ರುಬಾಯತ್
رباعیات
ಮುನ್ನುಡಿ
ಒಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ (1048–1131) ತನ್ನ ಕಾಲದವರಿಗೆ ನಿಶಾಪುರದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ: ಘನ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ ಬೀಜಗಣಿತದ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ, ಮತ್ತು ಐದು ಶತಮಾನಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಜಲಾಲಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸುಧಾರಣೆಯ ರೂವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಚೌಪದಿಗಳು — ರುಬಾಇಯಾತ್ — ಅವನ ಹೆಸರಿನಡಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ತೀರಾ ಬಳಿಕ; ಸಣ್ಣವು, ಅನಾಮಧೇಯ, ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಡುವಂಥವು, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಸುಲಭ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಫೊರೂಘಿ–ಘನಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು (ಟೆಹ್ರಾನ್, 1942) ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು 178 ಚೌಪದಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣಪಠ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿ ವಿಭಜನೆ ಗಂಜೂರ್ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಚೌಪದಿಗಳ ಕರ್ತೃತ್ವ ಇಂದಿಗೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ, ಆ ಬಗೆಗಿನ ಖಚಿತತೆಯ ಮಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪೂರಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಪದಿವಾರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ರುಬಾಇ ಒಂದು ಬಿಗಿಯಾದ ರೂಪ: ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿಗಳು — ಮೊದಲ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷ ಹೂಡಿ, ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ತಿರುವು ಪಡೆದು, ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರತಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅರ್ಧಪಂಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಸಾಲನ್ನು, ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವಿಲೀನವಿಲ್ಲದೆ, ತುಂಬಿಸುವಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. AABA ಪ್ರಾಸವನ್ನೂ ರದೀಫ್ನ್ನೂ ಇದು ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಒಂದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಿದ್ದರೆ ಉಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫಿಟ್ಜ್ಜೆರಾಲ್ಡ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಓದುಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ — ಫಿಟ್ಜ್ಜೆರಾಲ್ಡ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಕವನವನ್ನು ಮರುರಚಿಸಿದ; ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬದಲಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಖಯ್ಯಾಮನ ದನಿ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಜ್ಯಾಮಿತಿಜ್ಞನಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ: ಘನವಸ್ತುಗಳ ನಾಮಪದಗಳು — ಕೊಡ, ಮಣ್ಣು, ತುಂಬೆಹೂ, ಮದ್ಯಶಾಲೆ, ಛತ್ರ — ಸರಳ ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ತಾರ್ಕಿಕ ಜೋಡಣೆಗಳು (ಕಾರಣ, ಮೊದಲೇ, ಆದರೆ) ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ವಾದವನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಚೂರುಗಳು ಬರಿ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ, ಒಂದು ತರ್ಕಸೂತ್ರ: ದೇಹ ಮಣ್ಣು, ಮಣ್ಣು ಕೊಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೊಡ ಒಡೆದು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ — ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೀಗ ಕುಡಿ. ವಾದ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಆ ಕೆಲವೇ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ: ಅನ್ಯಾಯದ ವಿಧಿಯಂತೆ ತಿರುಗುವ ಆಕಾಶಚಕ್ರ, ಕುಂಬಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಹೋದವರ ಮಣ್ಣಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಹಸಿರು, ಮತ್ತು ಕ್ಷಣ (ದಮ್) — ಇದೀಗ ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು, ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕದ್ದು.
ಈ ಚೌಪದಿಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಲಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಭೀತಿ. ಪಠ್ಯ ಕುರಾನ್, ಸ್ವರ್ಗದ ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಂಗಡಗಳು, ಮಸೀದಿ-ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಪಠ್ಯದ್ದೇ; ಅದನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುವುದು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಎಸಗುವ ದ್ರೋಹ; ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈವನಿಂದೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ — ಇಲ್ಲಿಯ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ವಕ್ರವಾದದ್ದು, ಕರ್ಕಶವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಇಡೀ ಸಂಗ್ರಹದ ಪಲ್ಲವಿಯಾದ "ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು" (ಖೋಶ್ ಬಾಶ್) ಒಂದು ತೇಲುವ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಅಳೆದು, ಅವು ಯಾವ ಜ್ಞಾನಿಯ ಇಚ್ಛೆಗೂ ತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಒಂದು ಮನಸ್ಸಿನ ತೀರ್ಮಾನ — ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಟ್ಟಲೆತ್ತುವ ಮನಸ್ಸಿನದು.
ನಿನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ನಮ್ಮ ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸು:
ಒಂದು ಕೊಡ ಮದ್ಯ, ನಾವು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕುಡಿಯೋಣ,
ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ.
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زآن پیش که کوزهها کنند از گل ما
ಈ ಚಿಂತೆ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯವನ್ನು ಇದೀಗ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿಡು;
ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಚಂದ್ರನೇ — ಚಂದ್ರನು
ಬಹುಕಾಲ ಬೆಳಗುವನು, ಆದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣನು.
حالی خوش دار این دل پرسودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
ಅದನ್ನು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಸತತವಾಗಿ ಅಲ್ಲ;
ಆದರೆ ಬಟ್ಟಲ ಸುತ್ತ ಒಂದು ನೆಲೆನಿಂತ ಸೂಕ್ತಿಯಿದೆ
ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಸದಾ ಓದುತ್ತಾರೆ.
گهگاه نه بر دوام خوانند آن را
بر گرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مدام خوانند آن را
ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಕಪಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಬೇಡ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೀಗಬೇಡ:
ಮದ್ಯವೇ ದಾಸನಾಗಿರುವ ನೂರು ತುತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀ ನುಂಗುತ್ತೀ.
بنیاد مکن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام است آن را
ತುಂಬೆಹೂವಿನಂಥ ಕೆನ್ನೆ, ಸೈಪ್ರೆಸ್ನಂಥ ಎತ್ತರ —
ಮಣ್ಣಿನ ಈ ಸಂತೋಷಗೃಹದಲ್ಲಿ ಏಕೆ,
ಅನಾದಿಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ನನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
ಪ್ರಾಣ, ಹೃದಯ, ಬಟ್ಟಲು, ವಸ್ತ್ರ ಮದ್ಯದಿಂದ ತೊಯ್ದವು;
ಕರುಣೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು,
ಮಣ್ಣು, ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ, ನೀರುಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿ.
جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ಗುಲಾಬಿಬಣ್ಣದ ಮದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಬಾರದು.
ಇಂದು ನಮ್ಮ ವಿಹಾರತಾಣವಾದ ಈ ಹಸಿರು —
ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಹಸಿರು ಯಾರಿಗೆ ವಿಹಾರತಾಣವೋ?
بی بادهٔ گلرنگ نمیباید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست
ನಿನ್ನ ಕೈ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲಿಂದ ಏಕೆ ಬರಿದಾಗಿದೆ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಕಾಲವು ವಂಚಕ ವೈರಿ,
ಇಂಥ ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಬಲುಕಷ್ಟ.
