ಕಾವ್ಯ · 1100 · Nishapur

ರುಬಾಯತ್

رباعیات

ಮುನ್ನುಡಿ

ಒಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ (1048–1131) ತನ್ನ ಕಾಲದವರಿಗೆ ನಿಶಾಪುರದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ: ಘನ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ ಬೀಜಗಣಿತದ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ, ಮತ್ತು ಐದು ಶತಮಾನಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಜಲಾಲಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸುಧಾರಣೆಯ ರೂವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಚೌಪದಿಗಳು — ರುಬಾಇಯಾತ್ — ಅವನ ಹೆಸರಿನಡಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ತೀರಾ ಬಳಿಕ; ಸಣ್ಣವು, ಅನಾಮಧೇಯ, ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಡುವಂಥವು, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಸುಲಭ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಫೊರೂಘಿ–ಘನಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು (ಟೆಹ್ರಾನ್, 1942) ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು 178 ಚೌಪದಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣಪಠ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿ ವಿಭಜನೆ ಗಂಜೂರ್ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಚೌಪದಿಗಳ ಕರ್ತೃತ್ವ ಇಂದಿಗೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ, ಆ ಬಗೆಗಿನ ಖಚಿತತೆಯ ಮಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪೂರಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಪದಿವಾರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ರುಬಾಇ ಒಂದು ಬಿಗಿಯಾದ ರೂಪ: ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿಗಳು — ಮೊದಲ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷ ಹೂಡಿ, ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ತಿರುವು ಪಡೆದು, ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರತಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಸಾಲನ್ನು, ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವಿಲೀನವಿಲ್ಲದೆ, ತುಂಬಿಸುವಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. AABA ಪ್ರಾಸವನ್ನೂ ರದೀಫ್‌ನ್ನೂ ಇದು ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಒಂದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಿದ್ದರೆ ಉಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಓದುಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ — ಫಿಟ್ಜ್‌ಜೆರಾಲ್ಡ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಕವನವನ್ನು ಮರುರಚಿಸಿದ; ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬದಲಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಯ್ಯಾಮನ ದನಿ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಜ್ಯಾಮಿತಿಜ್ಞನಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ: ಘನವಸ್ತುಗಳ ನಾಮಪದಗಳು — ಕೊಡ, ಮಣ್ಣು, ತುಂಬೆಹೂ, ಮದ್ಯಶಾಲೆ, ಛತ್ರ — ಸರಳ ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ತಾರ್ಕಿಕ ಜೋಡಣೆಗಳು (ಕಾರಣ, ಮೊದಲೇ, ಆದರೆ) ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ವಾದವನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಚೂರುಗಳು ಬರಿ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ, ಒಂದು ತರ್ಕಸೂತ್ರ: ದೇಹ ಮಣ್ಣು, ಮಣ್ಣು ಕೊಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೊಡ ಒಡೆದು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ — ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೀಗ ಕುಡಿ. ವಾದ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಆ ಕೆಲವೇ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ: ಅನ್ಯಾಯದ ವಿಧಿಯಂತೆ ತಿರುಗುವ ಆಕಾಶಚಕ್ರ, ಕುಂಬಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಹೋದವರ ಮಣ್ಣಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಹಸಿರು, ಮತ್ತು ಕ್ಷಣ (ದಮ್) — ಇದೀಗ ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು, ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕದ್ದು.

ಈ ಚೌಪದಿಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಲಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಭೀತಿ. ಪಠ್ಯ ಕುರಾನ್, ಸ್ವರ್ಗದ ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಂಗಡಗಳು, ಮಸೀದಿ-ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಪಠ್ಯದ್ದೇ; ಅದನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುವುದು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಎಸಗುವ ದ್ರೋಹ; ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈವನಿಂದೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ — ಇಲ್ಲಿಯ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ವಕ್ರವಾದದ್ದು, ಕರ್ಕಶವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಇಡೀ ಸಂಗ್ರಹದ ಪಲ್ಲವಿಯಾದ "ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು" (ಖೋಶ್ ಬಾಶ್) ಒಂದು ತೇಲುವ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಅಳೆದು, ಅವು ಯಾವ ಜ್ಞಾನಿಯ ಇಚ್ಛೆಗೂ ತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಒಂದು ಮನಸ್ಸಿನ ತೀರ್ಮಾನ — ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಟ್ಟಲೆತ್ತುವ ಮನಸ್ಸಿನದು.

ಏಳು, ನನ್ನ ಬೊಂಬೆಯೇ, ಬಾ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯಕ್ಕಾಗಿ;
ನಿನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ನಮ್ಮ ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸು:
ಒಂದು ಕೊಡ ಮದ್ಯ, ನಾವು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕುಡಿಯೋಣ,
ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ.
برخیز بتا بیا ز بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزه‌ها کنند از گل ما
ನಾಳೆಗೆ ಯಾರೂ ಜಾಮೀನಾಗದ ಕಾರಣ,
ಈ ಚಿಂತೆ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯವನ್ನು ಇದೀಗ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿಡು;
ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಚಂದ್ರನೇ — ಚಂದ್ರನು
ಬಹುಕಾಲ ಬೆಳಗುವನು, ಆದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣನು.
چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
ಕುರಾನ್, ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,
ಅದನ್ನು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಸತತವಾಗಿ ಅಲ್ಲ;
ಆದರೆ ಬಟ್ಟಲ ಸುತ್ತ ಒಂದು ನೆಲೆನಿಂತ ಸೂಕ್ತಿಯಿದೆ
ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಸದಾ ಓದುತ್ತಾರೆ.
قرآن که مهین کلام خوانند آن را
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را
ನೀನು ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯದಿದ್ದರೆ, ಕುಡುಕರನ್ನು ಹಂಗಿಸಬೇಡ;
ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಕಪಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಬೇಡ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೀಗಬೇಡ:
ಮದ್ಯವೇ ದಾಸನಾಗಿರುವ ನೂರು ತುತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀ ನುಂಗುತ್ತೀ.
گر می نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می می‌نخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ನನಗಿದ್ದರೂ, ಅವೆರಡೂ ಸುಂದರ —
ತುಂಬೆಹೂವಿನಂಥ ಕೆನ್ನೆ, ಸೈಪ್ರೆಸ್‌ನಂಥ ಎತ್ತರ —
ಮಣ್ಣಿನ ಈ ಸಂತೋಷಗೃಹದಲ್ಲಿ ಏಕೆ,
ಅನಾದಿಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ನನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
ನಾವು, ಮದ್ಯ, ಗಾಯಕ, ಮತ್ತು ಈ ಪಾಳುಮೂಲೆ;
ಪ್ರಾಣ, ಹೃದಯ, ಬಟ್ಟಲು, ವಸ್ತ್ರ ಮದ್ಯದಿಂದ ತೊಯ್ದವು;
ಕರುಣೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು,
ಮಣ್ಣು, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ, ನೀರುಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿ.
ماییم و می و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ಜಂಷೀದ್ ಎಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಲೆತ್ತಿದನೋ ಆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ
ಜಿಂಕೆ ಮರಿಹಾಕಿತು, ನರಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿತು;
ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಕಾಡುಕತ್ತೆ ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಬಹ್ರಾಮ್
ಗೋರಿ ಬಹ್ರಾಮನನ್ನೇ ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯಿತೆಂದು ನೀ ಕಂಡೆ.
آن قصر که جمشید در او جام گرفت
آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت
بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
ಮೋಡ ಬಂದು ಮತ್ತೆ ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಅತ್ತಿತು;
ಗುಲಾಬಿಬಣ್ಣದ ಮದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಬಾರದು.
ಇಂದು ನಮ್ಮ ವಿಹಾರತಾಣವಾದ ಈ ಹಸಿರು —
ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಹಸಿರು ಯಾರಿಗೆ ವಿಹಾರತಾಣವೋ?
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بی بادهٔ گلرنگ نمی‌باید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست
ನಿನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಹೂವು ಈಗ ಫಲಭರಿತವಾಗಿರುವಾಗ,
ನಿನ್ನ ಕೈ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲಿಂದ ಏಕೆ ಬರಿದಾಗಿದೆ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಕಾಲವು ವಂಚಕ ವೈರಿ,
ಇಂಥ ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಬಲುಕಷ್ಟ.
اکنون که گل سعادتت پربار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است
ಇಂದು ನಿನಗೆ ನಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವಿಲ್ಲ,
ನಾಳೆಯ ಚಿಂತೆಯೆಲ್ಲ ಬರೀ ಹುಚ್ಚಾಟ;
ನಿನ್ನ ಹೃದಯ ಹುಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಕ್ಷಣ ವ್ಯರ್ಥಮಾಡಬೇಡ,
ಈ ಉಳಿದ ಆಯುಷ್ಯದ ಬೆಲೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
امروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
ಆತ್ಮಲೋಕದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದವನೇ,
ಐದು ನಾಲ್ಕು ಆರು ಏಳರ ನಡುವೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡವನೇ —
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
ای آمده از عالم روحانی تفت
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ಓ ಆಕಾಶಚಕ್ರವೇ, ನಾಶವು ನಿನ್ನ ದ್ವೇಷದಿಂದ;
ಅನ್ಯಾಯವು ನಿನ್ನ ಪುರಾತನ ಚಾಳಿ;
ಓ ಮಣ್ಣೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ಸೀಳಿದರೆ,
ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ರತ್ನಗಳು ನಿನ್ನೆದೆಯಲ್ಲಿವೆ!
ای چرخ فلک خرابی از کینهٔ توست
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست
ಓ ಹೃದಯವೇ, ಕಾಲವು ನಿನ್ನನ್ನು ದುಃಖಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ,
ದೇಹದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ,
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕೆಲ ದಿನ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳು,
ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದ ಹಸಿರು ಚಿಗುರುವ ಮೊದಲೇ.
ای دل چو زمانه می‌کند غمناکت
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت
ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಾಗರ ಗುಪ್ತದಿಂದ ಹೊರಬಂತು;
ಈ ಸತ್ಯದ ಮುತ್ತನ್ನು ಕೊರೆದವನಾರೂ ಇಲ್ಲ;
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಹುಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಒಂದು ಮಾತು ನುಡಿದ,
ಆದರೆ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆಯೆಂದು ಯಾರೂ ಹೇಳಲಾರರು.
