Amka, mpenzi, njoo, kwa ajili ya moyo wetu;
kwa uzuri wako mwenyewe, tegua tatizo letu.
Gudulia moja la mvinyo, ili tunywe pamoja,
kabla hawajaumba gudulia kutoka udongo wa mwili wetu.

برخیز بتا بیا ز بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزه‌ها کنند از گل ما

Kwa kuwa hakuna awezaye kudhamini kesho,
ufurahishe sasa moyo huu wenye huzuni.
Kunywa mvinyo kwa mwanga wa mwezi, ewe mwezi — kwani mwezi
utang’aa muda mrefu tena, lakini hautatukuta sisi.

چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را

Qur’ani, waiitwayo neno tukufu zaidi,
husomwa mara kwa mara tu, si daima;
lakini kwenye ukingo wa kikombe kuna aya moja ikaayo,
ambayo kila mahali huisoma bila kukoma.

قرآن که مهین کلام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را

Kama hunywi, usiwadhihaki walevi,
wala usijenge hila na ujanja.
Usijivune kwamba hunywi mvinyo:
tonge mia unakula ambazo ni mbaya kuliko mtumwa wa mvinyo.

گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می می‌نخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را

Ijapokuwa nina rangi na harufu nzuri,
nina shavu kama tulipu na kimo kirefu kama msonobari,
haikudhihirika kwamba katika nyumba ya furaha ya udongo huu
kwa nini mchoraji wa umilele alinipamba.

هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا

Sisi, na mvinyo, na mwanamuziki, na pembe hii iliyobomoka;
roho, moyo, kikombe, na vazi lililolowa mashapo ya mvinyo;
huru na matumaini ya rehema na hofu ya adhabu;
huru kutoka udongo, upepo, moto, na maji.

ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب

Jumba ambalo Jamshid alishika kikombe humo —
sasa paa huzaa na mbweha hupumzika.
Bahram aliyewinda punda-mwitu maisha yote —
uliona jinsi kaburi lilivyomwinda Bahram.

آن قصر که جمشید در او جام گرفت
آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت
بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

Wingu likaja na kulia tena juu ya majani mabichi;
haifai kuishi bila mvinyo wenye rangi ya waridi.
Majani haya mabichi yaliyo tamasha yetu leo —
tamasha ya nani yatakapokuwa majani juu ya udongo wetu?

ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی بادهٔ گلرنگ نمی‌باید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست

Sasa ua la bahati yako limejaa matunda,
kwa nini mkono wako u tupu wa kikombe cha mvinyo?
Kunywa, kwani zama ni adui msaliti;
ni vigumu kuupata tena mchana kama huu.

اکنون که گل سعادتت پربار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است

Leo hufikii bado kesho,
na fikira yako ya kesho si kitu ila ndoto tu.
Usipoteze dakika hii kama moyo wako hauna wasiwasi,
kwani maisha yaliyosalia hayana thamani dhahiri.

امروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست

Ewe uliyekuja kwa joto kutoka ulimwengu wa kiroho,
uliyeshangaa kati ya tano, nne, sita, na saba —
kunywa mvinyo, hujui ulikotoka;
furahi, hujui utakakoenda.

ای آمده از عالم روحانی تفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

Ewe gurudumu la mbingu, uharibifu watoka chuki yako;
udhalimu ni njia yako ya zamani.
Ewe udongo, kama wangepasua kifua chako,
kito cha thamani kiasi gani kimehifadhiwa kifuani mwako!

ای چرخ فلک خرابی از کینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست

Ewe moyo, kwa kuwa zama zinakuhuzunisha,
ghafula roho safi itaondoka mwilini mwako.
Keti juu ya majani mabichi na uishi kwa furaha siku chache,
kabla majani hayajaota kutoka udongo wako.

ای دل چو زمانه می‌کند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت

Bahari hii ya kuwepo ilijitokeza kutoka fumbo;
hakuna aliyetoboa lulu ya ukweli huu.
Kila mtu alisema jambo fulani kutoka ndoto,
lakini jinsi ilivyo hasa, hakuna awezaye kusema.

این بحر وجود آمده بیرون ز نهفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمی‌داند گفت

Gudulia hili, kama mimi, lilikuwa mpenzi aliyeomboleza,
akifungwa kwenye ncha ya nywele za mrembo.
Mkono uonao kwenye shingo ya gudulia hili
ni mkono ulioukumbatia shingo ya mpendwa.

این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست
در بند سر زلف نگاری بوده‌ست
این دسته که بر گردن او می‌بینی
دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست

Gudulia hili lililo chombo cha maji cha kibarua
lilitoka kwenye jicho la mfalme na moyo wa waziri mkuu;
kila kikombe cha mvinyo kwenye kiganja cha mlevi
kilitoka kwenye shavu la mlevi na mdomo wa mrembo aliyejisitiri.

این کوزه که آبخوارهٔ مزدوری‌ست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوری‌ست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموری‌ست
از عارض مستی و لب مستوری‌ست

Nyumba hii kongwe ya wageni iitwayo dunia,
mahali pa mapumziko ya asubuhi na jioni ya madoadoa —
ni karamu iliyo mabaki ya Jamshid mia,
ni jumba lililo tegemeo la Bahram mia.

این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی‌ست که واماندۀ صد جمشید است
قصری‌ست که تکیه‌گاه صد بهرام است

Zimepita siku moja mbili tatu za zamu ya uhai huu,
kama maji mtoni na upepo uwandani.
Kamwe sikuikumbuka huzuni ya siku mbili:
siku isiyofika bado na siku iliyopita.

این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامده‌ست و روزی که گذشت

Kwenye uso wa waridi, upepo mwanana wa Nowruz ni wa kupendeza;
ndani ya bustani, uso ung’aao moyo ni wa kupendeza.
Chochote usemacho kuhusu jana iliyopita si cha kupendeza;
furahi na usitaje jana, kwani leo ni ya kupendeza.

بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

Kabla yangu na yako, kulikuwa na usiku na mchana;
gurudumu la mbingu lizungukalo pia lilifanya kazi.
Popote uwekapo mguu juu ya ardhi,
hapo palikuwa mboni ya jicho la mrembo.

پیش از من و تو لیل و نهاری بوده‌ست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بوده‌ست

Hata lini nitupe tofali juu ya bahari?
Nimechoka na waabudu masanamu hekaluni.
Khayyam, ni nani aliyesema kutakuwa na mtu wa motoni?
Ni nani aliyeenda motoni, na nani aliyerudi kutoka peponi?

تا چند زنم به روی دریاها خشت
بیزار شدم ز بت‌پرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت

Umbo la kikombe kilichounganishwa pamoja —
mlevi hakubali kivunjwe.
Vichwa na miguu mizuri mingapi kutoka vichwa na mikono —
kwa upendo wa nani viliunganishwa, na kwa chuki ya nani vilivunjwa?