دست تو ز جام می چرا بیکار است
می خور که زمانه دشمنی غدار است
دریافتن روز چنین دشوار است
ನಾಳೆಯ ಚಿಂತೆಯೆಲ್ಲ ಬರೀ ಹುಚ್ಚಾಟ;
ನಿನ್ನ ಹೃದಯ ಹುಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಕ್ಷಣ ವ್ಯರ್ಥಮಾಡಬೇಡ,
ಈ ಉಳಿದ ಆಯುಷ್ಯದ ಬೆಲೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
ಐದು ನಾಲ್ಕು ಆರು ಏಳರ ನಡುವೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡವನೇ —
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ಅನ್ಯಾಯವು ನಿನ್ನ ಪುರಾತನ ಚಾಳಿ;
ಓ ಮಣ್ಣೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ಸೀಳಿದರೆ,
ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ರತ್ನಗಳು ನಿನ್ನೆದೆಯಲ್ಲಿವೆ!
بیدادگری شیوهٔ دیرینهٔ توست
ای خاک اگر سینه تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینهٔ توست
ದೇಹದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ,
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕೆಲ ದಿನ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳು,
ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದ ಹಸಿರು ಚಿಗುರುವ ಮೊದಲೇ.
ناگه برود ز تن روان پاکت
بر سبزه نشین و خوش بزی روزی چند
زآن پیش که سبزه بر دمد از خاکت
ಈ ಸತ್ಯದ ಮುತ್ತನ್ನು ಕೊರೆದವನಾರೂ ಇಲ್ಲ;
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಹುಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಒಂದು ಮಾತು ನುಡಿದ,
ಆದರೆ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆಯೆಂದು ಯಾರೂ ಹೇಳಲಾರರು.
کس نیست که این گوهر تحقیق بسفت
هر کس سخنی از سر سودا گفتند
زآن روی که هست کس نمیداند گفت
ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಮುಂಗುರುಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿತ್ತು;
ಅದರ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ನೀ ಕಾಣುವ ಈ ಹಿಡಿ
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಕೊರಳ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಯಾಗಿತ್ತು.
در بند سر زلف نگاری بودهست
این دسته که بر گردن او میبینی
دستیست که بر گردن یاری بودهست
ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯ ಹೃದಯದಿಂದ ಆದದ್ದು;
ಕುಡುಕನ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲು
ಒಬ್ಬ ಮತ್ತನ ಕೆನ್ನೆಯಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಗುಪ್ತ ಸುಂದರಿಯ ತುಟಿಯಿಂದ ಆದದ್ದು.
از دیدهٔ شاهی و دل دستوریست
هر کاسهٔ می که بر کف مخموریست
از عارض مستی و لب مستوریست
ಬೆಳಗು-ಸಂಜೆಗಳ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿಶ್ರಾಂತಿತಾಣ,
ನೂರು ಜಂಷೀದರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಔತಣ,
ನೂರು ಬಹ್ರಾಮರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅರಮನೆ.
وآرامگه ابلق صبح و شام است
بزمیست که واماندۀ صد جمشید است
قصریست که تکیهگاه صد بهرام است
ತೊರೆಯ ನೀರಿನಂತೆ, ಬಯಲ ಗಾಳಿಯಂತೆ;
ಎಂದೂ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಚಿಂತೆ ನನ್ನ ನೆನಪಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ:
ಇನ್ನೂ ಬಾರದ ದಿನ, ಮತ್ತು ಕಳೆದ ದಿನ.
چون آب به جویبار و چون باد به دشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت
روزی که نیامدهست و روزی که گذشت
ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಮನಸೆಳೆವ ಮುಖ ಹಿತವಾಗಿದೆ;
ಕಳೆದ ನಿನ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಹಿತವಲ್ಲ —
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ನಿನ್ನೆಯ ಮಾತಾಡಬೇಡ, ಇಂದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
در صحن چمن روی دلافروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
ತಿರುಗುವ ಆಕಾಶವೂ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿತ್ತು;
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನೀ ಎಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವೆಯೋ
ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯಿತ್ತು.
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین
آن مردمک چشم نگاری بودهست
ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರಿಂದ ನನಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತು.
ಖಯ್ಯಾಮ್, ನೀನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ಯಾರು ಹೇಳಿದರು?
ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದವರಾರು, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವರಾರು?
بیزار شدم ز بتپرستان کنشت
خیام ، که گفت دوزخی خواهد بود
که رفت به دوزخ و که آمد ز بهشت
ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ;
ಇಷ್ಟೊಂದು ನಾಜೂಕಿನ ತಲೆ-ಕಾಲುಗಳು, ತೋಳು-ಕೈಗಳು —
ಯಾರ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಕೂಡಿತು, ಯಾರ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಒಡೆಯಿತು?
بشکستن آن روا نمیدارد مست
چندین سر و پای نازنین از سر و دست
از مهر که پیوست و به کین که شکست
ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳು;
ಬುದ್ಧಿವಂತರೊಂದಿಗಿರು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಮೂಲ
ಒಂದು ಧೂಳು, ಒಂದು ತಂಗಾಳಿ, ಒಂದು ದೂಳಿ, ಒಂದು ಉಸಿರು.
رو شاد بزی اگرچه بر تو ستمیست
با اهل خرد باش که اصل تن تو
گردی و نسیمی و غباری و دمیست
ಏಳು, ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು,
ಇಂದು ನಿನ್ನ ವಿಹಾರತಾಣವಾದ ಈ ಹಸಿರು
ನಾಳೆ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಚಿಗುರುವುದು.
برخیز و به جام باده کن عزم درست
کاین سبزه که امروز تماشاگه توست
فردا همه از خاک تو برخواهد رست
ಹೂವಿನ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ನಗುತ ಕಂಡು,
ಬಂದು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಿವಿಯಲಿ ನುಡಿಯಿತು:
ಗ್ರಹಿಸು, ಕಳೆದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲಾಗದು.
روی گل و جام باده را خندان یافت
آمد به زبان حال در گوشم گفت
دریاب که عمر رفته را نتوان یافت
ಆಕಾಶಗಳು ಏಳೆಂದೆಣಿಸು ಎಂಟೆಂದೆಣಿಸು — ಒಂದೇ;
ಸಾಯಲೇಬೇಕು, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ ತೊರೆಯಲೇಬೇಕೆಂದ ಮೇಲೆ,
ಗೋರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ ತಿಂದರೇನು, ಬಯಲಲ್ಲಿ ತೋಳ ತಿಂದರೇನು?
خواهی تو فلک هفت شمر خواهی هشت
چون باید مرد و آرزوها همه هشت
چه مور خورد به گور و چه گرگ به دشت
ತುಂಬೆಹೂವಿನ ಕೆನ್ನೆಯವಳೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ;
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಈ ಹಳೆಯ ಚಕ್ರವು
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಂತೆ ಕುಬ್ಜಗೊಳಿಸುವುದು.
با لالهرخی اگر تو را فرصت هست
می نوش به خرمی که این چرخ کهن
ناگاه تو را چو خاک گرداند پست
ಸಂಶಯದ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಆಯುಷ್ಯ ಕೂರಬಾರದು;
ಎಚ್ಚರ, ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡದಿರೋಣ,
ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದೇನು, ಮತ್ತಾಗಿದ್ದೇನು?
