dapat kupikul beban tubuh tanpa arak.
Aku hamba detik yang penuang berkata:
ambil secawan lagi, dan aku tak larat lagi.

من بی می ناب زیستن نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم

Sekali-sekala seorang muncul: inilah aku.
Dengan nikmat, perak, dan emas muncul: inilah aku.
Bila urusan kecilnya tersusun suatu hari,
tiba-tiba dari sergapan muncul maut: inilah aku.

هر یک چندی یکی برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم

Sekian lama kami jadi murid pada zaman kanak,
sekian lama kami bangga dengan kemahiran sendiri.
Dengarlah kesudahan bicara, apa yang menimpa kami:
dari tanah kami muncul dan menjadi angin.

یک چند به کودکی باستاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم

Tiada satu hari aku merdeka dari ikatan dunia;
tiada satu nafas aku gembira dengan kewujudanku.
Aku berguru pada zaman sekian lama,
namun dalam urusan dunia, aku belum lagi mahir.

یک روز ز بند عالم آزاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم

Semalam yang berlalu, jangan lagi engkau ingat;
esok yang belum tiba, jangan engkau ratapi.
Jangan bina asas pada yang belum datang dan yang berlalu;
bergembiralah kini dan jangan lepaskan umur pada angin.

از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن

Wahai mata, jika engkau tidak buta, pandanglah kubur,
dan pandanglah dunia yang penuh huru-hara dan kekacauan ini.
Raja, pemimpin, dan penghulu berada di bawah tanah;
pandanglah wajah bak bulan yang berada di mulut semut.

ای دیده اگر کور نئی گور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین

Bangunlah dan jangan makan duka dunia yang berlalu ini;
duduklah dan gunakan sedetik dalam keriangan.
Jika ada kesetiaan dalam fitrah dunia,
giliran itu tak akan sampai kepadamu daripada orang lain.

برخیز و مخور غم جهان گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران

Kerana hasil manusia di padang masin ini
tidak lain hanya memakan duka hingga mati,
gembira hati orang yang cepat pergi dari dunia ini,
dan tenang orang yang langsung tidak datang ke dunia.

چون حاصل آدمی در این شورستان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان

Aku sudah pergi, di persinggahan kezaliman ini
di tangan tidak akan tinggal selain angin.
Yang patut gembira dengan kematianku ialah dia
yang dapat memenangkan kebebasan dari tangan maut.

رفتم که در این منزل بیداد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن

Kulihat seorang perayau duduk di pelana bumi;
tiada kufur dan Islam, tiada dunia dan agama;
tiada kebenaran, tiada hakikat, tiada syariat, tiada keyakinan.
Di dua dunia, siapa yang punya keberanian ini?

رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این

Berpuas hati dengan sepotong tulang bagai burung nasar
lebih baik daripada menjadi penumpang meja orang hina.
Dengan roti barli sendiri, sungguh lebih baik
daripada dicampur dan dibersih setiap orang keji.

قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن

Ada kaum yang berfikir di jalan agama;
ada kaum yang jatuh dalam sangkaan di jalan keyakinan.
Aku takut suatu hari akan kedengaran seruan:
wahai yang jahil, jalan itu bukan yang itu dan bukan yang ini.

قومی متفکرند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این

Ada seekor lembu di langit dan namanya Parvin;
ada seekor lembu lain tersembunyi di bawah bumi.
Bukalah mata akalmu dengan keyakinan:
di bawah dan atas, hanya sekumpulan keldai dan dua lembu yang kelihatan.

گاویست در آسمان و نامش پروین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین

Jika ada tanganku di langit seperti Tuhan,
kuangkat langit ini keluar dari tengah.
Kubuat langit baru yang lain sebegitu rupa
agar si merdeka mudah mencapai hasrat hatinya.

گر بر فلکم دست بدی چون یزدان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان

Jangan dengar kata mereka yang menyesuaikan diri dengan zaman;
mintalah arak tulen dari yang jelita yang telah datang.
Seorang demi seorang telah pergi yang datang dahulu;
tiada siapa memberi tanda yang telah pulang.

مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان

Minum arak dan mengelilingi yang jelita
lebih baik daripada berpura-pura menjadi zahid.
Jika pencinta dan si mabuk akan masuk neraka,
maka tiada siapa akan melihat wajah syurga.

می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن

Tak wajar mengasah hati yang gembira dengan duka,
mahupun mengisar detik riang sendiri dengan batu derita.
Siapa tahu perkara ghaib apa yang akan berlaku?
Mesti ada arak, kekasih, dan berehat sepuas hati.