ترکیب پیاله‌ای که در هم پیوست
بشکستن آن روا نمی‌دارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست

Kwa kuwa mchanganyiko wa asili ni kwako kwa dakika tu,
nenda, uishi kwa furaha, ijapokuwa ni udhalimu kwako.
Uwe na wenye akili, kwani mzizi wa mwili wako
ni vumbi, upepo mwanana, mchanga, na pumzi moja.

ترکیب طبایع چو به کام تو دمی‌ست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمی‌ست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمی‌ست

Wingu lilipouosha uso wa tulipu kwenye Nowruz,
amka na uweke nia thabiti kwenye kikombe cha mvinyo,
kwani majani mabichi yaliyo tamasha yako leo,
kesho yote yataota kutoka udongo wako.

چون ابر به نوروز رخ لاله بشست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست

Bulbuli mlevi alipopata njia ya kuingia bustanini,
aliukuta uso wa waridi na kikombe cha mvinyo vikitabasamu.
Alikuja na kwa lugha ya hali akaniambia sikioni:
kamata, kwani uhai uliopita hauwezi kupatikana tena.

چون بلبل مست راه در بستان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت

Kwa kuwa gurudumu halikuzunguka kamwe kulingana na mwenye hekima,
hesabu mbingu kuwa saba au nane —
kwa kuwa lazima kufa na kuacha matamanio yote,
kuliwa na mchwa kaburini au mbwa-mwitu uwandani, hakuna tofauti.

چون چرخ به کام یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت

Kama tulipu kwenye Nowruz, shika kikombe mkononi,
pamoja na mwenye shavu-tulipu ikiwa una nafasi.
Kunywa mvinyo kwa furaha, kwani gurudumu hili kongwe
litakushusha ghafula hadi uwe vumbi.

چون لاله به نوروز قدح گیر به دست
با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست

Kwa kuwa ukweli na uhakika havipo mkononi,
haifai kutumia uhai wote katika tumaini la shaka.
Angalia, tusiweke chini kikombe cha mvinyo kutoka kiganjani;
katika kutojua, mtu mwenye akili timamu na mlevi hawana tofauti.

چون نیست حقیقت و یقین اندر دست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بی‌خبری مرد چه هشیار و چه مست

Kwa kuwa katika vyote vilivyopo, hakuna mkononi ila upepo,
kwa kuwa katika kila kilichopo kuna upungufu na uvunjaji,
dhania kwamba kila kilichopo duniani hakipo,
fikiria kwamba kila kisichopo duniani kipo.

چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست

Vumbi lililo chini ya mguu wa kila mpumbavu
ni kiganja cha malaika na uso wa mpenzi.
Kila tofali juu ya kilele cha baraza la jumba
ni kidole cha waziri au kichwa cha sultani.

خاکی که به زیر پای هر نادانی‌ست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانی‌ست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانی‌ست
انگشت وزیر یا سر سلطانی‌ست

Muumba alipopanga mchanganyiko wa asili,
kwa nini aliutupa katika upungufu na dosari?
Kama umbo lilikuwa jema, kwa nini kuvunjika?
Na kama halikuwa jema, ni kosa la nani maumbo haya?

دارنده چو ترکیب طبایع آراست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست

Katika pazia la siri, hakuna aliye na njia;
kuhusu mpangilio huu, hakuna nafsi ijuayo.
Ila ndani ya moyo wa udongo, hakuna makazi mengine;
kunywa mvinyo, kwani hadithi kama hizi hazina mwisho mfupi.

در پردۀ اسرار کسی را ره نیست
زین تعبیه جان هیچ‌کس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانه‌ها کوته نیست

Katika ndoto, mwenye hekima aliniambia:
hakuna ua la furaha lichanualo kwa yeyote kutoka usingizi.
Kwa nini ufanye jambo lililoungana na mauti?
Kunywa mvinyo, kwani lazima kulala muda mrefu chini ya udongo.

در خواب بدم مرا خردمندی گفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک می‌باید خفت

Katika duara ambalo kuja na kwenda kwetu kupo,
haionekani mwanzo wala mwisho wake.
Hakuna asemaye ukweli kuhusu jambo hili hata dakika:
kuja huku kwatoka wapi na kwenda huku kwaenda wapi?

در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس می‌نزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست

Kama katika majira ya machipuko, mrembo mwenye umbile la hurulaini
angeninyooshea kikombe cha mvinyo ukingoni mwa shamba,
ijapokuwa machoni pa watu wa kawaida hili ni chukizo,
mimi ni duni kuliko mbwa nikiitaja jina la pepo.

در فصل بهار اگر بتی حور سرشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت

Ujue kwamba utatengana na roho;
katika pazia la siri za ufanaji utaenda.
Kunywa mvinyo, hujui ulikotoka;
furahi, hujui utakakoenda.

دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

Ewe mmiminaji, ua na majani ni ya kuvutia sana;
ujue kwamba wiki nyingine tena ni udongo.
Kunywa mvinyo na uchume ua, kwani kabla hujaona,
ua limekuwa udongo na majani yamekuwa mabua makavu.

ساقی گل و سبزه بس طربناک شده‌ست
دریاب که هفته دگر خاک شده‌ست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شده‌ست و سبزه خاشاک شده‌ست

Muda mrefu maisha yangu ni giza na kazi yangu si nyoofu;
mateso yameongezeka na starehe imepungua.
Shukrani kwa Mungu, kwamba chanzo cha mateso hayo
si lazima tuombe kutoka kwa mtu mwingine.

عمری‌ست مرا تیره و کاری‌ست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمی‌باید خواست

Majira ya ua, ukingo wa mto, na pambizo la shamba,
pamoja na wenzi mmoja wawili watatu na mrembo mwenye umbile la hurulaini —
nyoosha kikombe, kwani wanywaji wa mvinyo wa alfajiri
wako huru na msikiti na wamefunguliwa na hekalu.

فصل گل و طرف جویبار و لب کشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که باده‌نوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت

Kama tawi la ubaki lilichipuka kutoka mzizi wa bahati yako,
na kama uhai ni vazi lililokaa vizuri mwilini mwako,
katika hema la mwili lililo kivuli chako,
angalia, usiegemee, kwani nguzo zake nne zimelegea.

گر شاخ بقا ز بیخ بختت رستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانی‌ست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست

Wanasema pepo pamoja na hurulaini ni ya kupendeza;
mimi nasema maji ya zabibu ndiyo ya kupendeza.
Chukua taslimu hii na uachilie deni lile,
kwani sauti ya ngoma ni ya kupendeza kusikika kwa mbali.

گویند کسان بهشت با حور خوش است
من می‌گویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است

Wananiambia kwamba mlevi ni mtu wa motoni;
ni neno la kupinga, moyo hauwezi kulitegemea.
Kama mpenzi na mnywaji-mvinyo watakuwa motoni,
kesho utaona pepo tupu kama kiganja.