نتوان به امید شک همه عمر نشست
هان تا ننهیم جام می از کف دست
در بیخبری مرد چه هشیار و چه مست
ಇರುವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಒಡಕು ಇರುವ ಕಾರಣ,
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಎಣಿಸು,
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದೆಲ್ಲ ಇದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸು.
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هرچه هست در عالم نیست
پندار که هرچه نیست در عالم هست
ಒಬ್ಬ ಬೊಂಬೆಯ ಅಂಗೈ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಮುಖ;
ಒಂದು ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಕಂಗುರೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ
ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯ ಬೆರಳು, ಇಲ್ಲವೇ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನ ತಲೆ.
کفّ صنمیّ و چهرهٔ جانانیست
هر خشت که بر کنگرهٔ ایوانیست
انگشت وزیر یا سر سلطانیست
ಅದನ್ನೇಕೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂನತೆಗೆ ಎಸೆದನು?
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಒಡೆಯುವುದೇಕೆ?
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರದಿದ್ದರೆ ಈ ರೂಪಗಳ ದೋಷ ಯಾರದು?
از بهر چه اوفکندش اندر کم و کاست
گر نیک آمد شکستن از بهر چه بود
ور نیک نیامد این صور عیب که راست
ಈ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಅರಿವಿಲ್ಲ;
ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ —
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇಂಥ ಕಥೆಗಳು ಕಿರಿದಲ್ಲ.
زین تعبیه جان هیچکس آگه نیست
جز در دل خاک هیچ منزلگه نیست
می خور که چنین فسانهها کوته نیست
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಸಂತೋಷದ ಹೂವು ಅರಳಲಿಲ್ಲ;
ಸಾವಿಗೆ ಜೊತೆಯಾದ ಕೆಲಸ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತೀ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಮಲಗಲೇಬೇಕಲ್ಲ.
کز خواب کسی را گل شادی نشکفت
کاری چه کنی که با اجل باشد جفت؟
می خور که به زیر خاک میباید خفت
ಅದಕ್ಕೆ ಆದಿಯೂ ಕಾಣದು, ಅಂತ್ಯವೂ ಕಾಣದು;
ಈ ವಿಷಯದ ನಿಜವನ್ನು ಯಾರೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನುಡಿಯರು:
ಈ ಬರುವು ಎಲ್ಲಿಂದ, ಈ ಹೋಗುವು ಎಲ್ಲಿಗೆ?
او را نه بدایت نه نهایت پیداست
کس مینزند دمی در این معنی راست
کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست
ಗದ್ದೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ಮದ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ,
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇದೆಷ್ಟೇ ಕುರೂಪವಾದರೂ,
ಸ್ವರ್ಗದ ಹೆಸರೆತ್ತಿದರೆ ನಾನು ನಾಯಿಗಿಂತ ಕಡೆ.
یک ساغر می دهد مرا بر لب کشت
هر چند به نزد عامه این باشد زشت
سگ به ز من است اگر برم نام بهشت
ನಾಶದ ಗುಟ್ಟುಗಳ ತೆರೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗುವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆಯೆಂದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت
می نوش ندانی از کجا آمدهای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت
ಗ್ರಹಿಸು, ಇನ್ನೊಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಅವು ಮಣ್ಣಾಗಿವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಒಂದು ಹೂ ಕೀಳು, ನೀ ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ
ಹೂ ಮಣ್ಣಾಗಿದೆ, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಸಿಯಾಗಿದೆ.
دریاب که هفته دگر خاک شدهست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شدهست و سبزه خاشاک شدهست
ಸಂಕಟ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚಿತು, ನೆಮ್ಮದಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕುಬ್ಜವಾಯಿತು;
ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ: ಆಪತ್ತಿನ ಕಾರಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ
ನಾವು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಕೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ.
محنت همه افزوده و راحت کم و کاست
شکر ایزد را که آنچه اسباب بلاست
ما را ز کس دگر نمیباید خواست
ಒಂದೆರಡು ಆಪ್ತರೊಂದಿಗೆ, ಅಪ್ಸರೆಯ ರೂಪದವಳೊಂದಿಗೆ;
ಬಟ್ಟಲ ಮುಂದಿಡು, ಬೆಳಗಿನ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವವರು
ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತರು.
با یک دو سه اهل و لعبتی حورسرشت
پیش آر قدح که بادهنوشان صبوح
آسوده ز مسجدند و فارغ ز کنشت
ನಿನ್ನ ಮೈಗೆ ಆಯುಷ್ಯವೆಂಬ ಬಿಗಿ ಉಡುಗೆಯಿದ್ದರೂ,
ನಿನಗೆ ಚಪ್ಪರವಾದ ಈ ದೇಹದ ಡೇರೆಯಲ್ಲಿ
ಎಚ್ಚರ, ಆನಿಸಬೇಡ, ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಗೂಟಗಳು ಸಡಿಲ.
ور بر تن تو عمر لباسی چستست
در خیمه تن که سایبانیست ترا
هان تکیه مکن که چارمیخش سستست
ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ರಸ ಹಿತವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ;
ಈ ನಗದನ್ನು ಹಿಡಿ, ಆ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಕೈ ಬಿಡು,
ದೂರದಿಂದ ಕೇಳುವ ಡೋಲಿನ ಸದ್ದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
من میگویم که آب انگور خوش است
این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار
کآواز دهل شنیدن از دور خوش است
ಅದು ಸುಳ್ಳು ಮಾತು, ಅದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಬಾರದು;
ಪ್ರೇಮಿಗಳೂ ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳೂ ನರಕದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,
ನಾಳೆ ಸ್ವರ್ಗ ಅಂಗೈಯಂತೆ ಬರಿದಾಗಿ ಕಾಣುವೆ.
قولیست خلاف ، دل در آن نتوان بست
گر عاشق و میخواره به دوزخ باشند
فردا بینی بهشت همچون کف دست
ಸ್ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನೋ ಕುರೂಪ ನರಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದನೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು;
ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು, ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿ, ಒಂದು ವೀಣೆ ಗದ್ದೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ —
ಇವು ಮೂರು ನನಗೆ ನಗದು, ನಿನಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಾಲ.
از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت
این هرسه مرا نقد و تو را نسیه بهشت
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದು ಸಿಗದು;
ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಚಿಂತಿಸಬೇಡ, ಚಂದ್ರ ಇನ್ನೂ ಬಹುಕಾಲ
ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗುವನು.
می نوش دمی بهتر از این نتوان یافت
خوش باش و میندیش که مهتاب بسی
اندر سر خاک یک به یک خواهد تافت
ನಂಬಿಕೆ-ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದು ನನ್ನ ಧರ್ಮ;
ಜಗತ್ತೆಂಬ ವಧುವಿಗೆ ಕೇಳಿದೆ: ನಿನ್ನ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಏನು?
ಅವಳೆಂದಳು: ನಿನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯವೇ ನನ್ನ ವರದಕ್ಷಿಣೆ.