این بحر وجود آمده بیرون ز نهفت
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمی‌داند گفت
ಈ ಕೊಡ ನನ್ನಂತೆ ಗೋಳಾಡುವ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿತ್ತು,
ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಮುಂಗುರುಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿತ್ತು;
ಅದರ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ನೀ ಕಾಣುವ ಈ ಹಿಡಿ
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಕೊರಳ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಯಾಗಿತ್ತು.
این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست
در بند سر زلف نگاری بوده‌ست
این دسته که بر گردن او می‌بینی
دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست
ಒಬ್ಬ ಕೂಲಿಯ ನೀರಿನ ಕೊಡವಾದ ಈ ಪಾತ್ರೆ,
ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯ ಹೃದಯದಿಂದ ಆದದ್ದು;
ಕುಡುಕನ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲು
ಒಬ್ಬ ಮತ್ತನ ಕೆನ್ನೆಯಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಗುಪ್ತ ಸುಂದರಿಯ ತುಟಿಯಿಂದ ಆದದ್ದು.
این کوزه که آبخوارهٔ مزدوری‌ست
از دیدهٔ شاهی و دل دستوری‌ست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموری‌ست
از عارض مستی و لب مستوری‌ست
"ಜಗತ್ತು" ಎಂದು ಹೆಸರಿರುವ ಈ ಹಳೆಯ ಛತ್ರ,
ಬೆಳಗು-ಸಂಜೆಗಳ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿಶ್ರಾಂತಿತಾಣ,
ನೂರು ಜಂಷೀದರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಔತಣ,
ನೂರು ಬಹ್ರಾಮರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅರಮನೆ.
این کهنه رباط را که عالم نام است
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی‌ست که واماندۀ صد جمشید است
قصری‌ست که تکیه‌گاه صد بهرام است
ಈ ಎರಡುಮೂರು ದಿನಗಳ ಆಯುಷ್ಯದ ಸರದಿ ಕಳೆಯಿತು,
ತೊರೆಯ ನೀರಿನಂತೆ, ಬಯಲ ಗಾಳಿಯಂತೆ;
ಎಂದೂ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಚಿಂತೆ ನನ್ನ ನೆನಪಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ:
ಇನ್ನೂ ಬಾರದ ದಿನ, ಮತ್ತು ಕಳೆದ ದಿನ.
این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامده‌ست و روزی که گذشت
ಹೂವಿನ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ನವರೋಜ್‌ನ ತಂಗಾಳಿ ಹಿತವಾಗಿದೆ;
ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಮನಸೆಳೆವ ಮುಖ ಹಿತವಾಗಿದೆ;
ಕಳೆದ ನಿನ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಹಿತವಲ್ಲ —
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ನಿನ್ನೆಯ ಮಾತಾಡಬೇಡ, ಇಂದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
ನನಗೂ ನಿನಗೂ ಮುಂಚೆ ರಾತ್ರಿಗಳೂ ಹಗಲುಗಳೂ ಇದ್ದವು,
ತಿರುಗುವ ಆಕಾಶವೂ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿತ್ತು;
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನೀ ಎಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವೆಯೋ
ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯಿತ್ತು.
پیش از من و تو لیل و نهاری بوده‌ست
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بوده‌ست
ಸಾಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಎಸೆಯಲಿ?
ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರಿಂದ ನನಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತು.
ಖಯ್ಯಾಮ್, ನೀನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ಯಾರು ಹೇಳಿದರು?
ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದವರಾರು, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವರಾರು?
تا چند زنم به روی دریاها خشت
بیزار شدم ز بت‌پرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت
ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂಡಿಸಿದ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ರಚನೆಯನ್ನು
ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ;
ಇಷ್ಟೊಂದು ನಾಜೂಕಿನ ತಲೆ-ಕಾಲುಗಳು, ತೋಳು-ಕೈಗಳು —
ಯಾರ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಕೂಡಿತು, ಯಾರ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಒಡೆಯಿತು?
ترکیب پیاله‌ای که در هم پیوست
بشکستن آن روا نمی‌دارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست
ಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಸಂಯೋಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿನ್ನಿಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತಿರುವಾಗ,
ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳು;
ಬುದ್ಧಿವಂತರೊಂದಿಗಿರು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಮೂಲ
ಒಂದು ಧೂಳು, ಒಂದು ತಂಗಾಳಿ, ಒಂದು ದೂಳಿ, ಒಂದು ಉಸಿರು.
ترکیب طبایع چو به کام تو دمی‌ست
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمی‌ست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمی‌ست
ನವರೋಜ್‌ನ ಮೋಡ ತುಂಬೆಹೂವಿನ ಮುಖ ತೊಳೆದ ಕಾರಣ,
ಏಳು, ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು,
ಇಂದು ನಿನ್ನ ವಿಹಾರತಾಣವಾದ ಈ ಹಸಿರು
ನಾಳೆ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಚಿಗುರುವುದು.
چون ابر به نوروز رخ لاله بشست
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست
ಮತ್ತೇರಿದ ಗಿಳಿ ತೋಟಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು,
ಹೂವಿನ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ನಗುತ ಕಂಡು,
ಬಂದು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಿವಿಯಲಿ ನುಡಿಯಿತು:
ಗ್ರಹಿಸು, ಕಳೆದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲಾಗದು.
چون بلبل مست راه در بستان یافت
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت
ಚಕ್ರವು ಯಾವ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಇಚ್ಛೆಗೂ ತಿರುಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ,
ಆಕಾಶಗಳು ಏಳೆಂದೆಣಿಸು ಎಂಟೆಂದೆಣಿಸು — ಒಂದೇ;
ಸಾಯಲೇಬೇಕು, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ ತೊರೆಯಲೇಬೇಕೆಂದ ಮೇಲೆ,
ಗೋರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ ತಿಂದರೇನು, ಬಯಲಲ್ಲಿ ತೋಳ ತಿಂದರೇನು?
چون چرخ به کام یک خردمند نگشت
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
ತುಂಬೆಹೂವಿನಂತೆ ನವರೋಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಲ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊ,
ತುಂಬೆಹೂವಿನ ಕೆನ್ನೆಯವಳೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ;
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಈ ಹಳೆಯ ಚಕ್ರವು
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಂತೆ ಕುಬ್ಜಗೊಳಿಸುವುದು.
چون لاله به نوروز قدح گیر به دست
با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೂ ನಿಶ್ಚಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ,
ಸಂಶಯದ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಆಯುಷ್ಯ ಕೂರಬಾರದು;
ಎಚ್ಚರ, ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡದಿರೋಣ,
ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದೇನು, ಮತ್ತಾಗಿದ್ದೇನು?
چون نیست حقیقت و یقین اندر دست
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بی‌خبری مرد چه هشیار و چه مست
ಇರುವ ಎಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ಕೈಗೆ ಗಾಳಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೇನಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ,
ಇರುವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಒಡಕು ಇರುವ ಕಾರಣ,
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಎಣಿಸು,
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದೆಲ್ಲ ಇದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸು.
چون نیست ز هرچه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
ಪ್ರತಿ ಅಜ್ಞಾನಿಯ ಕಾಲಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣು
ಒಬ್ಬ ಬೊಂಬೆಯ ಅಂಗೈ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಮುಖ;
ಒಂದು ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಕಂಗುರೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ
ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯ ಬೆರಳು, ಇಲ್ಲವೇ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನ ತಲೆ.
خاکی که به زیر پای هر نادانی‌ست
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانی‌ست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانی‌ست
انگشت وزیر یا سر سلطانی‌ست
ಒಡೆಯನು ಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೇಲೆ,
ಅದನ್ನೇಕೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂನತೆಗೆ ಎಸೆದನು?
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಒಡೆಯುವುದೇಕೆ?
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರದಿದ್ದರೆ ಈ ರೂಪಗಳ ದೋಷ ಯಾರದು?
دارنده چو ترکیب طبایع آراست
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست
ಗುಟ್ಟುಗಳ ತೆರೆಯೊಳಗೆ ಯಾರಿಗೂ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ;
ಈ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಅರಿವಿಲ್ಲ;
ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ —
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇಂಥ ಕಥೆಗಳು ಕಿರಿದಲ್ಲ.
در پردۀ اسرار کسی را ره نیست
زین تعبیه جان هیچ‌کس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانه‌ها کوته نیست
ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದೆ, ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ ನನಗೆ ನುಡಿದ:
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಸಂತೋಷದ ಹೂವು ಅರಳಲಿಲ್ಲ;
ಸಾವಿಗೆ ಜೊತೆಯಾದ ಕೆಲಸ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತೀ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಮಲಗಲೇಬೇಕಲ್ಲ.
در خواب بدم مرا خردمندی گفت
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک می‌باید خفت
ನಮ್ಮ ಬರುವು-ಹೋಗುವಿನ ಈ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ
ಅದಕ್ಕೆ ಆದಿಯೂ ಕಾಣದು, ಅಂತ್ಯವೂ ಕಾಣದು;
ಈ ವಿಷಯದ ನಿಜವನ್ನು ಯಾರೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನುಡಿಯರು:
ಈ ಬರುವು ಎಲ್ಲಿಂದ, ಈ ಹೋಗುವು ಎಲ್ಲಿಗೆ?
در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس می‌نزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست
ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯ ರೂಪದ ಸುಂದರಿ
ಗದ್ದೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ಮದ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ,
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇದೆಷ್ಟೇ ಕುರೂಪವಾದರೂ,
ಸ್ವರ್ಗದ ಹೆಸರೆತ್ತಿದರೆ ನಾನು ನಾಯಿಗಿಂತ ಕಡೆ.
در فصل بهار اگر بتی حور سرشت
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت
ಗ್ರಹಿಸು: ಆತ್ಮದಿಂದ ನೀ ಅಗಲಿ ಹೋಗುವೆ,
ನಾಶದ ಗುಟ್ಟುಗಳ ತೆರೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗುವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
دریاب که از روح جدا خواهی رفت
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ಸಾಕಿ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಲುಮೋಜಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ —
ಗ್ರಹಿಸು, ಇನ್ನೊಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಅವು ಮಣ್ಣಾಗಿವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಒಂದು ಹೂ ಕೀಳು, ನೀ ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ
ಹೂ ಮಣ್ಣಾಗಿದೆ, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಸಿಯಾಗಿದೆ.
ساقی گل و سبزه بس طربناک شده‌ست
دریاب که هفته دگر خاک شده‌ست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شده‌ست و سبزه خاشاک شده‌ست
ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನನ್ನ ಬಾಳು ಕತ್ತಲಿನದು, ಕೆಲಸ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ್ದು;
ಸಂಕಟ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚಿತು, ನೆಮ್ಮದಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕುಬ್ಜವಾಯಿತು;
ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ: ಆಪತ್ತಿನ ಕಾರಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ
ನಾವು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಕೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ.
عمری‌ست مرا تیره و کاری‌ست نه راست
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمی‌باید خواست
ಹೂವಿನ ಋತು, ತೊರೆಯ ಅಂಚು, ಗದ್ದೆಯ ಬದು,
ಒಂದೆರಡು ಆಪ್ತರೊಂದಿಗೆ, ಅಪ್ಸರೆಯ ರೂಪದವಳೊಂದಿಗೆ;
ಬಟ್ಟಲ ಮುಂದಿಡು, ಬೆಳಗಿನ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವವರು
ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತರು.
فصل گل و طرف جویبار و لب کشت
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که باده‌نوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت
ನಿನ್ನ ಭಾಗ್ಯದ ಬೇರಿಂದ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಕೊಂಬೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ,
ನಿನ್ನ ಮೈಗೆ ಆಯುಷ್ಯವೆಂಬ ಬಿಗಿ ಉಡುಗೆಯಿದ್ದರೂ,
ನಿನಗೆ ಚಪ್ಪರವಾದ ಈ ದೇಹದ ಡೇರೆಯಲ್ಲಿ
ಎಚ್ಚರ, ಆನಿಸಬೇಡ, ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಗೂಟಗಳು ಸಡಿಲ.
گر شاخ بقا ز بیخ بختت رستست
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانی‌ست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست
ಸ್ವರ್ಗ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹಿತವೆಂದು ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ರಸ ಹಿತವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ;
ಈ ನಗದನ್ನು ಹಿಡಿ, ಆ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಕೈ ಬಿಡು,
ದೂರದಿಂದ ಕೇಳುವ ಡೋಲಿನ ಸದ್ದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
گویند کسان بهشت با حور خوش است
من می‌گویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است
ಮತ್ತನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ಅದು ಸುಳ್ಳು ಮಾತು, ಅದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಬಾರದು;
ಪ್ರೇಮಿಗಳೂ ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳೂ ನರಕದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,
ನಾಳೆ ಸ್ವರ್ಗ ಅಂಗೈಯಂತೆ ಬರಿದಾಗಿ ಕಾಣುವೆ.
گویند مرا که دوزخی باشد مست
قولی‌ست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست
ನನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವನು ನನ್ನನ್ನು
ಸ್ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನೋ ಕುರೂಪ ನರಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು, ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿ, ಒಂದು ವೀಣೆ ಗದ್ದೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ —
ಇವು ಮೂರು ನನಗೆ ನಗದು, ನಿನಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಾಲ.
من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت
ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿಯ ನೆರಿಗೆ ಸೀಳಿತು;
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದು ಸಿಗದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಚಿಂತಿಸಬೇಡ, ಚಂದ್ರ ಇನ್ನೂ ಬಹುಕಾಲ
ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗುವನು.
مهتاب به نور دامن شب بشکافت
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت
ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದೂ ನನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯ;
ನಂಬಿಕೆ-ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದು ನನ್ನ ಧರ್ಮ;
ಜಗತ್ತೆಂಬ ವಧುವಿಗೆ ಕೇಳಿದೆ: ನಿನ್ನ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಏನು?
ಅವಳೆಂದಳು: ನಿನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯವೇ ನನ್ನ ವರದಕ್ಷಿಣೆ.
می خوردن و شاد بودن آیین من است
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است
ಮದ್ಯ ಕರಗಿದ ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಬುರುಡೆ ಅದರ ಗಣಿ;
ದೇಹ ಬಟ್ಟಲು, ಅದರೊಳಗಿನ ಮದ್ಯ ಅದರ ಪ್ರಾಣ;
ಮದ್ಯದಿಂದ ನಗುವ ಆ ಸ್ಫಟಿಕದ ಬಟ್ಟಲು
ಹೃದಯದ ರಕ್ತ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕಣ್ಣೀರು.
می لعل مذاب است و صراحی کان است
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಶಾಶ್ವತ ಬದುಕೆಂದರೆ ಇದೇ;
ಯೌವನದ ಸುತ್ತಾಟದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗಳಿಕೆ ಇದೇ;
ಹೂ, ಮದ್ಯ, ಮತ್ತೇರಿದ ಗೆಳೆಯರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಬದುಕೆಂದರೆ ಇದೇ.
می نوش که عمر جاودانی این است
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است
ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿರುವ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕು,
ವಿಧಿ-ಹಣೆಬರಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಖ-ದುಃಖ —
ಇವನ್ನು ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಬೇಡ, ಬುದ್ಧಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ
ಚಕ್ರ ನಿನಗಿಂತ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹಾಯಕ.
نیکی و بدی که در نهاد بشر است
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است
ತುಂಬೆಹೂವಿನ ತೋಟವಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ಬಯಲಲ್ಲೂ
ಅದು ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ರಕ್ತದ ಕೆಂಪಿನಿಂದ ಆದದ್ದು;
ನೆಲದಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಪ್ರತಿ ನೀಲಿಹೂವಿನ ಕೊಂಬೆ
ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಚ್ಚೆ.
در هر دشتی که لاله‌زاری بوده‌ست
از سرخی خون شهریاری بوده‌ست
هر شاخ بنفشه کز زمین می‌روید
خالی‌ست که بر رخ نگاری بوده‌ست
ಯಾವುದೋ ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ಧೂಳಿನ ಕಣ
ನನಗೂ ನಿನಗೂ ಮುಂಚೆ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಉಂಗುರವಾಗಿತ್ತು;
ನಾಜೂಕಿನ ಮುಖದಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಧೂಳ ಝಾಡಿಸು,
ಅದೂ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಚೆಲುವ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು.
هر ذره که در خاک زمینی بوده‌ست
پیش از من و تو تاج و نگینی بوده‌ست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بوده‌ست
ತೊರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತ ಪ್ರತಿ ಹಸಿರೆಸಳು
ಒಬ್ಬ ದೇವತಾಸ್ವಭಾವದವಳ ತುಟಿಯಿಂದ ಮೊಳೆತಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು;
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಸಾರದಿಂದ ಕಾಲಿಡಬೇಡ,
ಆ ಹಸಿರು ಒಬ್ಬ ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯವಳ ಮಣ್ಣಿಂದ ಮೊಳೆತಿದೆ.
هر سبزه که بر کنار جویی رسته‌ست
گویی ز لب فرشته‌خویی رسته‌ست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته‌ست
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಮದ್ಯ ಕಾವೂಸನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು,
ಖೊಬಾದನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಿಂತ, ತೂಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ಒಬ್ಬ ರಾವುತ ಬೆಳಗಿನಜಾವ ಇಡುವ ಪ್ರತಿ ನರಳಾಟ
ಕಪಟ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲು.
یک جرعهٔ می ز ملک کاووس به است
از تخت قباد و ملکت طوس به است
هر ناله که رندی به سحرگاه زند
از طاعت زاهدان سالوس به است
ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿಯುವಾಗ ಸಿಹಿಯಾದರೇನು ಕಹಿಯಾದರೇನು;
ಪಾತ್ರೆ ತುಂಬಿದಾಗ ಬಾಗ್ದಾದಾದರೇನು ಬಲ್ಖ್ ಆದರೇನು;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ನನ್ನ ನಿನ್ನ ನಂತರ ಚಂದ್ರ ಬಹುಕಾಲ
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಸಾಗುವನು.
چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ
می نوش که بعد از من و تو ماه بسی
از سَلخ به غٌرّه آید از غره به سلخ
ಜ್ಞಾನ-ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಸಾಗರವಾದವರು,
ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯರ ದೀಪವಾದವರು,
ಈ ಕತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರದಾರಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ:
ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದರು.
آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند
ಕಾರಣಗಳ ಬಯಲಿಗೆ ಯಾರನ್ನು ದೂಡಿದ್ದಾರೋ,
ಅವರಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ;
ಇಂದು ಒಂದು ನೆಪ ಎಸೆದಿದ್ದಾರೆ,
ನಾಳೆ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇ.
آن را که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای درانداخته‌اند
فردا همه آن بود که درساخته‌اند
ಹಳಬರಾದವರು, ಈ ಹೊಸಬರು —
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯೆಡೆಗೆ ಒಂದೊಂದು ಓಟ ಓಡುತ್ತಾನೆ;
ಈ ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಉಳಿಯದು:
ಹೋದರು, ನಾವೂ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ, ಬೇರೆಯವರು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نوند
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنه‌جهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند
ನೆಲ, ಚಕ್ರ, ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದವನು
ದುಃಖಿತ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟೋ ಗಾಯ ಹೊರಿಸಿದನು;
ಮಾಣಿಕ್ಯದಂಥ ತುಟಿಗಳನ್ನೂ, ಕಸ್ತೂರಿಯಂಥ ಮುಂಗುರುಳನ್ನೂ
ನೆಲದ ಡೋಲಿನಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದನು.
آن‌کس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد
ಒಬ್ಬನನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತಾರೆ;
ಯಾರಿಗೂ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ;
ವಿಧಿಯಿಂದ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟನ್ನಷ್ಟೇ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ:
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಅಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
آرند یکی و دیگری بربایند
بر هیچ‌کسی راز همی‌نگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست می‌پیمایند
ಈ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಗ್ರಹಗಳು
ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಗೊಂದಲದ ಕಾರಣಗಳು;
ಎಚ್ಚರ, ಬುದ್ಧಿಯ ದಾರದ ತುದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ,
ಆಳುವ ಆ ಗ್ರಹಗಳೇ ದಿಕ್ಕುಗೆಟ್ಟಿವೆ.
اجرام که ساکنان این ایوان‌اند
اسباب تردد خردمندان‌اند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگردان‌اند
ನನ್ನ ಬರುವಿನಿಂದ ಗಗನಕ್ಕೆ ಲಾಭವಿರಲಿಲ್ಲ,
ನನ್ನ ಹೋಗುವಿನಿಂದ ಅದರ ಘನತೆ-ವೈಭವ ಹೆಚ್ಚಲಿಲ್ಲ;
ಯಾರಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ:
ಈ ನನ್ನ ಬರುವು-ಹೋಗುವು ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು.