گویند مرا که دوزخی باشد مست
قولی‌ست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست

Sijui kabisa iwapo Yule aliyeniumba
alinifanya mtu wa peponi au wa motoni mbaya.
Kikombe, mrembo, na kinanda ukingoni mwa shamba —
haya matatu ni taslimu yangu, na pepo ni deni lako.

من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت

Mwanga wa mwezi ulipasua pindo la usiku kwa nuru yake;
kunywa mvinyo dakika, hakuna kilicho bora kuliko hiki.
Furahi na usiwe na wasiwasi, kwani mwanga wa mwezi
utang’aa muda mrefu juu ya vumbi letu mmoja-mmoja.

مهتاب به نور دامن شب بشکافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت

Kunywa mvinyo na kuwa na furaha ni desturi yangu;
kuwa huru na ukafiri na dini ni dini yangu.
Nilimuuliza bibi-arusi wa zama: mahari yako ni nini?
Akajibu: moyo wako wenye furaha ndio mahari yangu.

می خوردن و شاد بودن آیین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است

Mvinyo ni yakuti iliyoyeyuka na chupa ni mgodi;
mwili ni kikombe na mvinyo wake ni roho.
Kikombe cha kioo kitabasamucho kwa mvinyo
ni chozi lifichalo damu ya moyo ndani yake.

می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است

Kunywa mvinyo, kwani huu ndio uhai wa milele;
mavuno upatayo kutoka zama za ujana ni haya.
Wakati wa ua, mvinyo, na wenzi wenye ulevi —
furahi dakika, kwani uhai ndio huu.

می نوش که عمر جاودانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است

Wema na uovu ulio katika maumbile ya mwanadamu,
furaha na huzuni iliyo katika kudra na majaliwa —
usiyahamishie kwa gurudumu, kwani kwenye njia ya akili
gurudumu ni fukara mara elfu kuliko wewe.

نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است

Katika kila uwanda uliokuwa na kitalu cha tulipu,
hilo ni kutoka wekundu wa damu ya mfalme.
Kila tawi la banafsaji lichipukalo kutoka ardhi
ni fuko lililokuwa kwenye shavu la mrembo.

در هر دشتی که لاله‌زاری بوده‌ست
از سرخی خون شهریاری بوده‌ست
هر شاخ بنفشه کز زمین می‌روید
خالی‌ست که بر رخ نگاری بوده‌ست

Kila chembe iliyokuwa vumbi la ardhi
ilikuwa taji na pete kabla yangu na yako.
Futa kwa heshima mavumbi kutoka uso mzuri,
kwani huo pia ulikuwa uso mzuri wa mrembo.

هر ذره که در خاک زمینی بوده‌ست
پیش از من و تو تاج و نگینی بوده‌ست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بوده‌ست

Kila jani lililoota ukingoni mwa mto
ni kana kwamba lilichipuka kutoka mdomo wa mwenye tabia ya malaika.
Usiukanyage kwa dharau,
kwani jani hilo lilichipuka kutoka vumbi la mwenye shavu-tulipu.

هر سبزه که بر کنار جویی رسته‌ست
گویی ز لب فرشته‌خویی رسته‌ست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته‌ست

Funda moja la mvinyo ni bora kuliko ufalme wa Kawus,
bora kuliko kiti cha enzi cha Qobad na nchi ya Tus.
Kila kilio akitoacho mzururaji wakati wa alfajiri
ni bora kuliko ibada ya wanyonge wanafiki.

یک جرعهٔ می ز ملک کاووس به است
از تخت قباد و ملکت طوس به است
هر ناله که رندی به سحرگاه زند
از طاعت زاهدان سالوس به است

Uhai ufikapo ukingoni, tamu au chungu, hakuna tofauti;
kikombe kijaapo, Baghdad au Balkh, hakuna tofauti.
Kunywa mvinyo, kwani baada yangu na yako, mwezi
utakuja muda mrefu kutoka usiku wa mwisho hadi mwezi mpya, na kurudi.

چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی
از سَلخ به غٌرّه آید از غره به سلخ

Wale waliokuwa bahari za elimu na adabu,
waliokuwa mshumaa wa ukamilifu miongoni mwa wenzi —
hawakupata njia ya kutoka usiku huu wa giza;
walisimulia hadithi kisha wakalala.

آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند

Wale waliofukuzwa kwenda uwanda wa visababu —
mambo yote yalikamilishwa bila wao.
Leo wametupa udhuru fulani;
kesho yote yatakuwa kama yalivyoandaliwa.

آن را که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای درانداخته‌اند
فردا همه آن بود که درساخته‌اند

Wale waliozeeka na hawa walio wapya —
kila mmoja anakimbia hatua moja kuelekea nia yake.
Dunia hii kongwe haidumu kwa yeyote:
waliondoka, tutaondoka, wengine watakuja na kuondoka.

آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نوند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنه‌جهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند

Yule aliyeweka ardhi, gurudumu, na anga
ameweka makovu mengi juu ya moyo wenye huzuni.
Midomo mingi kama yakuti na nywele kama miski
ameiweka katika ngoma ya ardhi na kasha la vumbi.

آن‌کس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد

Wanamleta mmoja na kumnyakua mwingine;
kwa yeyote hawafunui siri.
Kutoka majaliwa, hawatuonyeshi zaidi ya kiwango hiki;
pima ya uhai wetu ndiyo wanayoipima.

آرند یکی و دیگری بربایند
بر هیچ‌کسی راز همی‌نگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست می‌پیمایند

Nyota zilizo wakazi wa baraza hili
ni chanzo cha shaka ya wenye hekima.
Angalia, usipoteze ncha ya uzi wa akili,
kwani hata watawalao wamechanganyikiwa.

اجرام که ساکنان این ایوان‌اند
اسباب تردد خردمندان‌اند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگردان‌اند

Kwa kuja kwangu, hapakuwa na faida kwa gurudumu la mbingu;
kwa kuondoka kwangu, hazikuongezeka fahari na cheo chake.
Na kutoka kwa yeyote, masikio yangu mawili hayakusikia
kwa nini kuja na kuondoka kwangu huku.

از آمدنم نبود گردون را سود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود

Kwa kuvumilia mateso, mwanadamu huwa huru;
tone, litahamiliwapo katika gereza la chaza, huwa lulu.
Kama mali haitasalia, kichwa na kibaki mahali pake;
pima, itakapokuwa tupu, itajaa tena.

از رنج کشیدن آدمی حر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد

Ole, rasilimali imetoka mkononi,
na kutoka mkono wa mauti, ini nyingi zimekuwa damu.
Hakuna aliyerudi kutoka ulimwengu ule nimuulize
hali ya wasafiri wa dunia imekuwaje.

افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد

Ole, barua ya ujana imekunjwa,
na machipuko mabichi ya uhai yamekuwa majira ya baridi.
Ndege wa furaha aliyeitwa ujana —
ole, sijui alikuja lini na aliondoka lini.

افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد

Ee, si muda tena hatutakuwepo na dunia itaendelea;
wala jina wala alama yetu haitasalia.
Kabla ya haya hatukuwepo na hapakuwa na upungufu wowote;
baada ya haya tutakapokuwa hatupo, itakuwa hivyo hivyo.

ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی‌ نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود

Akili hii ikimbiayo katika njia ya furaha
mara mia kwa siku inakuambia:
kamata dakika hii ya wakati wako, kwani wewe si
mboga ivunwayo kisha kuota tena.

این عقل که در ره سعادت پوید
روزی صد بار خود تو را می‌گوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نه‌ای
آن تره که بدروند و دیگر روید

Msafara huu wa uhai unapita kwa ajabu;
kamata dakika ipitayo kwa furaha.
Ewe mmiminaji, kwa nini ule huzuni ya kesho ya wenzako?
Nyoosha kikombe, kwani usiku unapita.

این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد
دریاب دمی که با طرب می‌گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب می‌گذرد

Kutoka zama, unakuja mgongoni mwangu,
na kutoka kwangu, kila kazi inatoka bila uzuri.
Roho iliazimia kusafiri, nikasema: usiende.
Ikajibu: nifanyeje? nyumba inaporomoka.

بر پشت من از زمانه تو می‌آید
وز من همه کار نانکو می‌آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومی‌آید

Juu ya gurudumu la mbingu, hakuna aliyeshinda,
na kwa kula mwanadamu, ardhi haikushiba.
Unajivuna kwamba haikukula bado;
usiharakishe, itakula pia, si kuchelewa.

بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخورده‌ست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد

Ijapokuwa wanapamba dunia machoni pako,
usielemee kwayo, kwani wenye akili hawaelemei.
Wengi kama wewe waliondoka na wengi watakuja;
nyakua fungu lako kabla hujanyakuliwa.

بر چشم تو عالم ارچه می‌آرایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند

Kalamu ya majaliwa iandikapo juu yangu bila mimi,
kwa nini wema na uovu wake unahesabiwa kutoka kwangu?
Jana bila mimi, na leo kama jana bila mimi na wewe;
kesho kwa ushahidi gani nitaitwa mbele ya hakimu?

بر من قلم قضا چو بی من رانند
پس نیک و بدش ز من چرا می‌دانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند

Hata lini utakuwa mateka wa rangi na harufu?
Hata lini utafuata kila baya na jema?
Uwe chemchemi ya Zamzam au maji ya uzima,
mwishowe utazama pia hadi moyoni mwa udongo.

تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد

Usipoifuata njia ya qalandar, haitatimia;
usipouosha uso kwa damu ya moyo, haitatimia.
Utapika nini hadi, kama walio na moyo ulioteketea,
usipojiacha kwa uhuru mwenyewe, haitatimia.

تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود

Tangu Zuhura na mwezi vilipojitokeza angani,
hakuna aliyeona kilicho bora kuliko mvinyo safi.
Nashangaa kwa wauza-mvinyo — ni nini
watakachonunua kilicho bora kuliko wanachokiuza?

تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز می‌فروشان کایشان
به زآن‌که فروشند چه خواهند خرید

Kwa kuwa riziki na umri haviwezi kuongezwa au kupunguzwa,
usiuhuzunishe moyo kwa uchache na wingi.
Kazi yangu na yako, kulingana na maoni yangu na yako,
hata kutoka nta kwa mkono wako pia haiwezekani.

چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنان‌که رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد

Aliye Hai ambaye kwa uweza huumba kichwa na uso
ni Yeye pia aumbaye adui daima.
Wanasema mtengeneza-chupa si Muislamu —
utasemaje kuhusu Yeye atengenezaye buyu?

حیی که به قدرت سر و رو می‌سازد
همواره همو کار عدو می‌سازد
گویند قرابه‌گر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو می‌سازد

Katika zama, watolewapo habari za ua bichi,
amuru, mpenzi, mvinyo utolewe kiasi.
Kutoka hurulaini, majumba, pepo, na moto,
keti kwa utulivu, kwani hayo yote ni tetesi.

در دهر چو آواز گل تازه دهند
فرمای بتا که می به‌اندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند

Katika zama, yeyote aliye na nusu mkate,
aliye na kiota cha kupumzikia —
si mtumwa wa yeyote wala bwana wa yeyote —
mwambie: uishi kwa furaha, ana dunia ipendezayo.

در دهر هر آن‌که نیم‌نانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوش‌جهانی دارد

Mkulima wa majaliwa amelima na kuvuna kama sisi;
kula huzuni bure hakuleti faida.
Jaza kikombe cha mvinyo, uweke haraka kiganjani mwangu,
ili ninywe tena, kwani yote yaliyopaswa kuwa yamekwisha kuwa.

دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمی‌دارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنی‌ها همه بود

Siku ipendezayo, hewa si ya joto wala si ya baridi;
wingu linaosha vumbi kutoka uso wa bustani ya maua.
Bulbuli kwa lugha ya hali yake anaambia waridi la manjano,
anapiga kelele: ni lazima kunywa mvinyo.

روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
ابر از رخ گلزار همی‌شوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همی‌کند که می باید خورد

Kabla hawajakushambulia kwa ghafula,
amuru waletwe mvinyo wenye rangi ya waridi.
Wewe si dhahabu, ewe mjinga mzembe,
watakuzika udongoni kisha kukutoa tena.

زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نه‌ای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند

Hata lini umri wako utapita katika kujipenda,
au utapita katika kufuata kutokuwepo na kuwepo?
Kunywa mvinyo, kwani umri unaofuatwa na mauti
ni bora upite katika usingizi au katika ulevi.

عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد

Hakuna aliyefumbua tatizo la siri ya mauti;
hakuna aliyepiga hatua moja nje ya duara.
Naangalia kutoka mwanafunzi hadi bingwa:
udhaifu upo mkononi mwa kila aliyezaliwa na mama.

کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من می‌نگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد

Punguza tamaa ya dunia na uishi kwa kuridhika;
kata uhusiano na wema na uovu wa zama.
Shika mvinyo mkononi na nywele za mrembo, kwani upesi
utapita pia, na siku hizi chache hazitadumu.

کم کن طمع از جهان و می‌زی خرسند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند

Ijapokuwa huzuni na mateso yangu yanaendelea kwa muda,
starehe na furaha yako ina fahari.
Usiegemee kwa vyote viwili, kwani mzunguko wa anga
una michezo elfu ya aina nyuma ya pazia.

گرچه غم و رنج من درازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد

Hakuna ua ambalo anga huliinua kutoka ardhi
ambalo halilivunji na kulirudisha ardhini.
Kama wingu lingeinua vumbi kama maji,
hadi kiyama lingemwaga damu ya wapendwa.

گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد

Kama pumzi moja ya uhai wako itapita,
usiiache ipite ila katika furaha.
Angalia, kwani rasilimali ya biashara ya dunia
ni umri, ambao kama uupitishavyo unapita.