فارغ بودن ز کفر و دین دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست
گفتا دل خرم تو کابین من است
ದೇಹ ಬಟ್ಟಲು, ಅದರೊಳಗಿನ ಮದ್ಯ ಅದರ ಪ್ರಾಣ;
ಮದ್ಯದಿಂದ ನಗುವ ಆ ಸ್ಫಟಿಕದ ಬಟ್ಟಲು
ಹೃದಯದ ರಕ್ತ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕಣ್ಣೀರು.
جسم است پیاله و شرابش جان است
آن جام بلورین که ز می خندان است
اشکی است که خون دل در او پنهان است
ಯೌವನದ ಸುತ್ತಾಟದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗಳಿಕೆ ಇದೇ;
ಹೂ, ಮದ್ಯ, ಮತ್ತೇರಿದ ಗೆಳೆಯರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಬದುಕೆಂದರೆ ಇದೇ.
خود حاصلت از دور جوانی این است
هنگام گل و باده و یاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی این است
ವಿಧಿ-ಹಣೆಬರಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಖ-ದುಃಖ —
ಇವನ್ನು ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಬೇಡ, ಬುದ್ಧಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ
ಚಕ್ರ ನಿನಗಿಂತ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹಾಯಕ.
شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچارهتر است
ಅದು ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ರಕ್ತದ ಕೆಂಪಿನಿಂದ ಆದದ್ದು;
ನೆಲದಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಪ್ರತಿ ನೀಲಿಹೂವಿನ ಕೊಂಬೆ
ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಚ್ಚೆ.
از سرخی خون شهریاری بودهست
هر شاخ بنفشه کز زمین میروید
خالیست که بر رخ نگاری بودهست
ನನಗೂ ನಿನಗೂ ಮುಂಚೆ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಉಂಗುರವಾಗಿತ್ತು;
ನಾಜೂಕಿನ ಮುಖದಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಧೂಳ ಝಾಡಿಸು,
ಅದೂ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯ ಚೆಲುವ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು.
پیش از من و تو تاج و نگینی بودهست
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان
کآن هم رخ خوب نازنینی بودهست
ಒಬ್ಬ ದೇವತಾಸ್ವಭಾವದವಳ ತುಟಿಯಿಂದ ಮೊಳೆತಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು;
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಸಾರದಿಂದ ಕಾಲಿಡಬೇಡ,
ಆ ಹಸಿರು ಒಬ್ಬ ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯವಳ ಮಣ್ಣಿಂದ ಮೊಳೆತಿದೆ.
گویی ز لب فرشتهخویی رستهست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کآن سبزه ز خاک لالهرویی رستهست
ಪಾತ್ರೆ ತುಂಬಿದಾಗ ಬಾಗ್ದಾದಾದರೇನು ಬಲ್ಖ್ ಆದರೇನು;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ನನ್ನ ನಿನ್ನ ನಂತರ ಚಂದ್ರ ಬಹುಕಾಲ
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಸಾಗುವನು.
ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯರ ದೀಪವಾದವರು,
ಈ ಕತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರದಾರಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ:
ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದರು.
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانهای و در خواب شدند
ಅವರಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ;
ಇಂದು ಒಂದು ನೆಪ ಎಸೆದಿದ್ದಾರೆ,
ನಾಳೆ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇ.
بی او همه کارها بپرداختهاند
امروز بهانهای درانداختهاند
فردا همه آن بود که درساختهاند
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯೆಡೆಗೆ ಒಂದೊಂದು ಓಟ ಓಡುತ್ತಾನೆ;
ಈ ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಉಳಿಯದು:
ಹೋದರು, ನಾವೂ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ, ಬೇರೆಯವರು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
هر کس به مراد خویش یک تک به دوند
این کهنهجهان به کس نماند باقی
رفتند و رویم دیگر آیند و روند
ದುಃಖಿತ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟೋ ಗಾಯ ಹೊರಿಸಿದನು;
ಮಾಣಿಕ್ಯದಂಥ ತುಟಿಗಳನ್ನೂ, ಕಸ್ತೂರಿಯಂಥ ಮುಂಗುರುಳನ್ನೂ
ನೆಲದ ಡೋಲಿನಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದನು.
بس داغ که او بر دل غمناک نهاد
بسیار لب چو لعل و زلفین چو مشک
در طبل زمین و حقهٔ خاک نهاد
ಯಾರಿಗೂ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ;
ವಿಧಿಯಿಂದ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟನ್ನಷ್ಟೇ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ:
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಅಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
بر هیچکسی راز همینگشایند
ما را ز قضا جز این قدر ننمایند
پیمانهٔ عمر ماست میپیمایند
ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಗೊಂದಲದ ಕಾರಣಗಳು;
ಎಚ್ಚರ, ಬುದ್ಧಿಯ ದಾರದ ತುದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ,
ಆಳುವ ಆ ಗ್ರಹಗಳೇ ದಿಕ್ಕುಗೆಟ್ಟಿವೆ.
اسباب تردد خردمنداناند
هان تا سر رشتهٔ خرد گم نکنی
کآنان که مدبرند سرگرداناند
ನನ್ನ ಹೋಗುವಿನಿಂದ ಅದರ ಘನತೆ-ವೈಭವ ಹೆಚ್ಚಲಿಲ್ಲ;
ಯಾರಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ:
ಈ ನನ್ನ ಬರುವು-ಹೋಗುವು ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು.
وز رفتن من جلال و جاهش نفزود
وز هیچ کسی نیز دو گوشم نشنود
کاین آمدن و رفتنم از بهر چه بود
ಚಿಪ್ಪಿನ ಬಂಧನ ಸಹಿಸಿ ಹನಿ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ;
ಸಂಪತ್ತು ಉಳಿಯದಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ;
ಪಾತ್ರೆ ಬರಿದಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
قطره چو کشد حبس صدف در گردد
گر مال نماند سر بماناد به جای
پیمانه چو شد تهی دگر پر گردد
ಸಾವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಎದೆಗಳು ರಕ್ತವಾದವು;
ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಯಾರೂ ಬರಲಿಲ್ಲ, ನಾ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಲು:
ಜಗದ ಪಯಣಿಗರ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಾಯಿತೆಂದು.
وز دست اجل بسی جگرها خون شد
کس نآمد از آن جهان که پرسم از وی
کاحوال مسافران دنیا چون شد
ಬದುಕಿನ ಆ ತಾಜಾ ವಸಂತ ಚಳಿಗಾಲವಾಯಿತು;
ತಾರುಣ್ಯವೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಂತೋಷದ ಆ ಹಕ್ಕಿ —
ಅಯ್ಯೋ, ಎಂದು ಬಂತೆಂದೂ, ಎಂದು ಹೋಯಿತೆಂದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.
و آن تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شباب
افسوس ندانم که کی آمد کی شد
ನಮ್ಮ ಹೆಸರೂ ಇರದು, ಗುರುತೂ ಇರದು;
ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಾವಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ;
ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾವಿರದಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವುದು.
نی نام ز ما و نی نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل
زین پس چو نباشیم همان خواهد بود
ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರುಬಾರಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ನಿನ್ನ ಹೊತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು, ನೀ
ಕೊಯ್ದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುವ ಕಸಕಡ್ಡಿಯಲ್ಲ.