از آمدنم نبود گردون را سود
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود
ಸಂಕಟ ಸಹಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ;
ಚಿಪ್ಪಿನ ಬಂಧನ ಸಹಿಸಿ ಹನಿ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ;
ಸಂಪತ್ತು ಉಳಿಯದಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ;
ಪಾತ್ರೆ ಬರಿದಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
از رنج کشیدن آدمی حر گردد
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد
ಅಯ್ಯೋ, ಬಂಡವಾಳ ಕೈಜಾರಿ ಹೋಯಿತು,
ಸಾವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಎದೆಗಳು ರಕ್ತವಾದವು;
ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಯಾರೂ ಬರಲಿಲ್ಲ, ನಾ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಲು:
ಜಗದ ಪಯಣಿಗರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಾಯಿತೆಂದು.
افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد
ಅಯ್ಯೋ, ಯೌವನದ ಪತ್ರ ಸುತ್ತಿಟ್ಟಿತು,
ಬದುಕಿನ ಆ ತಾಜಾ ವಸಂತ ಚಳಿಗಾಲವಾಯಿತು;
ತಾರುಣ್ಯವೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಂತೋಷದ ಆ ಹಕ್ಕಿ —
ಅಯ್ಯೋ, ಎಂದು ಬಂತೆಂದೂ, ಎಂದು ಹೋಯಿತೆಂದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد
ಅಯ್ಯೋ, ನಾವಿರೆವು, ಜಗತ್ತಿರುವುದು;
ನಮ್ಮ ಹೆಸರೂ ಇರದು, ಗುರುತೂ ಇರದು;
ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಾವಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ;
ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾವಿರದಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವುದು.
ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی‌ نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود
ಸೌಭಾಗ್ಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಈ ಬುದ್ಧಿ
ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರುಬಾರಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ನಿನ್ನ ಹೊತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು, ನೀ
ಕೊಯ್ದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುವ ಕಸಕಡ್ಡಿಯಲ್ಲ.
این عقل که در ره سعادت پوید
روزی صد بار خود تو را می‌گوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نه‌ای
آن تره که بدروند و دیگر روید
ಈ ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ಥ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ;
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗ್ರಹಿಸು;
ಸಾಕಿ, ಗೆಳೆಯರ ನಾಳೆಯ ಚಿಂತೆ ಏಕೆ ತಿನ್ನುತ್ತೀ?
ಬಟ್ಟಲ ಮುಂದಿಡು, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد
دریاب دمی که با طرب می‌گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب می‌گذرد
ನನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಕಾಲದಿಂದ ನೀ ಬರುತ್ತೀ,
ನನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಕೆಟ್ಟದ್ದೇ ಬರುತ್ತದೆ;
ಪ್ರಾಣ ಹೊರಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿತು, ನಾ ಹೇಳಿದೆ: ಹೋಗಬೇಡ;
ಅದೆಂದಿತು: ಏನುಮಾಡಲಿ, ಮನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ.
بر پشت من از زمانه تو می‌آید
وز من همه کار نانکو می‌آید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومی‌آید
ಆಕಾಶಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಯಾರೂ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ,
ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಿಂದು ನೆಲ ದಣಿಯಲಿಲ್ಲ;
ನಿನ್ನನ್ನಿನ್ನೂ ತಿಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೀಗುತ್ತೀ —
ಆತುರಪಡಬೇಡ, ನಿನ್ನನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ತಡವಾಗಿಲ್ಲ.
بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخورده‌ست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد
ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ,
ಅದಕ್ಕೆ ಒಲಿಯಬೇಡ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಲಿಯರು;
ನಿನ್ನಂಥವರು ಬಹಳ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಬಹಳ ಬರುತ್ತಾರೆ;
ನಿನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೋ, ಅವರು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ.
بر چشم تو عالم ارچه می‌آرایند
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند
ವಿಧಿಯ ಲೇಖನಿ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಬರೆಯುವಾಗ,
ಅದರ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕನ್ನು ನನ್ನಿಂದೇಕೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ?
ನಿನ್ನೆ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದೂ ನಿನ್ನೆಯಂತೆ ನಿನ್ನ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ —
ನಾಳೆ ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನೆದುರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
بر من قلم قضا چو بی من رانند
پس نیک و بدش ز من چرا می‌دانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಬಣ್ಣ-ಸುಗಂಧಗಳ ಸೆರೆಯಾಳಾಗುವೆ?
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಪ್ರತಿ ಕುರೂಪ-ಚೆಲುವಿನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವೆ?
ಜಮ್‌ಜಮ್ ಬುಗ್ಗೆಯಾದರೂ, ಅಮೃತದ ನೀರಾದರೂ,
ಕೊನೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲೇಬೇಕು.
تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد
ಕಲಂದರನ ದಾರಿ ತುಳಿಯದೆ ಅದಾಗದು;
ಹೃದಯರಕ್ತದಿಂದ ಕೆನ್ನೆ ತೊಳೆಯದೆ ಅದಾಗದು;
ಹೃದಯ ಸುಟ್ಟವರಂತೆ ನೀ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ
ನಿನ್ನನ್ನೇ ತೊರೆಯದೆ ಎಂಥ ಹುಚ್ಚು ಬೇಯಿಸಿದರೂ ಅದಾಗದು.
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂದಿನಿಂದ,
ಶುದ್ಧ ಮದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ;
ಮದ್ಯ ಮಾರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಚ್ಚರಿ: ಅವರು
ತಾವು ಮಾರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದೇನನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಯಸುತ್ತಾರೆ?
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز می‌فروشان کایشان
به زآن‌که فروشند چه خواهند خرید
ಜೀವನ-ಆಯುಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಕಾರಣ,
ಹೃದಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಬಾರದು;
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ, ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ,
ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಮೇಣದಿಂದಲೂ ಮಾಡಲಾಗದು.
چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنان‌که رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد
ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆ-ಮುಖ ರೂಪಿಸುವ ಆ ಜೀವಿ
ಸದಾ ಅವನೇ ವೈರಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ;
ಕುಂಬಾರ ಮುಸಲ್ಮಾನನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ —
ಸೋರೆಬುರುಡೆ ಮಾಡುವ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ನೀ ಏನೆನ್ನುವೆ?
حیی که به قدرت سر و رو می‌سازد
همواره همو کار عدو می‌سازد
گویند قرابه‌گر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو می‌سازد
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಹೂವಿನ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ,
ಬೊಂಬೆಯೇ, ಮದ್ಯವನ್ನು ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಆದೇಶಿಸು;
ಅಪ್ಸರೆ, ಅರಮನೆ, ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕಗಳಿಂದ
ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಕೂರು, ಅವೆಲ್ಲ ಬರೀ ವದಂತಿ.
در دهر چو آواز گل تازه دهند
فرمای بتا که می به‌اندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ರೊಟ್ಟಿ ಇರುವವನು,
ಕೂರಲು ಒಂದು ಗೂಡು ಇರುವವನು,
ಯಾರ ಸೇವಕನೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾರ ಒಡೆಯನೂ ಅಲ್ಲ —
ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳಲಿ, ಅವನ ಜಗತ್ತು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
در دهر هر آن‌که نیم‌نانی دارد
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوش‌جهانی دارد
ವಿಧಿಯೆಂಬ ರೈತ ನಮ್ಮಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಬಿತ್ತಿ ಕೊಯ್ದನು;
ವ್ಯರ್ಥ ದುಃಖ ಪಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ;
ಬೇಗ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿಡು,
ಮತ್ತೆ ಕುಡಿಯುವೆ, ಆಗಬೇಕಾದದ್ದೆಲ್ಲ ಆಗಿಹೋಯಿತು.
دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
غم خوردن بیهوده نمی‌دارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنی‌ها همه بود
ಹಿತವಾದ ದಿನ, ಗಾಳಿ ಬಿಸಿಯೂ ಅಲ್ಲ ತಣ್ಣಗೂ ಅಲ್ಲ;
ಮೋಡ ಹೂದೋಟದ ಮುಖದಿಂದ ಧೂಳ ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ;
ಗಿಳಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಹೂವಿಗೆ
ಕೂಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯಬೇಕು.
روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
ابر از رخ گلزار همی‌شوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همی‌کند که می باید خورد
ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಇರುಳ ದಾಳಿ ಬರುವ ಮೊದಲೇ,
ಗುಲಾಬಿಬಣ್ಣದ ಮದ್ಯ ತರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸು;
ನೀ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ, ಓ ಅಜಾಗರೂಕ ಅಜ್ಞಾನಿ, ನಿನ್ನನ್ನು
ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಹೊರತೆಗೆಯಲು.
زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نه‌ای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ನಿನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ ಆತ್ಮಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲಿ,
ಇಲ್ಲವೆ ಇಲ್ಲಮೆ-ಇರುವಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಳೆಯಲಿ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಸಾವು ಬೆನ್ನಿಗಿರುವ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು
ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲೋ ಮತ್ತಿನಲ್ಲೋ ಕಳೆಯುವುದೇ ಲೇಸು.
عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد
ಸಾವಿನ ಗುಟ್ಟಿನ ಒಗಟನ್ನು ಯಾರೂ ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ;
ವರ್ತುಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಯಾರೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡಲಿಲ್ಲ;
ಶಿಷ್ಯನಿಂದ ಗುರುವಿನವರೆಗೆ ನಾ ನೋಡುತ್ತೇನೆ:
ತಾಯಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿದೆ.
کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من می‌نگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد
ಜಗತ್ತಿನ ಆಸೆ ಕಡಿಮೆಮಾಡು, ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬಾಳು;
ಕಾಲದ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕುಗಳ ನಂಟು ಕಡಿದುಕೋ;
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಮುಂಗುರುಳ ಹಿಡಿ, ಬೇಗ
ಇವೂ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ, ಈ ಕೆಲದಿನಗಳು ಉಳಿಯವು.
کم کن طمع از جهان و می‌زی خرسند
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند
ನನ್ನ ದುಃಖ-ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಉದ್ದವಿದ್ದರೂ,
ನಿನ್ನ ಸುಖ-ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದ್ದರೂ,
ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಆನಿಸಬೇಡ, ಆಕಾಶಚಕ್ರ
ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರ ಬಗೆಯ ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ.