گر یک نفست ز زندگانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد

Wanasema kutakuwa na pepo na hurulaini wenye macho makubwa;
huko kutakuwa na mvinyo, maziwa, na asali.
Kama tulichagua mvinyo na mpenzi, hofu gani,
kwani hivyo ndivyo hatimaye jambo litakavyokuwa.

گویند بهشت و حورعین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود

Wanasema kuna pepo, hurulaini, na Kausar;
mto wa mvinyo, maziwa, asali, na sukari.
Jaza kikombe cha mvinyo na uweke mkononi mwangu:
taslimu moja ni bora kuliko madeni elfu.

گویند بهشت و حور و کوثر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوش‌تر باشد

Wanasema wale wanaojizuia,
katika sura wafiavyo hivyo watafufuka.
Sisi tuko daima na mvinyo na mpenzi;
huenda siku ya kiyama watatufufua hivyo hivyo.

گویند هر آن کسان که با پرهیزند
زآن‌سان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند

Kunywa mvinyo, kwani unaondoa moyoni wingi na uchache,
na unaondoa fikira ya madhehebu sabini na mbili.
Usijizuie na kemia ambayo kwa funda lake moja
huondoa maradhi elfu.

می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد

Kila siri iliyo moyoni mwa mwenye elimu
lazima iwe imefichika zaidi ya ndege Anqa.
Kwani ndani ya chaza, kutoka kufichika huwa lulu
tone lililo siri ya moyo wa bahari.

هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته‌تر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد

Kila asubuhi uso wa tulipu upokeapo umande,
na kimo cha banafsaji bustanini kikiinama,
huvutia kwangu kitumba cha ua,
kikusanyacho pindo lake kwa ukamilifu.

هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش می‌آید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد

Kamwe moyo wangu haukunyimwa elimu;
ni siri chache zilizosalia zisizojulikana kwangu.
Miaka sabini na miwili nilifikiri usiku na mchana;
ilinidhihirikia kwamba hakuna kilichodhihirika.

هرگز دل من ز علم محروم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد

Mbegu ya matumaini itabaki uwanjani mwa mavuno;
bustani na jumba vitabaki bila wewe na mimi.
Fedha na dhahabu yako, kutoka sarafu hadi punje,
kula pamoja na rafiki, isije ikabaki kwa adui.

هم دانهٔ امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند

Marafiki waliopatana wote wameondoka mkononi,
mmoja-mmoja wameanguka chini miguuni mwa mauti.
Tulikunywa kutoka mvinyo mmoja kwenye karamu ya uhai;
mizunguko michache kabla yetu, walilewa.

یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند

Kikombe kimoja cha mvinyo ni sawa na mioyo mia na dini;
funda moja la mvinyo ni sawa na ufalme wa China.
Juu ya uso wa dunia hakuna ila mvinyo wa yakuti,
uchungu ulio sawa na nafsi tamu elfu.

یک جام شراب صد دل و دین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد

Tone la maji likawa moja na bahari;
chembe ya vumbi ikawa sawa na ardhi.
Kuja na kwenda kwako katika dunia hii ni nini?
Alijitokeza inzi kisha akatoweka.

یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد

Kama katika siku mbili mtu atapata mkate,
na funda la maji baridi kutoka gudulia lililovunjika,
kwa nini awe mtumwa wa aliye duni kuliko yeye,
au kwa nini amtumikie aliye sawa naye?

یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
از کوزه شکسته‌ای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد

Lete yakuti ile katika kioo laini,
na lete rafiki wa karibu wa kila mtu huru.
Kwa kuwa unajua kwamba muda wa dunia ya udongo
ni upepo upitao upesi, lete mvinyo.

آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون می‌دانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار

Rafiki, kwa nini uwe na wasiwasi kuhusu yatakayokuwa,
na kuutesa moyo na roho kwa fikira bure?
Uishi kwa furaha na uipitishe dunia kwa uchangamfu;
jambo hili halikushauriwa nawe mwanzoni.

از بودنی ای دوست چه داری تیمار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کرده‌اند اول کار

Anga ambazo haziongezi ila huzuni,
zisizoweka mahali bila kunyakua tena —
kama wasiokuja bado wangejua kwamba sisi
tunateseka nini kutoka dunia hii, wasingekuja.

افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر

Ewe moyo, usile huzuni ya dunia hii chakavu;
wewe si bure, usile huzuni ya bure.
Kwa kuwa kilichokuwa kimepita na kisichokuwa hakidhihiriki,
furahi, usile huzuni ya kilichokuwa na kisichokuwa.

ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نه‌ای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور

Ewe moyo, dhania umepata mali yote ya dunia;
dhania bustani ya furaha yako imejaa majani;
na kisha, juu ya majani hayo, usiku mmoja kama umande,
dhania umeketi, na kunapokucha unaamka kuondoka.

ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر

Wakazi wa kaburi hili wamekuwa udongo na vumbi;
kila chembe imetengana na kila chembe.
Ah, mvinyo huu ni upi ambao hadi siku ya hesabu
wamepoteza fahamu na hawajui mambo yote.

این اهل قبور خاک گشتند و غبار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بی‌خبرند از همه کار

Tofali juu ya kifuniko cha pipa ni bora kuliko ufalme wa Jam;
harufu ya kikombe ni nzuri kuliko chakula cha Maryam.
Kuugua kwa alfajiri kutoka kifua cha mlevi
ni bora kuliko kilio cha Bu Sa’id na Adham.

خشت سر خم ز ملکت جم خوشتر
بوی قدح از غذای مریم خوشتر
آه سحری ز سینهٔ خماری
از نالهٔ بوسعید و ادهم خوشتر

Katika duara la anga lisiloonekana kina chake,
kuna kikombe ambacho wote hunyweshwa kwa zamu.
Zamu ifikapo kwako, usiugue;
kunywa kwa furaha, kwani ni zamu, si dhuluma.

در دایره سپهر ناپیدا غور
جامی‌ست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور

Jana nilimwona mfinyanzi sokoni;
alikanyaga-kanyaga kipande cha udongo mara nyingi.
Na udongo ule kwa lugha ya hali ulimwambia:
nilikuwa kama wewe, unitendee wema.

دی کوزه‌گری بدیدم اندر بازار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او می‌گفت
من همچو تو بوده‌ام مرا نیکودار

Kutoka mvinyo uliokuwa uhai wa milele, kunywa;
ni rasilimali ya ladha ya ujana, kunywa.
Unaunguza kama moto, lakini huzuni,
unaituliza kama maji ya uzima, kunywa.

ز آن می که حیات جاودانیست بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور

Kama utakunywa mvinyo, kunywa pamoja na wenye hekima,
au pamoja na mrembo mwenye shavu-tulipu atabasamuye.
Usinywe sana, usidhihirishe, usitangaze;
kunywa kidogo, mara kwa mara, na kwa siri.

گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور

Ni alfajiri, amka, ewe kijana wa ajabu;
jaza kikombe cha kioo kwa mvinyo wa yakuti,
kwani dakika hii ya mkopo katika pembe ya ufanaji
utaitafuta sana lakini hautaipata tena.

وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر

Kutoka wote walioondoka katika njia hii ndefu,
ni nani aliyerudi kutuambia siri?
Basi katika njia-panda ya tamaa na uhitaji,
usiache chochote, kwani hutarudi.

از جملهٔ رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمی‌آیی باز

Ewe mzee mwenye hekima, amka mapema zaidi,
na umtazame kwa makini mtoto apembuae vumbi.
Mshauri: taratibu-taratibu pembua
ubongo wa Kay Qobad na jicho la Parviz.

ای پیر خردمند پگه‌تر برخیز
و آن کودک خاکبیز را بنگر تیز
پندش ده گو که نرم نرمک می‌بیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز

Ni alfajiri, amka, ewe chanzo cha unyenyekevu;
taratibu-taratibu kunywa mvinyo na upige kinanda,
kwani wale walio bado hawatadumu muda mrefu,
na wale walioondoka, hakuna arudiye.

وقت سحر است خیز ای مایه ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز

Nilimwona ndege ametua juu ya boma la Tus;
mbele yake imewekwa fuvu la Kay Kawus.
Anaambia fuvu: ole, ole,
iko wapi sauti ya kengele na uko wapi mlio wa ngoma za vita?

مرغی دیدم نشسته بر باره طوس
در پیش نهاده کله کیکاووس
با کله همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس

Kuna kikombe ambacho akili huikitukuza,
kinabusiwa mara mia paji kwa upendo.
Lakini mfinyanzi wa zama hutengeneza kikombe kizuri hivi
kisha kukigonga tena ardhini.

جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزه‌گر دهر چنین جام لطیف
می‌سازد و باز بر زمین میزندش

Khayyam, kama umelewa kwa mvinyo, furahi;
kama umeketi na mwenye uso-mwezi, furahi.
Kwa kuwa mwisho wa jambo la dunia ni kutokuwepo,
dhania kwamba hupo, na maadamu upo, furahi.

خیام اگر ز باده مستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش

Jana niliingia katika karakana ya mfinyanzi;
niliona magudulia elfu mbili, yenye kunena na yaliyonyamaza.
Ghafula gudulia moja lilipiga ukelele:
wako wapi mfinyanzi, mnunuzi wa gudulia, na muuza gudulia?

در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش

Siku za zama zinamwonea aibu mtu
aketiye kwa huzuni katika masikitiko ya zama kwa moyo mzito.
Kunywa mvinyo katika kioo pamoja na mlio wa kinanda,
kabla kioo hakijaanguka juu ya jiwe.

ایام زمانه از کسی دارد ننگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ

Kutoka udongo mweusi hadi kilele cha Zuhali,
niliyatatua matatizo yote ya jumla.
Nilifumbua mafundo magumu kwa hila;
kila fundo lilifumbuka ila fundo la mauti.

از جرم گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل

Pamoja na kimo kilicho kibichi kuliko shada la ua,
usiachilie mkononi kikombe cha mvinyo na pindo la ua,
kabla ghafula, kwa upepo wa mauti,
joho la uhai wetu likawa kama petali ya ua.

با سرو قدی تازه‌تر از خرمن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل

Rafiki, njoo tusile huzuni ya kesho;
tuhesabu ngawira pumzi moja ya uhai huu.
Kesho tutakapopita monasteri hii ya ufanaji,
tutakuwa sawa na wenye umri wa miaka elfu saba.

ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم

Gurudumu la mbingu ambalo tunashangaa ndani yake,
tunaliona kama mfano wa taa ya kivuli.
Jua ni taa, na dunia ni kandili,
na sisi ni kama sura zishangaazo ndani yake.

این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم

Amka kutoka usingizi ili tunywe mvinyo,
kabla hatujapigwa mapigo ya zama,
kwani gurudumu hili lenye uso mkali, siku moja ghafula,
halitatoa wakati wa kutosha hata kunywa funda la maji.

برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم

Nitaamka na kuweka nia kwenye mvinyo safi;
nitaipaka rangi uso wangu kwa rangi ya tende.
Akili hii ipendayo kuingilia, konzi la mvinyo
nitalirusha usoni mwake ili ilale.

برخیزم و عزم باده ناب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم

Juu ya tandiko la udongo, ninawaona waliolala;
chini ya ardhi, ninawaona waliofichwa.
Kadiri niangaliavyo uwanda wa kutokuwepo,
ninawaona wasiokuja bado na walioondoka.

بر مفرش خاک خفتگان می‌بینم
در زیرزمین نهفتگان می‌بینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان می‌بینم

Hata lini tutakuwa mateka wa akili kila siku?
Katika zama, miaka mia au siku moja, hakuna tofauti.
Mimina mvinyo kikombeni, kabla sisi
hatujakuwa gudulia katika karakana ya wafinyanzi.

تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزه‌گران کوزه شویم

Kwa kuwa makazi yetu katika zama hii si ya kudumu,
basi bila mvinyo na mpenzi ni kosa kubwa.
Hata lini nitatumaini na kuogopa la kale na jipya?
Nitakapoondoka, dunia jipya au kale, ni kitu gani?

چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم

Jua siwezi kulificha kwa udongo,
na siri ya zama siwezi kuisema.
Kutoka bahari ya tafakuri, akili yangu iliinua
lulu ambayo kwa hofu siwezi kuitoboa.

خورشید به گل نهفت می‌نتوانم
و اسرار زمانه گفت می‌نتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت می‌نتوانم

Kwa makosa, adui alisema mimi ni mwanafalsafa;
Mungu ajua kwamba alichokisema si mimi.
Lakini kwa kuwa nimekuja katika kiota hiki cha huzuni,
angalau napaswa kujua mimi ni nani.

دشمن به غلط گفت که من فلسفیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم

Sisi ndio chanzo cha furaha na mgodi wa huzuni;
sisi ndio rasilimali ya haki na mzizi wa dhuluma.
Sisi ni wa chini na wa juu, timilifu na wapungufu;
sisi ni kioo kilichoshika kutu na kikombe cha Jam.

مائیم که اصل شادی و کان غمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم

Sinywi mvinyo kwa sababu ya ufukara,
au kwa sababu ya huzuni ya aibu na ulevi.
Nilikuwa nikinywa mvinyo kwa ajili ya furaha ya moyo;
sasa umekaa moyoni mwangu, sinywi tena.

من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم

Siwezi kuishi bila mvinyo safi;
siwezi kubeba mzigo wa mwili bila mvinyo.
Mimi ni mtumwa wa dakika ambayo mmiminaji husema:
chukua kikombe kingine, na mimi siwezi tena.