روزی صد بار خود تو را میگوید
دریاب تو این یک دم وقتت که نهای
آن تره که بدروند و دیگر روید
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗ್ರಹಿಸು;
ಸಾಕಿ, ಗೆಳೆಯರ ನಾಳೆಯ ಚಿಂತೆ ಏಕೆ ತಿನ್ನುತ್ತೀ?
ಬಟ್ಟಲ ಮುಂದಿಡು, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
دریاب دمی که با طرب میگذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیاله را که شب میگذرد
ನನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಕೆಟ್ಟದ್ದೇ ಬರುತ್ತದೆ;
ಪ್ರಾಣ ಹೊರಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿತು, ನಾ ಹೇಳಿದೆ: ಹೋಗಬೇಡ;
ಅದೆಂದಿತು: ಏನುಮಾಡಲಿ, ಮನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ.
وز من همه کار نانکو میآید
جان عزم رحیل کرد و گفتم بمرو
گفتا چه کنم خانه فرومیآید
ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಿಂದು ನೆಲ ದಣಿಯಲಿಲ್ಲ;
ನಿನ್ನನ್ನಿನ್ನೂ ತಿಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೀಗುತ್ತೀ —
ಆತುರಪಡಬೇಡ, ನಿನ್ನನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ತಡವಾಗಿಲ್ಲ.
وز خوردن آدمی زمین سیر نشد
مغرور بدانی که نخوردهست تو را
تعجیل مکن هم بخورد دیر نشد
ಅದಕ್ಕೆ ಒಲಿಯಬೇಡ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಲಿಯರು;
ನಿನ್ನಂಥವರು ಬಹಳ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಬಹಳ ಬರುತ್ತಾರೆ;
ನಿನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೋ, ಅವರು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ.
مگرای بدان که عاقلان نگرایند
بسیار چو تو روند و بسیار آیند
بربای نصیب خویش کت بربایند
ಅದರ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕನ್ನು ನನ್ನಿಂದೇಕೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ?
ನಿನ್ನೆ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದೂ ನಿನ್ನೆಯಂತೆ ನಿನ್ನ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ —
ನಾಳೆ ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನೆದುರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
پس نیک و بدش ز من چرا میدانند
دی بی من و امروز چو دی بی من و تو
فردا به چه حجتم به داور خوانند
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಪ್ರತಿ ಕುರೂಪ-ಚೆಲುವಿನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವೆ?
ಜಮ್ಜಮ್ ಬುಗ್ಗೆಯಾದರೂ, ಅಮೃತದ ನೀರಾದರೂ,
ಕೊನೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲೇಬೇಕು.
چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد
گر چشمهٔ زمزمی و گر آب حیات
آخر به دل خاک فروخواهی شد
ಹೃದಯರಕ್ತದಿಂದ ಕೆನ್ನೆ ತೊಳೆಯದೆ ಅದಾಗದು;
ಹೃದಯ ಸುಟ್ಟವರಂತೆ ನೀ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ
ನಿನ್ನನ್ನೇ ತೊರೆಯದೆ ಎಂಥ ಹುಚ್ಚು ಬೇಯಿಸಿದರೂ ಅದಾಗದು.
رخساره بخون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دلسوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود
ಶುದ್ಧ ಮದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ;
ಮದ್ಯ ಮಾರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಚ್ಚರಿ: ಅವರು
ತಾವು ಮಾರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದೇನನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಯಸುತ್ತಾರೆ?
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز میفروشان کایشان
به زآنکه فروشند چه خواهند خرید
ಹೃದಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಬಾರದು;
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ, ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ,
ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಮೇಣದಿಂದಲೂ ಮಾಡಲಾಗದು.
دل را به کم و بیش دژم نتوان کرد
کار من و تو چنانکه رای من و توست
از موم به دست خویش هم نتوان کرد
ಸದಾ ಅವನೇ ವೈರಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ;
ಕುಂಬಾರ ಮುಸಲ್ಮಾನನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ —
ಸೋರೆಬುರುಡೆ ಮಾಡುವ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ನೀ ಏನೆನ್ನುವೆ?
همواره همو کار عدو میسازد
گویند قرابهگر مسلمان نبود
او را تو چه گویی که کدو میسازد
ಬೊಂಬೆಯೇ, ಮದ್ಯವನ್ನು ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಆದೇಶಿಸು;
ಅಪ್ಸರೆ, ಅರಮನೆ, ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕಗಳಿಂದ
ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಕೂರು, ಅವೆಲ್ಲ ಬರೀ ವದಂತಿ.
فرمای بتا که می بهاندازه دهند
از حور و قصور و ز بهشت و دوزخ
فارغ بنشین که آن هر آوازه دهند
ಕೂರಲು ಒಂದು ಗೂಡು ಇರುವವನು,
ಯಾರ ಸೇವಕನೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾರ ಒಡೆಯನೂ ಅಲ್ಲ —
ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳಲಿ, ಅವನ ಜಗತ್ತು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
از بهر نشست آشیانی دارد
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی
گو شاد بزی که خوشجهانی دارد
ವ್ಯರ್ಥ ದುಃಖ ಪಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ;
ಬೇಗ ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿಡು,
ಮತ್ತೆ ಕುಡಿಯುವೆ, ಆಗಬೇಕಾದದ್ದೆಲ್ಲ ಆಗಿಹೋಯಿತು.
غم خوردن بیهوده نمیدارد سود
پر کن قدح می به کفم درنه زود
تا باز خورم که بودنیها همه بود
ಮೋಡ ಹೂದೋಟದ ಮುಖದಿಂದ ಧೂಳ ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ;
ಗಿಳಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಹೂವಿಗೆ
ಕೂಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯಬೇಕು.
ابر از رخ گلزار همیشوید گرد
بلبل به زبان حال خود با گل زرد
فریاد همیکند که می باید خورد
ಗುಲಾಬಿಬಣ್ಣದ ಮದ್ಯ ತರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸು;
ನೀ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ, ಓ ಅಜಾಗರೂಕ ಅಜ್ಞಾನಿ, ನಿನ್ನನ್ನು
ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಹೊರತೆಗೆಯಲು.
فرمای که تا بادهٔ گلگون آرند
تو زر نهای ای غافل نادان که تو را
در خاک نهند و باز بیرون آرند
ಇಲ್ಲವೆ ಇಲ್ಲಮೆ-ಇರುವಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಳೆಯಲಿ?
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಸಾವು ಬೆನ್ನಿಗಿರುವ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು
ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲೋ ಮತ್ತಿನಲ್ಲೋ ಕಳೆಯುವುದೇ ಲೇಸು.
یا در پی نیستی و هستی گذرد
می نوش که عمری که اجل در پی اوست
آن به که به خواب یا به مستی گذرد
ವರ್ತುಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಯಾರೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡಲಿಲ್ಲ;
ಶಿಷ್ಯನಿಂದ ಗುರುವಿನವರೆಗೆ ನಾ ನೋಡುತ್ತೇನೆ:
ತಾಯಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿದೆ.