نتوان دل شاد را به غم فرسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن

Istana yang dahulu berbahu dengan roda langit,
yang di pintunya para raja meletakkan wajah bersujud —
kami lihat di dungannya seekor merpati
duduk berkata: ku, ku, ku, ku.

آن قصر که با چرخ همیزد پهلو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگره‌اش فاخته‌ای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو

Dari kedatangan dan pemergian kita, apa faedahnya?
Dan dari benang harapan umur kita, apa pakannya?
Sekian banyak kepala dan kaki jelita dunia
terbakar dan menjadi tanah — mana asapnya?

از آمدن و رفتن ما سودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
می‌سوزد و خاک می‌شود دودی کو

Bila roh suci aku dan engkau pergi dari tubuh,
mereka letak dua bata di lubang kubur aku dan engkau.
Dan kemudian, untuk bata kubur orang lain,
ke dalam acuan mereka masukkan debu aku dan engkau.

از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو

Minumlah arak, kerana langit demi memusnahkan aku dan engkau
punya niat pada roh suci aku dan engkau.
Duduklah di rumput dan minum arak jernih,
kerana rumput ini akan banyak tumbuh dari debu aku dan engkau.

می‌خور که فلک بهر هلاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو

Segala selain arak, lebih baik jika sedikit;
arak pun lebih baik dari tangan jelita khemah.
Kemabukan, qalandar, dan kesesatan itu baik;
seteguk arak, dari ikan hingga bulan, itu baik.

از هر چه بجز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به

Lihatlah laylayan bunga yang dibuka angin timur;
bulbul yang bersukacita dengan keindahan bunga.
Duduklah di teduh bunga, kerana banyak bunga ini
akan luruh ke tanah bila kita pun menjadi tanah.

بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده

Sampai bila aku makan duka sama ada aku punya atau tidak,
dan menghabiskan umur ini dalam riang atau tidak?
Penuhi cawan arak, kerana tak kuketahui
sama ada nafas yang kutarik ini dapat kuhembus semula atau tidak.

تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه

Seteguk arak lama lebih baik daripada kerajaan baru,
dan dari segala yang bukan arak, lebih baik keluar.
Di tangan, lebih baik seratus kali daripada takhta Fereydun;
bata penutup tempayan lebih baik daripada kerajaan Kay Khosrow.

یک جرعه می کهن ز ملکی نو به
وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
در دست به از تخت فریدون صد بار
خشت سر خم ز ملک کیخسرو به

Bahagian dunia yang engkau makan atau pakai,
engkau dimaafkan jika berusaha mencarinya.
Selebihnya percuma tetapi tak bernilai; ingatlah,
jangan engkau jual umur berharga untuk itu.

آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی

Dari kedatangan musim bunga dan pemergian musim sejuk,
lembaran kewujudan kita digulung.
Minumlah arak! Jangan makan duka, kerana kata orang bijak:
duka dunia bagai racun, dan penawarnya arak.

از آمدن بهار و از رفتن دی
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می

Sekali aku beli kendi dari pembuat kendi;
kendi itu bercerita tentang segala rahsia.
Aku dahulu raja yang punya cawan emas;
kini aku menjadi kendi setiap si mabuk.

از کوزه‌گری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شده‌ام کوزه هر خماری

Wahai engkau yang menjadi hasil empat dan tujuh,
dan kerana tujuh dan empat sentiasa membara —
minumlah arak, kerana seribu kali sudah kukatakan:
engkau tak akan pulang; bila engkau pergi, engkau pergi.

ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی

Wahai hati, engkau tak akan sampai rahsia teka-teki;
engkau tak akan sampai butir tajam para bijak pandai.
Di sini, dengan arak delima buatlah syurga,
kerana di sana yang syurga, sampai engkau atau tidak.

ایدل تو به اسرار معما نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی

Wahai sahabat, dengarlah dariku satu kebenaran:
bersamalah dengan arak delima dan jelita bertubuh perak.
Kerana Dia yang menciptakan dunia bebas
dari misai seperti engkau dan janggut seperti aku.

ای دوست حقیقت شنواز من سخنی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی

Wahai andai ada tempat untuk berehat,
atau andai jalan panjang ini ada penghujungnya.
Andai selepas seratus ribu tahun dari hati tanah,
harapan tumbuh bagai rumput.