من بی می ناب زیستن نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم

Mara kwa mara mmoja hujitokeza: huyu ni mimi.
Kwa neema, fedha, na dhahabu hujitokeza: huyu ni mimi.
Jambo lake dogo lipangikapo siku moja,
ghafula kutoka kivizio hujitokeza mauti: huyu ni mimi.

هر یک چندی یکی برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم

Muda tulikuwa wanafunzi katika utoto,
muda tulijivuna kwa ubingwa wetu wenyewe.
Sikia mwisho wa neno, lililotupata:
kutoka udongo tulijitokeza na tukawa upepo.

یک چند به کودکی باستاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم

Hakuna siku moja niliyo huru na vifungo vya dunia;
hakuna pumzi moja niliyofurahia kuwepo kwangu.
Nilikuwa mwanafunzi wa zama muda mrefu,
lakini katika jambo la dunia, sijawa bingwa bado.

یک روز ز بند عالم آزاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم

Jana iliyopita, usiikumbuke tena;
kesho isiyofika bado, usiililie.
Usijenge msingi juu ya isiyokuja na iliyopita;
furahi sasa na usiupoteze umri kwa upepo.

از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن

Ewe jicho, kama huna upofu, tazama kaburi,
na tazama dunia hii iliyojaa fitina na ghasia.
Wafalme, viongozi, na wakuu wako chini ya udongo;
tazama uso kama mwezi ulio kinywani mwa mchwa.

ای دیده اگر کور نئی گور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین

Amka na usile huzuni ya dunia ipitayo;
keti na utumie dakika moja katika furaha.
Kama kungekuwa na uaminifu katika maumbile ya dunia,
zamu isingekufikia wewe kutoka kwa wengine.

برخیز و مخور غم جهان گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران

Kwa kuwa mavuno ya mwanadamu katika uwanda huu wa chumvi
si kitu ila kula masikitiko hadi kufa,
mwenye moyo wa furaha ni yule aliyeondoka upesi kutoka dunia,
na mwenye utulivu ni yule ambaye hakuja kabisa duniani.

چون حاصل آدمی در این شورستان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان

Nimeondoka, katika makazi haya ya udhalimu
mkononi hakitabaki ila upepo.
Anayepaswa kufurahi kwa kifo changu ni yule
awezaye kushinda uhuru kutoka mkono wa mauti.

رفتم که در این منزل بیداد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن

Nilimwona mzururaji ameketi juu ya tandiko la ardhi;
hana ukafiri wala Uislamu, hana dunia wala dini;
hana ukweli, hana hakika, hana sheria, hana uhakika.
Katika dunia mbili, ni nani mwenye ujasiri huu?

رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این

Kuridhika na mfupa mmoja kama tai-mzoga
ni bora kuliko kuwa mgeni-mezani wa mnyonge.
Kwa mkate wako wa shayiri, kweli ni bora
kuliko kuchanganywa na kutakaswa na kila mchafu.

قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن

Kuna kundi lifikirilo katika njia ya dini;
kuna kundi lililoanguka katika dhana katika njia ya uhakika.
Naogopa kwamba siku moja kutasikika ukelele:
enyi wajinga, njia si ile wala si hii.

قومی متفکرند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این

Kuna ng’ombe angani na jina lake ni Parvin;
kuna ng’ombe mwingine amefichwa chini ya ardhi.
Fungua jicho la akili yako kwa uhakika:
chini na juu, kundi la punda tu na ng’ombe wawili wanaonekana.

گاویست در آسمان و نامش پروین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین

Kama ningekuwa na mkono angani kama Mungu,
ningeliondoa anga hili kutoka katikati.
Ningetengeneza anga jingine jipya namna hiyo
ili aliye huru afikie hamu ya moyo kwa urahisi.

گر بر فلکم دست بدی چون یزدان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان

Usisikilize neno la wale wajilinganishao na zama;
omba mvinyo safi kutoka kwa warembo waliokuja.
Mmoja-mmoja wameondoka waliokuja kwanza;
hakuna atoaye alama ya waliorudi.

مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان

Kunywa mvinyo na kuzunguka warembo
ni bora kuliko kujifanya mnyonge-mcha-Mungu.
Kama mpenzi na mlevi watakuwa motoni,
basi hakuna atakayeuona uso wa pepo.

می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن

Haifai kuuchakaza moyo wenye furaha kwa huzuni,
wala kuisaga dakika ya furaha kwa jiwe la mateso.
Ni nani ajuaye ghaibu ni nini kitakachokuwa?
Ni lazima mvinyo, mpenzi, na kupumzika kwa kuridhika.

نتوان دل شاد را به غم فرسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن

Jumba lililokuwa likishindana bega na gurudumu,
ambalo mlangoni mwake wafalme waliweka uso wa kusujudu —
tuliona kwenye baraza lake njiwa
ameketi akisema: ku, ku, ku, ku.

آن قصر که با چرخ همیزد پهلو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگره‌اش فاخته‌ای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو

Kutoka kuja na kwenda kwetu, ni faida gani?
Na kutoka uzi wa matumaini ya umri wetu, ni ncha-hariri gani?
Vichwa na miguu mingapi ya warembo wa dunia
huteketea na kuwa udongo — uko wapi moshi?

از آمدن و رفتن ما سودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
می‌سوزد و خاک می‌شود دودی کو

Roho safi yangu na yako itakapoondoka mwilini,
wataweka matofali mawili juu ya kaburi langu na lako.
Na kisha, kwa ajili ya tofali la kaburi la wengine,
katika kalibu wataweka vumbi langu na lako.

از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو

Kunywa mvinyo, kwani anga kwa ajili ya kuangamiza mimi na wewe
lina nia juu ya roho safi yangu na yako.
Keti kwenye majani na kunywa mvinyo safi,
kwani majani haya yataota mengi kutoka vumbi langu na lako.

می‌خور که فلک بهر هلاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو

Kila kitu ila mvinyo, ni bora kikiwa kidogo;
mvinyo pia ni bora kutoka mkono wa mrembo wa hema.
Ulevi, qalandar, na upotevu ni vyema;
funda la mvinyo, kutoka samaki hadi mwezi, ni jema.

از هر چه بجز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به

Tazama pindo la ua lililofunguliwa na upepo wa mashariki;
bulbuli afurahiaye uzuri wa ua.
Keti kivulini mwa ua, kwani maua mengi haya
yataanguka udongoni tutakapokuwa udongo.

بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده

Hata lini nile huzuni kwamba nina au sina,
na nitumie umri huu katika furaha au la?
Jaza kikombe cha mvinyo, kwani sijui
iwapo pumzi hii niivutayo nitaweza kuitoa tena au la.

تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه

Funda la mvinyo wa kale ni bora kuliko ufalme mpya,
na kutoka kila kisichokuwa mvinyo, ni bora kutoka.
Mkononi, ni bora mara mia kuliko kiti cha enzi cha Fereydun;
tofali la kifuniko cha pipa ni bora kuliko ufalme wa Kay Khosrow.