کس یک قدم از دایره بیرون ننهاد
من مینگرم ز مبتدی تا استاد
عجز است به دست هرکه از مادر زاد
ಕಾಲದ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕುಗಳ ನಂಟು ಕಡಿದುಕೋ;
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿಯೆಯ ಮುಂಗುರುಳ ಹಿಡಿ, ಬೇಗ
ಇವೂ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ, ಈ ಕೆಲದಿನಗಳು ಉಳಿಯವು.
از نیک و بد زمانه بگسل پیوند
می در کف و زلف دلبری گیر که زود
هم بگذرد و نماند این روزی چند
ನಿನ್ನ ಸುಖ-ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದ್ದರೂ,
ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಆನಿಸಬೇಡ, ಆಕಾಶಚಕ್ರ
ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರ ಬಗೆಯ ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ.
عیش و طرب تو سرفرازی دارد
بر هر دو مکن تکیه که دوران فلک
در پرده هزار گونه بازی دارد
ಅದನ್ನು ಒಡೆದು ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸದೆ;
ಮೋಡ ನೀರಿನಂತೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಎತ್ತಿದರೆ,
ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಪ್ರಿಯರ ರಕ್ತವನ್ನೇ ಸುರಿಸೀತು.
کش نشکند و هم به زمین نسپارد
گر ابر چو آب خاک را بردارد
تا حشر همه خون عزیزان بارد
ಅದು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಕಳೆಯಗೊಡಬೇಡ;
ಎಚ್ಚರ, ಜಗದ ಆಸೆಯ ಬಂಡವಾಳ
ಆಯುಷ್ಯ — ನೀ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯುವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
مگذار که جز به شادمانی گذرد
هشدار که سرمایهٔ سودای جهان
عمر است چنان کش گذرانی گذرد
ಅಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ, ಹಾಲು, ಜೇನು ಇರುವುದೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ನಾವು ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿದೆವಾದರೆ ಏನಂಜಿಕೆ,
ಕೊನೆಗೆ ಇರುವುದೂ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುವಾಗ.
آنجا می و شیر و انگبین خواهد بود
گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک
چون عاقبت کار چنین خواهد بود
ಮದ್ಯ, ಹಾಲು, ಜೇನು, ಸಕ್ಕರೆಯ ತೊರೆ ಇರುವುದೆಂದೂ;
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿಡು,
ಸಾವಿರ ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ನಗದು ಹಿತವಾಗಿದೆ.
جوی می و شیر و شهد و شکر باشد
پر کن قدح باده و بر دستم نه
نقدی ز هزار نسیه خوشتر باشد
ಹಾಗೆಯೇ ಎದ್ದೇಳುವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ;
ನಾವು ಸದಾ ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗಿದ್ದೇವೆ,
ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಬ್ಬಿಸಬಹುದೇನೋ.
زآنسان که بمیرند چنان برخیزند
ما با می و معشوقه از آنیم مدام
باشد که به حشرمان چنان انگیزند
ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪಂಗಡಗಳ ಚಿಂತೆಯನ್ನೂ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ;
ಆ ರಸಾಯನದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಡ, ಅದರ
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಕುಡಿದರೆ ಸಾವಿರ ರೋಗ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
و اندیشه هفتاد و دو ملت ببرد
پرهیز مکن ز کیمیایی که از او
یک جرعه خوری هزار علت ببرد
ಅಂಕಾ ಹಕ್ಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು;
ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತತೆಯಿಂದ ಮುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ
ಆ ಹನಿ, ಸಾಗರದ ಹೃದಯದ ಗುಟ್ಟಾದದ್ದು.
باید که نهفتهتر ز عنقا باشد
کاندر صدف از نهفتگی گردد در
آن قطره که راز دل دریا باشد
ಬಯಲಲ್ಲಿ ನೀಲಿಹೂವಿನ ತಲೆ ಬಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗು,
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮೊಗ್ಗು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ,
ಅದು ತನ್ನ ನೆರಿಗೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
بالای بنفشه در چمن خم گیرد
انصاف مرا ز غنچه خوش میآید
کاو دامن خویشتن فراهم گیرد
ತಿಳಿಯದೆ ಉಳಿದ ಗುಟ್ಟುಗಳು ಕೆಲವೇ ಉಳಿದವು;
ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ ಹಗಲಿರುಳು ಚಿಂತಿಸಿದೆ,
ಏನೂ ತಿಳಿಯದೆಂದೇ ನನಗೆ ತಿಳಿಯಿತು.
کم ماند ز اسرار که معلوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد
ತೋಟವೂ ಮನೆಯೂ ನಿನ್ನ ನನ್ನ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ;
ನಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರವನ್ನು ಒಂದು ದಿರ್ಹಮ್ನಿಂದ ಒಂದು ಜವೆಯವರೆಗೆ
ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೈರಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
هم باغ و سرای بی تو و من ماند
سیم و زر خویش از درمی تا به جوی
با دوست بخور گرنه به دشمن ماند
ಸಾವಿನ ಕಾಲಡಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬಿದ್ದರು;
ಆಯುಷ್ಯದ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮದ್ಯ ಕುಡಿದೆವು,
ಎರಡುಮೂರು ಸುತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅವರು ಮತ್ತಾದರು.
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند
ಒಂದು ಗುಟುಕು ಮದ್ಯ ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಲೆ;
ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದ ಹೊರತು ನೆಲದ ಮೇಲಿಲ್ಲ
ಸಾವಿರ ಸಿಹಿ ಜೀವಗಳ ಬೆಲೆಯ ಕಹಿ.
یک جرعهٔ می مملکت چین ارزد
جز بادهٔ لعل نیست در روی زمین
تلخی که هزار جان شیرین ارزد
ಒಂದು ಕಣ ಮಣ್ಣಿತ್ತು, ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಯಿತು;
ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬರುವು-ಹೋಗುವು ಏನು?
ಒಂದು ನೊಣ ಕಾಣಿಸಿ ಮಾಯವಾಯಿತು.
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمدشدن تو اندر این عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
ಒಡೆದ ಕೊಡದಿಂದ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಣ್ಣೀರಾದರೆ,
ತನಗಿಂತ ಕಡೆಯವನ ಆಜ್ಞಾಂಕಿತನೇಕಾಗಬೇಕು,
ಇಲ್ಲವೆ ತನ್ನಂಥವನ ಸೇವೆಯೇಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?
از کوزه شکستهای دمی آبی سرد
مأمور کم از خودی چرا باید بود
یا خدمت چون خودی چرا باید کرد
ಪ್ರತಿ ಸ್ವತಂತ್ರನ ಆ ಗುಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನೂ ತಾ;
ಮಣ್ಣಿನ ಜಗದ ಅವಧಿ
ಬೇಗ ಕಳೆಯುವ ಗಾಳಿಯೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವಾಗ — ಮದ್ಯ ತಾ.
وآن محرم و مونس هر آزاده بیار
چون میدانی که مدت عالم خاک
باد است که زود بگذرد باده بیار
ವ್ಯರ್ಥ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಹೃದಯ-ಪ್ರಾಣ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀ?