ای کاش که جای آرمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی

Semalam kuhempas kendi tembikar ke atas batu;
aku mabuk maka kulakukan keriangan ini.
Kendi berkata padaku dengan bahasa keadaan:
aku pernah seperti engkau, engkau pun akan seperti aku.

بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال می‌گفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی

Jika di dahan harapan kutemui buah,
jika kutemui hujung benangku sendiri,
sampai bila dalam penjara sempit kewujudan?
Andai kutemui pintu ke arah ketiadaan.

بر شاخ امید اگر بری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی

Ambil cawan dan kendi, wahai penawan hati;
duduklah tenang di ladang dan tepi anak sungai.
Sekian banyak insan mulia dijadikan roda yang jahat
seratus kali cawan dan seratus kali kendi.

بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی

Kulihat seorang tua di rumah si mabuk;
kutanya: tiadakah engkau khabar dari yang telah pergi?
Jawabnya: minumlah arak, kerana ramai seperti kami
telah pergi, dan tiada khabar yang pulang sekali pun.

پیری دیدم به خانهٔ خماری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری

Sampai bila bicara lima dan empat, wahai penuang?
Kesukaran itu satu atau seratus ribu, tiada bezanya, wahai penuang.
Kami semua tanah, maka petiklah kecapi, wahai penuang;
kami semua angin, maka bawalah arak, wahai penuang.

تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی

Sejauh mana kupandang ke setiap arah,
di taman mengalir anak sungai dari Kausar.
Padang bagai syurga; jangan banyak sebut Kausar,
duduklah di syurga bersama yang berwajah ahli syurga.

چندان که نگاه می‌کنم هر سویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی

Bergembiralah, kerana hasratmu sudah dimasak semalam;
mereka sudah dibebaskan dari keinginanmu semalam.
Apa lagi kuceritakan, kerana atas permintaanmu semalam,
mereka sudah tetapkan urusan esokmu semalam.

خوش باش که پخته‌اند سودای تو دی
فارغ شده‌اند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی

Di bengkel pembuat kendi, aku berfikir;
di kaki roda, kulihat si mahir berdiri.
Dia membuat dengan berani pemegang dan kepala kendi
dari tengkorak raja dan tangan pengemis.

در کارگه کوزه‌گری کردم رای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای

Ke telinga hatiku, langit berbisik sembunyi:
hukum yang ditetapkan takdir, engkau tahu dariku?
Jika dalam putaranku aku ada tangan,
kubebaskan diriku dari kebingungan.

در گوش دلم گفت فلک پنهانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی

Dari kendi arak yang tiada mudarat padanya,
penuhi secawan, minumlah, dan beri aku satu lagi,
sebelum, wahai jelita, di suatu lorong,
debu aku dan engkau dijadikan kendi oleh pembuat kendi.

زان کوزهٔ می که نیست در وی ضرری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزه‌کند کوزه‌گری

Jika kedatanganku terpulang padaku, tak akan aku datang;
dan jika pemergian terpulang padaku, bila akan aku pergi?
Lebih baik andainya di biara runtuh ini
aku tidak datang, tidak pergi, dan tidak wujud.

گر آمدنم بخود بدی نامدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی

Jika ada seketul roti dari tepung gandum,
dan dua man arak, dan sepaha kambing,
bersama seorang pipi-lalang di sudut taman,
itu keriangan yang tak terjangkau oleh mana-mana sultan.

گر دست دهد ز مغز گندم نانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی

Jika urusan langit ditimbang dengan adil,
seluruh keadaan langit akan disenangi.
Dan jika ada keadilan dalam urusan cakerawala,
bila hati orang berkeutamaan akan terluka?

گر کار فلک به عدل سنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی

Wahai pembuat kendi, berjaga-jagalah jika engkau sedar;
sampai bila engkau menzalimi manusia atas tanah liat?
Jari Fereydun dan tapak Kay Khosrow
engkau letak di roda — apa agaknya sangkamu?

هان کوزه‌گرا بپای اگر هشیاری
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهاده‌ای چه می‌پنداری

Di waktu arak pagi, wahai jelita berkaki bertuah,
mainkanlah sebuah lagu dan hulurkan arak,
kerana kedatangan musim panas dan pemergian musim sejuk ini
telah mencampakkan ke tanah seratus ribu Jam dan Kay.

هنگام صبوح ای صنم فرخ پی
برساز ترانه‌ای و پیش‌آور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی
این آمدن تیرمه و رفتن دی

Rubaiyat

Petik petikan ini

Sokong projek ini