یک جرعه می کهن ز ملکی نو به
وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
در دست به از تخت فریدون صد بار
خشت سر خم ز ملک کیخسرو به

Sehemu ya dunia utakayoila au kuivaa,
umesamehewa kama unajitahidi kuitafuta.
Kilichobaki ni bure lakini hakina thamani; angalia,
usiuze umri wa thamani kwa ajili yake.

آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی

Kutoka kuja kwa machipuko na kuondoka kwa baridi,
kurasa za kuwepo kwetu zinakunjwa.
Kunywa mvinyo! Usile huzuni, kwani mwenye hekima alisema:
huzuni za dunia ni kama sumu, na dawa yake ni mvinyo.

از آمدن بهار و از رفتن دی
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می

Mara moja nilinunua gudulia kutoka kwa mfinyanzi;
gudulia lile lilisimulia kila siri.
Nilikuwa mfalme niliyekuwa na kikombe cha dhahabu;
sasa nimekuwa gudulia la kila mlevi.

از کوزه‌گری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شده‌ام کوزه هر خماری

Ewe uliye matokeo ya nne na saba,
na kwa sababu ya saba na nne u daima katika joto —
kunywa mvinyo, kwani mara elfu nimekwisha kusema:
hutarudi; utakapoondoka, umeondoka.

ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی

Ewe moyo, hutafikia siri ya kitendawili;
hutafikia hoja kali ya wenye ujuzi na hekima.
Hapa, kwa mvinyo wa yakuti tengeneza pepo,
kwani huko iliko pepo, utafika au hutafika.

ایدل تو به اسرار معما نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی

Ewe rafiki, sikia kutoka kwangu ukweli mmoja:
uwe na mvinyo wa yakuti na mrembo mwenye mwili wa fedha.
Kwani Yeye aliyeiumba dunia yu huru
na masharubu kama yako na ndevu kama zangu.

ای دوست حقیقت شنواز من سخنی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی

Ee, laiti kungekuwa na mahali pa kupumzika,
au laiti njia hii ndefu ingekuwa na mwisho.
Laiti baada ya miaka laki moja kutoka moyoni mwa udongo,
matumaini yangeota kama majani.

ای کاش که جای آرمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی

Jana niligonga gudulia la kaure juu ya jiwe;
nilikuwa mlevi ndipo nikafanya ubadhirifu huu.
Gudulia liliniambia kwa lugha ya hali:
nilikuwa kama wewe, wewe pia utakuwa kama mimi.

بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال می‌گفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی

Kama kwenye tawi la matumaini ningepata tunda,
kama ningepata ncha ya uzi wangu mwenyewe,
hata lini katika gereza jembamba la kuwepo?
Laiti ningepata mlango kuelekea kutokuwepo.

بر شاخ امید اگر بری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی

Shika kikombe na gudulia, ewe mpendwa wa moyo;
keti kwa utulivu shambani na ukingoni mwa mto.
Watu wengi wapendwa gurudumu ovu limewafanya
mara mia kikombe na mara mia gudulia.

بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی

Nilimwona mzee katika nyumba ya mlevi;
nilimuuliza: huna habari kutoka kwa walioondoka?
Akajibu: kunywa mvinyo, kwani wengi kama sisi
wameondoka, na hakuna habari iliyorudi hata mara moja.

پیری دیدم به خانهٔ خماری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری

Hata lini maneno ya tano na nne, ewe mmiminaji?
Tatizo liwe moja au laki, hakuna tofauti, ewe mmiminaji.
Sote ni udongo, basi piga kinanda, ewe mmiminaji;
sote ni upepo, basi lete mvinyo, ewe mmiminaji.

تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی

Kadiri niangaliavyo kila upande,
bustanini unatiririka mto kutoka Kausar.
Uwanda ni kama pepo; usitaje sana Kausar,
keti peponi na mwenye uso wa mtu wa peponi.

چندان که نگاه می‌کنم هر سویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی

Furahi, kwani hamu yako ilipikwa jana;
walikwisha kufunguliwa kutoka tamaa yako jana.
Nisimulie nini, kwani kwa ombi lako jana,
waliweka uamuzi wa jambo la kesho yako jana.

خوش باش که پخته‌اند سودای تو دی
فارغ شده‌اند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی

Katika karakana ya mfinyanzi, nilifikiri;
kwenye mguu wa gurudumu, nilimwona bingwa amesimama.
Alitengeneza kwa ujasiri mkono na kichwa cha gudulia
kutoka fuvu la mfalme na mkono wa mwombaji.

در کارگه کوزه‌گری کردم رای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای

Sikioni mwa moyo wangu, anga lilinong’ona kwa siri:
hukumu iliyowekwa na majaliwa, unaijua kutoka kwangu?
Kama katika mzunguko wangu ningekuwa na mkono,
ningejiokoa kutoka mchanganyiko.

در گوش دلم گفت فلک پنهانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی

Kutoka gudulia la mvinyo lisilo na madhara ndani yake,
jaza kikombe, kunywa, na unipe kingine,
kabla, ewe mrembo, katika kijia fulani,
vumbi langu na lako lifanywe gudulia na mfinyanzi.

زان کوزهٔ می که نیست در وی ضرری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزه‌کند کوزه‌گری

Kama kuja kwangu kungekuwa kwangu, nisingekuja;
na kama kuondoka kungekuwa kwangu, ningeondoka lini?
Ingekuwa bora laiti katika monasteri hii iliyobomoka
nisingekuja, nisingeondoka, na nisingekuwepo.

گر آمدنم بخود بدی نامدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی

Kama kungepatikana mkate kutoka unga wa ngano,
na man mbili za mvinyo, na paja la kondoo,
pamoja na mwenye shavu-tulipu katika pembe ya bustani,
huo ni ufurahiaji ambao hauko katika uwezo wa sultani yeyote.

گر دست دهد ز مغز گندم نانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی

Kama jambo la anga lingepimwa kwa haki,
hali yote ya anga ingependeza.
Na kama kungekuwa na haki katika mambo ya anga,
lini moyo wa watu wenye ubora ungeumizwa?

گر کار فلک به عدل سنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی

Ewe mfinyanzi, kuwa macho kama u makini;
hata lini utawadhulumu watu juu ya udongo?
Kidole cha Fereydun na kiganja cha Kay Khosrow
umeweka juu ya gurudumu — unadhania nini?

هان کوزه‌گرا بپای اگر هشیاری
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهاده‌ای چه می‌پنداری

Wakati wa mvinyo wa asubuhi, ewe mrembo mwenye mguu wa bahati,
piga wimbo na uilete mbele mvinyo,
kwani kuja kwa kiangazi na kuondoka kwa baridi huku
kumewatupa udongoni Jam na Kay laki mia.

هنگام صبوح ای صنم فرخ پی
برساز ترانه‌ای و پیش‌آور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی
این آمدن تیرمه و رفتن دی

Rubaiyat

Nukuu kifungu hiki

Unga mkono mradi huu