گرچه غم و رنج من درازی دارد
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد
ಗಗನ ನೆಲದಿಂದ ಒಂದು ಹೂವನ್ನೂ ಎತ್ತದು,
ಅದನ್ನು ಒಡೆದು ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸದೆ;
ಮೋಡ ನೀರಿನಂತೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಎತ್ತಿದರೆ,
ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಪ್ರಿಯರ ರಕ್ತವನ್ನೇ ಸುರಿಸೀತು.
گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد
ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಉಸಿರು ನಿನ್ನಿಂದ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ,
ಅದು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಕಳೆಯಗೊಡಬೇಡ;
ಎಚ್ಚರ, ಜಗದ ಆಸೆಯ ಬಂಡವಾಳ
ಆಯುಷ್ಯ — ನೀ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯುವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
گر یک نفست ز زندگانی گذرد
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد
ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಗಣ್ಣಿನ ಅಪ್ಸರೆ ಇರುವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ,
ಅಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ, ಹಾಲು, ಜೇನು ಇರುವುದೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ನಾವು ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿದೆವಾದರೆ ಏನಂಜಿಕೆ,
ಕೊನೆಗೆ ಇರುವುದೂ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುವಾಗ.
گویند بهشت و حورعین خواهد بود
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود
ಸ್ವರ್ಗ, ಅಪ್ಸರೆ, ಕೌಸರ್ ಇರುವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ,
ಮದ್ಯ, ಹಾಲು, ಜೇನು, ಸಕ್ಕರೆಯ ತೊರೆ ಇರುವುದೆಂದೂ;
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿಡು,
ಸಾವಿರ ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ನಗದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
گویند بهشت و حور و کوثر باشد
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوش‌تر باشد
ಸಂಯಮದವರೆಲ್ಲ, ಹೇಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೋ
ಹಾಗೆಯೇ ಎದ್ದೇಳುವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ನಾವು ಸದಾ ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗಿದ್ದೇವೆ,
ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಬ್ಬಿಸಬಹುದೇನೋ.
گویند هر آن کسان که با پرهیزند
زآن‌سان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಅದು ಹೃದಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆಗಳ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ,
ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಂಗಡಗಳ ಚಿಂತೆಯನ್ನೂ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ;
ಆ ರಸಾಯನದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಡ, ಅದರ
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಕುಡಿದರೆ ಸಾವಿರ ರೋಗ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد
ಜ್ಞಾನಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಗುಟ್ಟು
ಅಂಕಾ ಹಕ್ಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು;
ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತತೆಯಿಂದ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ
ಆ ಹನಿ, ಸಾಗರದ ಹೃದಯದ ಗುಟ್ಟಾದದ್ದು.
هر راز که اندر دل دانا باشد
باید که نهفته‌تر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد
ತುಂಬೆಹೂವಿನ ಮುಖ ಇಬ್ಬನಿ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗು,
ಬಯಲಲ್ಲಿ ನೀಲಿಹೂವಿನ ತಲೆ ಬಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗು,
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮೊಗ್ಗು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ,
ಅದು ತನ್ನ ನೆರಿಗೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش می‌آید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد
ನನ್ನ ಹೃದಯ ಎಂದೂ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ;
ತಿಳಿಯದೆ ಉಳಿದ ಗುಟ್ಟುಗಳು ಕೆಲವೇ ಉಳಿದವು;
ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ ಹಗಲಿರುಳು ಚಿಂತಿಸಿದೆ,
ಏನೂ ತಿಳಿಯದೆಂದೇ ನನಗೆ ತಿಳಿಯಿತು.
هرگز دل من ز علم محروم نشد
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد
ಆಸೆಯ ಕಾಳೂ ಕಣಜದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ,
ತೋಟವೂ ಮನೆಯೂ ನಿನ್ನ ನನ್ನ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ;
ನಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರವನ್ನು ಒಂದು ದಿರ್ಹಮ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಜವೆಯವರೆಗೆ
ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೈರಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
هم دانهٔ امید به خرمن ماند
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند
ಹೊಂದಿಕೆಯ ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲ ಕೈಜಾರಿ ಹೋದರು,
ಸಾವಿನ ಕಾಲಡಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬಿದ್ದರು;
ಆಯುಷ್ಯದ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮದ್ಯ ಕುಡಿದೆವು,
ಎರಡುಮೂರು ಸುತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅವರು ಮತ್ತಾದರು.
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ಮದ್ಯ ನೂರು ಹೃದಯ-ಧರ್ಮಗಳ ಬೆಲೆ;
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಮದ್ಯ ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಲೆ;
ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದ ಹೊರತು ನೆಲದ ಮೇಲಿಲ್ಲ
ಸಾವಿರ ಸಿಹಿ ಜೀವಗಳ ಬೆಲೆಯ ಕಹಿ.
یک جام شراب صد دل و دین ارزد
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد
ಒಂದು ಹನಿ ನೀರಿತ್ತು, ಸಾಗರವಾಯಿತು;
ಒಂದು ಕಣ ಮಣ್ಣಿತ್ತು, ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಯಿತು;
ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬರುವು-ಹೋಗುವು ಏನು?
ಒಂದು ನೊಣ ಕಾಣಿಸಿ ಮಾಯವಾಯಿತು.
یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
ಎರಡು ದಿನಕ್ಕೊಂದು ರೊಟ್ಟಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ,
ಒಡೆದ ಕೊಡದಿಂದ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಣ್ಣೀರಾದರೆ,
ತನಗಿಂತ ಕಡೆಯವನ ಆಜ್ಞಾಂಕಿತನೇಕಾಗಬೇಕು,
ಇಲ್ಲವೆ ತನ್ನಂಥವನ ಸೇವೆಯೇಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?
یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
از کوزه شکسته‌ای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد
ಆ ಮಾಣಿಕ್ಯವನ್ನು ಸಾದಾ ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಾ,
ಪ್ರತಿ ಸ್ವತಂತ್ರನ ಆ ಗುಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನೂ ತಾ;
ಮಣ್ಣಿನ ಜಗದ ಅವಧಿ
ಬೇಗ ಕಳೆಯುವ ಗಾಳಿಯೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವಾಗ — ಮದ್ಯ ತಾ.
آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون می‌دانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار
ಆಗಬೇಕಾದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ, ಗೆಳೆಯ, ಏಕೆ ಚಿಂತೆ,
ವ್ಯರ್ಥ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಹೃದಯ-ಪ್ರಾಣ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀ?
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕಳೆ:
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಸಲಹೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
از بودنی ای دوست چه داری تیمار
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کرده‌اند اول کار
ದುಃಖವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸದ ಆಕಾಶಗಳು
ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಂದನ್ನೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸವು;
ಇನ್ನೂ ಬಾರದವರು ನಾವು ಕಾಲದಿಂದ ಏನನ್ನು
ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಬರರು.
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر
ಓ ಹೃದಯವೇ, ಈ ಸವೆದ ಜಗದ ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ;
ನೀ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ — ವ್ಯರ್ಥ ದುಃಖಗಳ ತಿನ್ನಬೇಡ;
ಇದ್ದದ್ದು ಕಳೆಯಿತು, ಆಗದ್ದು ಕಾಣಿಸಿಲ್ಲ,
ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿರು, ಇದ್ದ-ಆಗದ್ದರ ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ.
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نه‌ای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
ಓ ಹೃದಯವೇ, ಜಗದ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತೂ ಗಳಿಸಿದೆಯೆಂದೆಣಿಸು,
ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷದ ತೋಟ ಹಸಿರಿಂದ ಅಲಂಕೃತವೆಂದೆಣಿಸು,
ಆಮೇಲೆ ಆ ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಇಬ್ಬನಿಯಂತೆ
ಕುಳಿತು, ಬೆಳಗಿಗೆ ಎದ್ದೆಯೆಂದೆಣಿಸು.
ایدل همه اسباب جهان خواسته گیر
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
ಗೋರಿಯ ಈ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಣ್ಣಾದರು, ಧೂಳಾದರು;
ಪ್ರತಿ ಕಣ ಪ್ರತಿ ಕಣದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಿತು;
ಅಯ್ಯೋ, ಇದೆಂಥ ಮದ್ಯ, ಲೆಕ್ಕದ ದಿನದವರೆಗೆ
ಪರವಶರಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸದ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
این اهل قبور خاک گشتند و غبار
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بی‌خبرند از همه کار
ಮಡಕೆಯ ಬಾಯ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಜಮ್‌ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹಿತವಾದದ್ದು;
ಬಟ್ಟಲ ಸುಗಂಧ ಮರಿಯಮ್‌ಳ ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಹಿತವಾದದ್ದು;
ಮದ್ಯಪಾನಿಯ ಎದೆಯಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳಗಿನ ನಿಟ್ಟುಸಿರು
ಬೂ ಸಈದ್ ಮತ್ತು ಅಧಮರ ನರಳಾಟಕ್ಕಿಂತ ಹಿತವಾದದ್ದು.
خشت سر خم ز ملکت جم خوشتر
بوی قدح از غذای مریم خوشتر
آه سحری ز سینهٔ خماری
از نالهٔ بوسعید و ادهم خوشتر
ಕಾಣದ ಆಳದ ಆಕಾಶದ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರದಿಯಂತೆ ಕುಡಿಸುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿದೆ;
ನಿನ್ನ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಡಬೇಡ,
ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇದು ಸರದಿ, ಅನ್ಯಾಯವಲ್ಲ.
در دایره سپهر ناپیدا غور
جامی‌ست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
ನಿನ್ನೆ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕುಂಬಾರನನ್ನು ಕಂಡೆ,
ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ;
ಆ ಮಣ್ಣು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನುಡಿಯಿತು:
ನಾನೂ ನಿನ್ನಂತಿದ್ದೆ — ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೋ.
دی کوزه‌گری بدیدم اندر بازار
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او می‌گفت
من همچو تو بوده‌ام مرا نیکودار
ಶಾಶ್ವತ ಬದುಕಾದ ಆ ಮದ್ಯದಿಂದ ಕುಡಿ;
ಯೌವನದ ಸುಖದ ಬಂಡವಾಳ ಅದು, ಕುಡಿ;
ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದುಃಖವನ್ನು
ಜೀವಜಲದಂತೆ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಕುಡಿ.