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕಳೆ:
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಸಲಹೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
وز فکرت بیهوده دل و جان افکار
خرم بزی و جهان به شادی گذران
تدبیر نه با تو کردهاند اول کار
ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಂದನ್ನೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸವು;
ಇನ್ನೂ ಬಾರದವರು ನಾವು ಕಾಲದಿಂದ ಏನನ್ನು
ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಬರರು.
ننهند به جا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه میکشیم نایند دگر
ನೀ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ — ವ್ಯರ್ಥ ದುಃಖಗಳ ತಿನ್ನಬೇಡ;
ಇದ್ದದ್ದು ಕಳೆಯಿತು, ಆಗದ್ದು ಕಾಣಿಸಿಲ್ಲ,
ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿರು, ಇದ್ದ-ಆಗದ್ದರ ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ.
بیهوده نهای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷದ ತೋಟ ಹಸಿರಿಂದ ಅಲಂಕೃತವೆಂದೆಣಿಸು,
ಆಮೇಲೆ ಆ ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಇಬ್ಬನಿಯಂತೆ
ಕುಳಿತು, ಬೆಳಗಿಗೆ ಎದ್ದೆಯೆಂದೆಣಿಸು.
باغ طربت به سبزه آراسته گیر
و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم
بنشسته و بامداد برخاسته گیر
ಪ್ರತಿ ಕಣ ಪ್ರತಿ ಕಣದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಿತು;
ಅಯ್ಯೋ, ಇದೆಂಥ ಮದ್ಯ, ಲೆಕ್ಕದ ದಿನದವರೆಗೆ
ಪರವಶರಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸದ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
هر ذره ز هر ذره گرفتند کنار
آه این چه شراب است که تا روز شمار
بیخود شده و بیخبرند از همه کار
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರದಿಯಂತೆ ಕುಡಿಸುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿದೆ;
ನಿನ್ನ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಡಬೇಡ,
ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಇದು ಸರದಿ, ಅನ್ಯಾಯವಲ್ಲ.
جامیست که جمله را چشانند بدور
نوبت چو به دور تو رسد آه مکن
می نوش به خوشدلی که دور است نه جور
ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ;
ಆ ಮಣ್ಣು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನುಡಿಯಿತು:
ನಾನೂ ನಿನ್ನಂತಿದ್ದೆ — ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೋ.
بر پاره گلی لگد همی زد بسیار
و آن گل بزبان حال با او میگفت
من همچو تو بودهام مرا نیکودار
ಯೌವನದ ಸುಖದ ಬಂಡವಾಳ ಅದು, ಕುಡಿ;
ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದುಃಖವನ್ನು
ಜೀವಜಲದಂತೆ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಕುಡಿ.
سرمایه لذت جوانی است بخور
سوزنده چو آتش است لیکن غم را
سازنده چو آب زندگانی است بخور
ಇಲ್ಲವೆ ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯ ನಗುವ ಬೊಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿ;
ಬಹಳ ಕುಡಿಯಬೇಡ, ಪದೇಪದೇ ಬೇಡ, ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಬೇಡ —
ಕಡಿಮೆ ಕುಡಿ, ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ, ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕುಡಿ.
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور ورد مکن فاش مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
ಸ್ಫಟಿಕದ ಬಟ್ಟಲ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದಿಂದ ತುಂಬು,
ನಾಶದ ಈ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಎರವಲನ್ನು
ಬಹಳ ಹುಡುಕುವೆ, ಮತ್ತೆ ಸಿಗದು.
پر بادهٔ لعل کن بلورین ساغر
کاین یکدم عاریت در این کنج فنا
بسیار بجویی و نیابی دیگر
ಗುಟ್ಟನ್ನು ಹೇಳಲು ಯಾರು ಮರಳಿಬಂದರು?
ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸೆ-ಅಗತ್ಯಗಳ ಈ ಇಬ್ಬದಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ
ಏನನ್ನೂ ಉಳಿಸಬೇಡ, ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
باز آمده کیست تا به ما گوید راز
پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز
تا هیچ نمانی که نمیآیی باز
ಆ ಮಣ್ಣು ಜರಡಿಸುವ ಹುಡುಗನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನೋಡು;
ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳು, ಹೇಳು: ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲಗೆ ಜರಡಿಸು
ಕೈ ಖೊಬಾದನ ಮಿದುಳನ್ನೂ, ಪರ್ವೀಜನ ಕಣ್ಣನ್ನೂ.
و آن کودک خاکبیز را بنگر تیز
پندش ده گو که نرم نرمک میبیز
مغز سر کیقباد و چشم پرویز
ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲಗೆ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ವೀಣೆ ಬಾರಿಸು,
ಇರುವವರು ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯರು,
ಹೋದವರು ಯಾರೂ ಮರಳಿಬಾರರು.
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که بجایند نپایند بسی
و آنها که شدند کس نمیاید باز
ಮುಂದೆ ಕೈಕಾವೂಸನ ತಲೆಬುರುಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು;
ಆ ಬುರುಡೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು: ಅಯ್ಯೋ, ಅಯ್ಯೋ,
ಗಂಟೆಗಳ ಸದ್ದೆಲ್ಲಿ, ಡೋಲಿನ ನರಳಾಟವೆಲ್ಲಿ?
در پیش نهاده کله کیکاووس
با کله همی گفت که افسوس افسوس
کو بانگ جرسها و کجا ناله کوس
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೂರು ಮುತ್ತು ಅದರ ಹಣೆಗಿಡುತ್ತದೆ;
ಕಾಲವೆಂಬ ಈ ಕುಂಬಾರ ಇಂಥ ನಾಜೂಕಿನ ಬಟ್ಟಲನ್ನು
ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
صد بوسه ز مهر بر جبین میزندش
این کوزهگر دهر چنین جام لطیف
میسازد و باز بر زمین میزندش
ಚಂದ್ರಮುಖಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು;
ಜಗದ ಕೆಲಸದ ಕೊನೆ ಇಲ್ಲಮೆಯಾಗಿರುವಾಗ,
ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಎಣಿಸು — ಇರುವಾಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು.
با ماهرخی اگر نشستی خوش باش
چون عاقبت کار جهان نیستی است
انگار که نیستی چو هستی خوش باش
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಕಂಡೆ, ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮೌನವಾಗಿದ್ದವು;
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ಕೊಡ ಕೂಗೆದ್ದಿತು:
ಕುಂಬಾರನೆಲ್ಲಿ, ಕೊಡ ಕೊಳ್ಳುವವನೆಲ್ಲಿ, ಕೊಡ ಮಾರುವವನೆಲ್ಲಿ?
دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش
ناگاه یکی کوزه برآورد خروش
کو کوزهگر و کوزهخر و کوزه فروش
ಅವನು ಕಾಲದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿ ಕೂರುತ್ತಾನೆ;
ವೀಣೆಯ ನರಳಾಟದೊಂದಿಗೆ ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ,
ಗಾಜು ಕಲ್ಲಿಗೆ ತಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
کو در غم ایام نشیند دلتنگ
می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
زان پیش که آبگینه آید بر سنگ
ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಗಟುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿದೆ;
ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಕಠಿಣ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದೆ,
ಸಾವಿನ ಬಂಧವೊಂದ ಹೊರತು ಪ್ರತಿ ಬಂಧವೂ ಬಿಚ್ಚಿತು.