ز آن می که حیات جاودانیست بخور
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور
ಮದ್ಯ ಕುಡಿದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತರೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿ,
ಇಲ್ಲವೆ ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯ ನಗುವ ಬೊಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿ;
ಬಹಳ ಕುಡಿಯಬೇಡ, ಪದೇಪದೇ ಬೇಡ, ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಬೇಡ —
ಕಡಿಮೆ ಕುಡಿ, ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ, ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕುಡಿ.
گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
ಬೆಳಗಿನಜಾವದ ಹೊತ್ತು, ಏಳು, ಓ ಚೆಲುವ ಹುಡುಗ,
ಸ್ಫಟಿಕದ ಬಟ್ಟಲ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದಿಂದ ತುಂಬು,
ನಾಶದ ಈ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಎರವಲನ್ನು
ಬಹಳ ಹುಡುಕುವೆ, ಮತ್ತೆ ಸಿಗದು.
وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
ಈ ಉದ್ದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದವರೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ
ಗುಟ್ಟನ್ನು ಹೇಳಲು ಯಾರು ಮರಳಿಬಂದರು?
ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸೆ-ಅಗತ್ಯಗಳ ಈ ಇಬ್ಬದಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ
ಏನನ್ನೂ ಉಳಿಸಬೇಡ, ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
از جملهٔ رفتگان این راه دراز
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمی‌آیی باز
ಓ ಜ್ಞಾನಿ ಮುದುಕ, ಇನ್ನೂ ಬೇಗ ಏಳು,
ಆ ಮಣ್ಣು ಜರಡಿಸುವ ಹುಡುಗನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನೋಡು;
ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳು, ಹೇಳು: ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲಗೆ ಜರಡಿಸು
ಕೈ ಖೊಬಾದನ ಮಿದುಳನ್ನೂ, ಪರ್ವೀಜನ ಕಣ್ಣನ್ನೂ.
ای پیر خردمند پگه‌تر برخیز
و آن کودک خاکبیز را بنگر تیز
پندش ده گو که نرم نرمک می‌بیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز
ಬೆಳಗಿನಜಾವದ ಹೊತ್ತು, ಏಳು, ಓ ಚೆಲುವಿನ ನೆಲೆ,
ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲಗೆ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ವೀಣೆ ಬಾರಿಸು,
ಇರುವವರು ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯರು,
ಹೋದವರು ಯಾರೂ ಮರಳಿಬಾರರು.
وقت سحر است خیز ای مایه ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز
ತೂಸ್‌ನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ ಕಂಡೆ,
ಮುಂದೆ ಕೈಕಾವೂಸನ ತಲೆಬುರುಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು;
ಆ ಬುರುಡೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು: ಅಯ್ಯೋ, ಅಯ್ಯೋ,
ಗಂಟೆಗಳ ಸದ್ದೆಲ್ಲಿ, ಡೋಲಿನ ನರಳಾಟವೆಲ್ಲಿ?
مرغی دیدم نشسته بر باره طوس
در پیش نهاده کله کیکاووس
با کله همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس
ಬುದ್ಧಿ ಹೊಗಳುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿದೆ,
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೂರು ಮುತ್ತು ಅದರ ಹಣೆಗಿಡುತ್ತದೆ;
ಕಾಲವೆಂಬ ಈ ಕುಂಬಾರ ಇಂಥ ನಾಜೂಕಿನ ಬಟ್ಟಲನ್ನು
ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
جامی است که عقل آفرین میزندش
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزه‌گر دهر چنین جام لطیف
می‌سازد و باز بر زمین میزندش
ಖಯ್ಯಾಮ್, ಮದ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು;
ಚಂದ್ರಮುಖಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು;
ಜಗದ ಕೆಲಸದ ಕೊನೆ ಇಲ್ಲಮೆಯಾಗಿರುವಾಗ,
ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಎಣಿಸು — ಇರುವಾಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು.
خیام اگر ز باده مستی خوش باش
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش
ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಕುಂಬಾರನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಹೋದೆ,
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಕಂಡೆ, ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮೌನವಾಗಿದ್ದವು;
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ಕೊಡ ಕೂಗೆದ್ದಿತು:
ಕುಂಬಾರನೆಲ್ಲಿ, ಕೊಡ ಕೊಳ್ಳುವವನೆಲ್ಲಿ, ಕೊಡ ಮಾರುವವನೆಲ್ಲಿ?
در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش
ಕಾಲದ ದಿನಗಳು ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ನಾಚುತ್ತವೆ
ಅವನು ಕಾಲದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿ ಕೂರುತ್ತಾನೆ;
ವೀಣೆಯ ನರಳಾಟದೊಂದಿಗೆ ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ,
ಗಾಜು ಕಲ್ಲಿಗೆ ತಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
ایام زمانه از کسی دارد ننگ
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ
ನೆಲದ ಕಪ್ಪುಮೈಯಿಂದ ಶನಿಯ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ
ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಗಟುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿದೆ;
ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಕಠಿಣ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದೆ,
ಸಾವಿನ ಬಂಧವೊಂದ ಹೊರತು ಪ್ರತಿ ಬಂಧವೂ ಬಿಚ್ಚಿತು.
از جرم گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل
ಹೂವಿನ ಕಂತೆಗಿಂತ ತಾಜಾ ಸೊಗಸಾದ ಮೈಯವಳೊಂದಿಗೆ,
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲನ್ನೂ ಹೂವಿನ ನೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಕೈಬಿಡಬೇಡ,
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಾವಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂಗಿ ಹೂವಿನ ಅಂಗಿಯಂತಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
با سرو قدی تازه‌تر از خرمن گل
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل
ಓ ಗೆಳೆಯ, ಬಾ, ನಾಳೆಯ ದುಃಖ ತಿನ್ನದಿರೋಣ,
ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಲಾಭವೆಂದೆಣಿಸೋಣ;
ನಾಳೆ ಈ ನಾಶದ ಛತ್ರದಿಂದ ದಾಟಿದಾಗ,
ಏಳುಸಾವಿರ ವರ್ಷದವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗುತ್ತೇವೆ.
ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم
ನಾವು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡ ಈ ಆಕಾಶಚಕ್ರವನ್ನು
ನೆರಳಬೊಂಬೆಯ ದೀಪದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ;
ಸೂರ್ಯ ದೀಪ, ಜಗತ್ತು ದೀಪಸ್ತಂಭ,
ನಾವು ಅದರೊಳಗೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಂತೆ.
این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
ನಿದ್ರೆಯಿಂದೇಳು, ಒಂದು ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯೋಣ,
ಕಾಲದಿಂದ ನಮಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುವ ಮೊದಲೇ;
ಈ ಜಗಳಗಂಟಿ ಚಕ್ರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ದಿನ
ಒಂದು ನೀರು ಕುಡಿಯಲೂ ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಕೊಡದು.
برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم
ಎದ್ದು ಶುದ್ಧ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ,
ನನ್ನ ಮುಖದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚಟ್ಟೆಹಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ;
ಈ ಬಾಯ್ಬಡುಕ ಬುದ್ಧಿಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮದ್ಯ
ಬಡಿಯುತ್ತೇನೆ, ಅದು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವಂತೆ.
برخیزم و عزم باده ناب کنم
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم
ಮಣ್ಣಿನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ;
ನೆಲದಡಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ;
ಇಲ್ಲಮೆಯ ಬಯಲಿಗೆ ನಾ ಎಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೂ
ಇನ್ನೂ ಬಾರದವರನ್ನೂ ಹೋದವರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
بر مفرش خاک خفتگان می‌بینم
در زیرزمین نهفتگان می‌بینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان می‌بینم
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ದಿನನಿತ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯ ಸೆರೆಯಾಳಾಗುವೆವು?
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷವಾದರೇನು, ಒಂದು ದಿನವಾದರೇನು?
ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಮದ್ಯ ಸುರಿ, ನಾವು
ಕುಂಬಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಡವಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزه‌گران کوزه شویم
ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ವಾಸ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ಕಾರಣ,
ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು;
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಹಳೆಯದು-ಹೊಸದರ ಆಸೆ-ಭಯ?
ನಾ ಹೋದಮೇಲೆ ಜಗಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನು, ಹಳೆಯದೇನು?
چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم
ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಡಲಾಗದು,
ಕಾಲದ ಗುಟ್ಟುಗಳ ನುಡಿಯಲೂ ಆಗದು;
ನನ್ನ ಚಿಂತನೆಯ ಸಾಗರದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಎತ್ತಿತಂದಿತು
ಭಯದಿಂದ ಕೊರೆಯಲಾಗದ ಒಂದು ಮುತ್ತನ್ನು.
خورشید به گل نهفت می‌نتوانم
و اسرار زمانه گفت می‌نتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت می‌نتوانم
ನಾನು ದಾರ್ಶನಿಕನೆಂದು ವೈರಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳಿದ;
ಅವನೆಂದದ್ದು ನಾನಲ್ಲವೆಂದು ದೇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು;
ಆದರೆ ಈ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ,
ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟಾದರೂ: ನಾನಾರೆಂದು ನಾ ತಿಳಿದೆ.
دشمن به غلط گفت که من فلسفیم
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم
ನಾವು ಸಂತೋಷದ ಮೂಲ, ದುಃಖದ ಗಣಿ;
ನಾವು ನ್ಯಾಯದ ಬಂಡವಾಳ, ಅನ್ಯಾಯದ ಸ್ವಭಾವ;
ನಾವು ತಗ್ಗು, ನಾವು ಎತ್ತರ, ನಾವು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ, ನಾವು ಕೊರತೆ;
ನಾವು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ, ನಾವು ಜಂಷೀದನ ಬಟ್ಟಲು.
مائیم که اصل شادی و کان غمیم
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم
ನಾನು ಬಡತನದ ಕಾರಣ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ,
ಅಥವಾ ಅಪಕೀರ್ತಿ-ಮತ್ತಿನ ದುಃಖದಿಂದಲೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ;
ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕಾಗಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ;
ಈಗ ನೀ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮೇಲೆ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم
ನಾನು ಶುದ್ಧ ಮದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲಾರೆ;
ಮದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಹೊರೆ ಹೊರಲಾರೆ;
ಸಾಕಿ "ಇನ್ನೊಂದು ಬಟ್ಟಲೆತ್ತಿಕೊ" ಎನ್ನುವ ಆ ಕ್ಷಣದ
ದಾಸ ನಾನು — ಆಗ ನಾನಾಗಲಾರೆ.
من بی می ناب زیستن نتوانم
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم
ಆಗಾಗ ಒಬ್ಬನೆದ್ದು: ನಾನಿದ್ದೇನೆ! ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ,
ಸಂಪತ್ತು, ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರದೊಂದಿಗೆ: ನಾನಿದ್ದೇನೆ! ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ;
ಒಂದು ದಿನ ಅವನ ಕೆಲಸ ಸರಿಗೊಂಡಾಗ,
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಾವು ಹೊಂಚಿನಿಂದೆದ್ದು: ನಾನಿದ್ದೇನೆ! ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
هر یک چندی یکی برآید که منم
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم
ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರಾದೆವು;
ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಗುರುತನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಗ್ಗಿದೆವು;
ಮಾತಿನ ಕೊನೆ ಕೇಳು, ನಮಗೇನಾಯಿತೆಂದು:
ಮಣ್ಣಿಂದ ಬಂದೆವು, ಗಾಳಿಯಾಗಿ ಹೋದೆವು.
یک چند به کودکی باستاد شدیم
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
ಒಂದು ದಿನವೂ ಜಗದ ಬಂಧದಿಂದ ನಾ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ;
ಒಮ್ಮೆ ಉಸಿರೆಳೆಯುವಷ್ಟೂ ನನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಗ್ಗಿಲ್ಲ;
ಕಾಲದ ಶಾಗಿರ್ದಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಮಾಡಿದೆ,
ಜಗದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಾ ಗುರುವಲ್ಲ.
یک روز ز بند عالم آزاد نیم
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم
ಕಳೆದ ನಿನ್ನೆಯನ್ನು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ನೆನೆಯಬೇಡ;
ಬಾರದ ನಾಳೆಗೆ ಕೂಗಾಡಬೇಡ;
ಬಾರದ್ದರ, ಕಳೆದದ್ದರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟಬೇಡ —
ಇದೀಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಆಯುಷ್ಯ ಗಾಳಿಗೆ ಕೊಡಬೇಡ.
از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
ಓ ಕಣ್ಣೇ, ಕುರುಡಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗೋರಿಯ ನೋಡು;
ಗಲಭೆ-ಕೋಲಾಹಲ ತುಂಬಿದ ಈ ಜಗವನ್ನೂ ನೋಡು;
ರಾಜರು, ನಾಯಕರು, ಮುಖಂಡರು ಮಣ್ಣಿನಡಿ;
ಇರುವೆಯ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂಥ ಮುಖಗಳ ನೋಡು.
ای دیده اگر کور نئی گور ببین
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین
ಏಳು, ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಜಗದ ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ;
ಕೂತು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆ;
ಜಗದ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ನಿನ್ನ ಸರದಿ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ನಿನಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
برخیز و مخور غم جهان گذران
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران
ಈ ಉಪ್ಪುನೆಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಗಳಿಕೆ
ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಕಹಿ ತಿನ್ನುವುದೇ ಆದ ಕಾರಣ,
ಈ ಜಗದಿಂದ ಬೇಗ ಹೋದವನ ಹೃದಯ ಸಂತಸ,
ತಾನೇ ಜಗಕ್ಕೆ ಬಾರದವನು ನೆಮ್ಮದಿಯವನು.
چون حاصل آدمی در این شورستان
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان
ಹೋದೆ, ಈ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವುದರಿಂದ
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಉಳಿಯದು;
ನನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ಅವನೇ ಹಿಗ್ಗಬೇಕು,
ಸಾವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಬಲ್ಲವನು.
رفتم که در این منزل بیداد بدن
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن
ನೆಲದ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಒಬ್ಬ ರಾವುತನ ಕಂಡೆ,
ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಇಸ್ಲಾಮಿಲ್ಲ, ಜಗವಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ,
ಸತ್ಯವಿಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವವಿಲ್ಲ, ಶರೀಅತಿಲ್ಲ, ನಿಶ್ಚಯವಿಲ್ಲ —
ಎರಡು ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಈ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗಿದೆ?
رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این
ರಣಹದ್ದಿನಂತೆ ಒಂದು ಎಲುಬಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವುದು
ನೀಚನ ಔತಣದಲ್ಲಿ ಪುಕ್ಕಟೆ ಉಣ್ಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ನಿನ್ನ ಜವೆಗೋಧಿ ರೊಟ್ಟಿಯೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲು,
ಪ್ರತಿ ಹೊಲಸನಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಜರಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ.
قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن
ಒಂದು ಗುಂಪು ಧರ್ಮದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನಶೀಲರು,
ಒಂದು ಗುಂಪು ನಿಶ್ಚಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ;
ನನಗೆ ಭಯ: ಒಂದು ದಿನ ಒಂದು ಕೂಗು ಬಂದೀತು:
ಓ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳೇ, ದಾರಿ ಅದೂ ಅಲ್ಲ, ಇದೂ ಅಲ್ಲ.
قومی متفکرند اندر ره دین
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತಿದೆ, ಅದರ ಹೆಸರು ಪರ್ವೀನ್;
ಇನ್ನೊಂದು ಎತ್ತು ನೆಲದಡಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ;
ನಿಶ್ಚಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯ ಕಣ್ಣ ತೆರೆ,
ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಕತ್ತೆಗಳ ನೋಡು.
گاویست در آسمان و نامش پروین
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
ಯಜ್‌ದಾನನಂತೆ ಆಕಾಶದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಕೈಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ಈ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಡುವಿನಿಂದ ಎತ್ತಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ;
ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಆಕಾಶವೊಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ,
ಸ್ವತಂತ್ರನು ಮನದಿಚ್ಛೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ.
گر بر فلکم دست بدی چون یزدان
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان
ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಡ;
ಚೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸೋಸಿದ ಮದ್ಯ ಕೇಳು;
ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೋದರು,
ಮರಳಿಬಂದವರ ಸುಳಿವನ್ನು ಯಾರೂ ಕೊಡರು.
مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان
ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದೂ ಚೆಲುವರ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವುದೂ
ತಪಸ್ವಿಯ ಕಪಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ಪ್ರೇಮಿಯೂ ಮತ್ತನೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರಾದರೆ,
ಸ್ವರ್ಗದ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣಲಾರರು.
می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن
ಸಂತಸದ ಹೃದಯವನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ಸವೆಸಬಾರದು,
ನಿನ್ನ ಸುಖದ ಹೊತ್ತನ್ನು ಸಂಕಟದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ತೀಡಬಾರದು;
ಏನಾಗುವುದೆಂಬ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು —
ಮದ್ಯ, ಪ್ರಿಯೆ, ಮನದಿಚ್ಛೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕು.
نتوان دل شاد را به غم فرسودن
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن
ಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭುಜಕ್ಕೆ ಭುಜ ಒತ್ತಿ ನಿಂತ ಆ ಅರಮನೆ,
ಆ ರಾಜರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಜನ ಮುಖವಿಟ್ಟ ಆ ಅರಮನೆ,
ಅದರ ಕಂಗುರೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪಾರಿವಾಳ
ಕುಳಿತು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದ ಕಂಡೆ: ಕೂ-ಕೂ-ಕೂ-ಕೂ.
آن قصر که با چرخ همیزد پهلو
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگره‌اش فاخته‌ای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو
ನಮ್ಮ ಬರುವು-ಹೋಗುವಿನಿಂದ ಲಾಭವೆಲ್ಲಿ?
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಆಸೆಯ ದಾರದ ಹೊಕ್ಕೆಲ್ಲಿ?
ಜಗದ ಇಷ್ಟೊಂದು ನಾಜೂಕಿನವರ ತಲೆ-ಕಾಲುಗಳು
ಸುಟ್ಟು ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ — ಅವರ ಹೊಗೆಯೆಲ್ಲಿ?
از آمدن و رفتن ما سودی کو
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
می‌سوزد و خاک می‌شود دودی کو
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಹೋದಾಗ,
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಗುಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಡುತ್ತಾರೆ;
ಆಮೇಲೆ ಬೇರೆಯವರ ಗೋರಿಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಾಗಿ
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
از تن چو برفت جان پاک من و تو
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಆಕಾಶ ನನ್ನ ನಿನ್ನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ,
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದೆ;
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಿಳಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ,
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದ ಈ ಹಸಿರು ಬಹಳ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
می‌خور که فلک بهر هلاک من و تو
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو
ಮದ್ಯದ ಹೊರತು ಎಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಮಿಗಿಲು;
ಮದ್ಯವೂ ಡೇರೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳ ಕೈಯಿಂದ ಇರುವುದೇ ಮಿಗಿಲು;
ಮತ್ತು, ಕಲಂದರತನ, ದಾರಿತಪ್ಪುವಿಕೆ — ಮಿಗಿಲು;
ಚಂದ್ರನಿಂದ ಜಗದ ಮೀನಿನವರೆಗೆ ಒಂದು ಗುಟುಕು ಮದ್ಯ ಮಿಗಿಲು.
از هر چه بجز می است کوتاهی به
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به
ನೋಡು, ಬೆಳಗಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೂವಿನ ನೆರಿಗೆ ಹರಿಯಿತು;
ಗಿಳಿ ಹೂವಿನ ಚೆಲುವಿನಿಂದ ಮೋಜಿನಿಂದ ತುಂಬಿತು;
ಹೂವಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕೂರು, ಈ ಹೂ ಬಹಳ
ಮಣ್ಣಿಗುದುರುತ್ತದೆ, ನಾವೂ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತೇವೆ.
بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
ಇರುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಎಷ್ಟುಕಾಲ ದುಃಖಿಸಲಿ,
ಈ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಕಳೆಯಲೋ ಇಲ್ಲವೋ?
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬು, ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು
ಈ ಎಳೆದ ಉಸಿರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಿಡುವೆನೋ ಇಲ್ಲವೋ.
تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಹಳೆಯ ಮದ್ಯ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ಮದ್ಯವಲ್ಲದ್ದೆಲ್ಲದಿಂದ ಹೊರದಾರಿ ಮಿಗಿಲು;
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೆರಿದೂನನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಿಂತ ನೂರುಪಟ್ಟು ಮಿಗಿಲು,
ಮಡಕೆಯ ಬಾಯ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಖೊಸ್ರೊ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು.
یک جرعه می کهن ز ملکی نو به
وز هرچه نه می طریق بیرون شو به
در دست به از تخت فریدون صد بار
خشت سر خم ز ملک کیخسرو به
ಜಗದಿಂದ ನೀ ಉಣ್ಣುವ ಇಲ್ಲವೆ ಉಡುವ ಅಷ್ಟನ್ನಷ್ಟೇ
ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದರೆ ನೀ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ;
ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲ ಪುಕ್ಕಟೆಯೂ ಬೆಲೆಬಾಳದು — ಎಚ್ಚರ,
ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾರಬೇಡ.
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
ವಸಂತ ಬರುವಿನಿಂದ, ಚಳಿಗಾಲ ಹೋಗುವಿನಿಂದ,
ನಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯ ಹಾಳೆಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಗುತ್ತವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ! ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಜ್ಞಾನಿ ಆದೇಶಿಸಿದ:
ಜಗದ ದುಃಖಗಳು ವಿಷದಂತೆ, ಅದರ ಔಷಧ ಮದ್ಯ.
از آمدن بهار و از رفتن دی
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می
ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಕುಂಬಾರನಿಂದ ಒಂದು ಕೊಡ ಕೊಂಡೆ;
ಆ ಕೊಡ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗುಟ್ಟುಗಳ ನುಡಿಯಿತು:
ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದೆ,
ಈಗ ಪ್ರತಿ ಮದ್ಯಪಾನಿಯ ಕೊಡವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
از کوزه‌گری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شده‌ام کوزه هر خماری
ನಾಲ್ಕು-ಏಳರ ಫಲವಾದವನೇ,
ಏಳು-ನಾಲ್ಕರ ಕಾರಣ ಸದಾ ಬೆಂದವನೇ,
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಸಾವಿರಬಾರಿ ಮೀರಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ:
ನಿನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆಯಿಲ್ಲ — ಹೋದೆ ಎಂದರೆ ಹೋದೆ.
ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
ಓ ಹೃದಯವೇ, ನೀ ಒಗಟುಗಳ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರೆ,
ಜಾಣ-ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರೆ;
ಇಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸ್ವರ್ಗ ಮಾಡಿಕೋ,
ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವರ್ಗ ಮುಟ್ಟುವೆಯೋ ಮುಟ್ಟೆಯೋ.
ایدل تو به اسرار معما نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
ಓ ಗೆಳೆಯ, ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ಸತ್ಯದ ಮಾತು ಕೇಳು:
ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳಿಮೈಯವಳೊಂದಿಗಿರು;
ಜಗ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ
ನಿನ್ನಂಥವನ ಮೀಸೆಯ, ನನ್ನಂಥವನ ಗಡ್ಡದ.
ای دوست حقیقت شنواز من سخنی
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی
ಅಯ್ಯೋ, ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಒಂದು ಜಾಗವಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ಇಲ್ಲವೆ ಈ ಉದ್ದ ದಾರಿಗೆ ಒಂದು ತುದಿಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ;
ಅಯ್ಯೋ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದಿಂದ
ಹಸಿರಂತೆ ಮೊಳೆಯುವ ಆಸೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ!
ای کاش که جای آرمیدن بودی
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی
ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಕಾಶಾನ್‌ನ ಮದ್ಯಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿಗೆ ಬಡಿದೆ;
ಮತ್ತಾಗಿ ಈ ಹುಚ್ಚಾಟ ಮಾಡಿದೆ;
ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿತು:
ನಾನೂ ನಿನ್ನಂತಿದ್ದೆ, ನೀನೂ ನನ್ನಂತಾಗುವೆ.
بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال می‌گفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی
ಆಸೆಯ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ನಾ ಒಂದು ಫಲ ಕಂಡಿದ್ದರೆ,
ನನ್ನ ದಾರದ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನೂ ಕಂಡಿದ್ದರೆ;
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಈ ಇರುವಿಕೆಯ ಸೆರೆಯ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ —
ಅಯ್ಯೋ, ಇಲ್ಲಮೆಯೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಬಾಗಿಲ ಕಂಡಿದ್ದರೆ!
بر شاخ امید اگر بری یافتمی
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی
ಬಟ್ಟಲನ್ನೂ ಮದ್ಯಪಾತ್ರೆಯನ್ನೂ ಎತ್ತಿಕೊ, ಓ ಹೃದಯಪ್ರಿಯ;
ಗದ್ದೆ-ತೊರೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೂರು,
ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದ ಚಕ್ರ ಎಷ್ಟೋ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು
ನೂರುಬಾರಿ ಬಟ್ಟಲಾಗಿಸಿ, ನೂರುಬಾರಿ ಪಾತ್ರೆಯಾಗಿಸಿತು.
بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی
ಮದ್ಯ ಮಾರುವವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುದುಕನ ಕಂಡೆ;
ಕೇಳಿದೆ: ಹೋದವರ ಸುದ್ದಿಯೇನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆ?
ಅವನೆಂದ: ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ನಮ್ಮಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಜನ
ಹೋದರು, ಸುದ್ದಿ ಒಂದೂ ಮರಳಿಬರಲಿಲ್ಲ.
پیری دیدم به خانهٔ خماری
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಐದು-ನಾಲ್ಕರ ಮಾತು, ಓ ಸಾಕಿ?
ಒಂದೇನು ಸಾವಿರದ ನೂರೇನು ಕಷ್ಟ, ಓ ಸಾಕಿ?
ನಾವೆಲ್ಲ ಮಣ್ಣು — ವೀಣೆ ಬಾರಿಸು, ಓ ಸಾಕಿ;
ನಾವೆಲ್ಲ ಗಾಳಿ — ಮದ್ಯ ತಾ, ಓ ಸಾಕಿ.
تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی
ಎಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ಪ್ರತಿಕಡೆ ನೋಡುತ್ತೇನೋ,
ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೌಸರ್‌ನ ಒಂದು ತೊರೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ;
ಬಯಲು ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದೆ — ಕೌಸರ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ನುಡಿ;
ಸ್ವರ್ಗದ ಮುಖದವಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೂರು.
چندان که نگاه می‌کنم هر سویی
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ನಿನ್ನ ಹಣೆಬರಹ ನಿನ್ನೆಯೇ ಬೇಯಿಸಿದ್ದಾರೆ,
ನಿನ್ನ ಆಸೆಯಿಂದ ನಿನ್ನೆಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ;
ಏನು ಹೇಳಲಿ: ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ನಿನ್ನೆಯೇ
ನಿನ್ನ ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
خوش باش که پخته‌اند سودای تو دی
فارغ شده‌اند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی
ಕುಂಬಾರನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿದೆ;
ಚಕ್ರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ನಿಂತಿರುವುದ ಕಂಡೆ;
ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ತಲೆಬುರುಡೆಯಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಕೈಯಿಂದ
ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡದ ಹಿಡಿ-ಬಾಯಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.
در کارگه کوزه‌گری کردم رای
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای
ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನುಡಿಯಿತು:
ವಿಧಿ ವಿಧಿಸಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದೆ;
ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಕೈಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ.
در گوش دلم گفت فلک پنهانی
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی
ಯಾವ ಹಾನಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಆ ಮದ್ಯದ ಕೊಡದಿಂದ
ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬು, ಕುಡಿ, ನನಗೊಂದು ಕೊಡು;
ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಓ ಬೊಂಬೆಯೇ, ಯಾವುದೋ ದಾರಿಬದಿಯಲ್ಲಿ
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕುಂಬಾರ ಕೊಡ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ.
زان کوزهٔ می که نیست در وی ضرری
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزه‌کند کوزه‌گری
ನನ್ನ ಬರುವು ನನ್ನದಾಗಿದ್ದರೆ ನಾ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ;
ಹೋಗುವೂ ನನ್ನದಾಗಿದ್ದರೆ ನಾ ಎಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ?
ಈ ಪಾಳು ಛತ್ರದಲ್ಲಿ
ಬರದೆ, ಹೋಗದೆ, ಇರದೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಲೇಸಾಗಿತ್ತು.
گر آمدنم بخود بدی نامدمی
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಒಂದು ರೊಟ್ಟಿ ಸಿಕ್ಕರೆ,
ಎರಡು ಮಣ ಮದ್ಯ, ಒಂದು ಕುರಿಯ ತೊಡೆ ಸಿಕ್ಕರೆ,
ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯವಳೊಂದಿಗೆ, ತೋಟದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ,
ಅದೊಂದು ಸುಖ, ಯಾವ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಿತಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದು.
گر دست دهد ز مغز گندم نانی
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
ಆಕಾಶದ ಕೆಲಸ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ತೂಗಿದ್ದರೆ,
ಆಕಾಶದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು;
ಚಕ್ರದಡಿಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ನೊಂದೀತು?
گر کار فلک به عدل سنجیده بدی
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
ಎಚ್ಚರ ಕುಂಬಾರ, ನಿಂತಿರು, ಎಚ್ಚರವಿದ್ದರೆ:
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಮನುಷ್ಯರ ಮಣ್ಣ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮಾಡುವೆ?
ಫೆರಿದೂನನ ಬೆರಳು, ಕೈಖೊಸ್ರೊನ ಅಂಗೈ
ಚಕ್ರದ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದೀ — ಏನೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀ?
هان کوزه‌گرا بپای اگر هشیاری
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهاده‌ای چه می‌پنداری
ಬೆಳಗಿನ ಮದ್ಯದ ಹೊತ್ತು, ಓ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಬೊಂಬೆಯೇ,
ಒಂದು ಹಾಡು ಕಟ್ಟು, ಮದ್ಯ ಮುಂದೆ ತಾ,
ಬೇಸಿಗೆಯ ಬರುವು, ಚಳಿಗಾಲದ ಹೋಗುವು ಇವು
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜಂಷೀದರನ್ನೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಎಸೆದವು.
هنگام صبوح ای صنم فرخ پی
برساز ترانه‌ای و پیش‌آور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی
این آمدن تیرمه و رفتن دی

ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ

ರುಬಾಯತ್

ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ನಕಲಿಸು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡು. ಶಾಶ್ವತ ಕೊಂಡಿ ಪ್ರತಿ ಓದುಗನನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ

ಇಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಓದಿ. ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಖರೀದಿಸಿ.

ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ

ಈ ಭಾಷೆಯ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಆವೃತ್ತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ.(ಕನ್ನಡ)