کردم همه مشکلات کلی را حل
بگشادم بندهای مشکل به حیل
هر بند گشاده شد به جز بند اجل
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲನ್ನೂ ಹೂವಿನ ನೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಕೈಬಿಡಬೇಡ,
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಾವಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂಗಿ ಹೂವಿನ ಅಂಗಿಯಂತಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
از دست منه جام می و دامن گل
زان پیش که ناگه شود از باد اجل
پیراهن عمر ما چو پیراهن گل
ಈ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಲಾಭವೆಂದೆಣಿಸೋಣ;
ನಾಳೆ ಈ ನಾಶದ ಛತ್ರದಿಂದ ದಾಟಿದಾಗ,
ಏಳುಸಾವಿರ ವರ್ಷದವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗುತ್ತೇವೆ.
وین یک دمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفتهزارسالگان سربهسریم
ನೆರಳಬೊಂಬೆಯ ದೀಪದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ;
ಸೂರ್ಯ ದೀಪ, ಜಗತ್ತು ದೀಪಸ್ತಂಭ,
ನಾವು ಅದರೊಳಗೆ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಂತೆ.
فانوس خیال از او مثالی دانیم
خورشید چراغ دان و عالم فانوس
ما چون صوریم کاندر او حیرانیم
ಕಾಲದಿಂದ ನಮಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುವ ಮೊದಲೇ;
ಈ ಜಗಳಗಂಟಿ ಚಕ್ರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ದಿನ
ಒಂದು ನೀರು ಕುಡಿಯಲೂ ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಕೊಡದು.
زان پیش که از زمانه تابی بخوریم
کاین چرخ ستیزه روی ناگه روزی
چندان ندهد زمان که آبی بخوریم
ನನ್ನ ಮುಖದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚಟ್ಟೆಹಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ;
ಈ ಬಾಯ್ಬಡುಕ ಬುದ್ಧಿಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮದ್ಯ
ಬಡಿಯುತ್ತೇನೆ, ಅದು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವಂತೆ.
رنگ رخ خود به رنگ عناب کنم
این عقل فضول پیشه را مشتی می
بر روی زنم چنانکه در خواب کنم
ನೆಲದಡಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ;
ಇಲ್ಲಮೆಯ ಬಯಲಿಗೆ ನಾ ಎಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿದರೂ
ಇನ್ನೂ ಬಾರದವರನ್ನೂ ಹೋದವರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
در زیرزمین نهفتگان میبینم
چندانکه به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان میبینم
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷವಾದರೇನು, ಒಂದು ದಿನವಾದರೇನು?
ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಮದ್ಯ ಸುರಿ, ನಾವು
ಕುಂಬಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಡವಾಗುವ ಮೊದಲೇ.
در دهر چه صد ساله چه یکروزه شویم
در ده تو بکاسه می از آن پیش که ما
در کارگه کوزهگران کوزه شویم
ಮದ್ಯ-ಪ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು;
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಹಳೆಯದು-ಹೊಸದರ ಆಸೆ-ಭಯ?
ನಾ ಹೋದಮೇಲೆ ಜಗಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನು, ಹಳೆಯದೇನು?
پس بی می و معشوق خطائیست عظیم
تا کی ز قدیم و محدث امیدم و بیم
چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم
ಕಾಲದ ಗುಟ್ಟುಗಳ ನುಡಿಯಲೂ ಆಗದು;
ನನ್ನ ಚಿಂತನೆಯ ಸಾಗರದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಎತ್ತಿತಂದಿತು
ಭಯದಿಂದ ಕೊರೆಯಲಾಗದ ಒಂದು ಮುತ್ತನ್ನು.
و اسرار زمانه گفت مینتوانم
از بحر تفکرم برآورد خرد
دری که ز بیم سفت مینتوانم
ಅವನೆಂದದ್ದು ನಾನಲ್ಲವೆಂದು ದೇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು;
ಆದರೆ ಈ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ,
ಕೊನೆಗೆ ಇಷ್ಟಾದರೂ: ನಾನಾರೆಂದು ನಾ ತಿಳಿದೆ.
ایزد داند که آنچه او گفت نیم
لیکن چو در این غم آشیان آمدهام
آخر کم از آنکه من بدانم که کیم
ನಾವು ನ್ಯಾಯದ ಬಂಡವಾಳ, ಅನ್ಯಾಯದ ಸ್ವಭಾವ;
ನಾವು ತಗ್ಗು, ನಾವು ಎತ್ತರ, ನಾವು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ, ನಾವು ಕೊರತೆ;
ನಾವು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ, ನಾವು ಜಂಷೀದನ ಬಟ್ಟಲು.
سرمایهٔ دادیم و نهاد ستمیم
پستیم و بلندیم و کمالیم و کمیم
آئینهٔ زنگ خورده و جام جمیم
ಅಥವಾ ಅಪಕೀರ್ತಿ-ಮತ್ತಿನ ದುಃಖದಿಂದಲೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ;
ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕಾಗಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ;
ಈಗ ನೀ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮೇಲೆ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
یا از غم رسوایی و مستی نخورم
من می ز برای خوشدلی میخوردم
اکنون که تو بر دلم نشستی نخورم
ಮದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಹೊರೆ ಹೊರಲಾರೆ;
ಸಾಕಿ "ಇನ್ನೊಂದು ಬಟ್ಟಲೆತ್ತಿಕೊ" ಎನ್ನುವ ಆ ಕ್ಷಣದ
ದಾಸ ನಾನು — ಆಗ ನಾನಾಗಲಾರೆ.
بی باده کشید بارتن نتوانم
من بنده آن دمم که ساقی گوید
یک جام دگر بگیر و من نتوانم
ಸಂಪತ್ತು, ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರದೊಂದಿಗೆ: ನಾನಿದ್ದೇನೆ! ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ;
ಒಂದು ದಿನ ಅವನ ಕೆಲಸ ಸರಿಗೊಂಡಾಗ,
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಾವು ಹೊಂಚಿನಿಂದೆದ್ದು: ನಾನಿದ್ದೇನೆ! ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
با نعمت و با سیم و زر آید که منم
چون کارک او نظام گیرد روزی
ناگه اجل از کمین برآید که منم
ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಗುರುತನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಗ್ಗಿದೆವು;
ಮಾತಿನ ಕೊನೆ ಕೇಳು, ನಮಗೇನಾಯಿತೆಂದು:
ಮಣ್ಣಿಂದ ಬಂದೆವು, ಗಾಳಿಯಾಗಿ ಹೋದೆವು.
یک چند به استادی خود شاد شدیم
پایان سخن شنو که ما را چه رسید
از خاک در آمدیم و بر باد شدیم
ಒಮ್ಮೆ ಉಸಿರೆಳೆಯುವಷ್ಟೂ ನನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಗ್ಗಿಲ್ಲ;
ಕಾಲದ ಶಾಗಿರ್ದಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಮಾಡಿದೆ,
ಜಗದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಾ ಗುರುವಲ್ಲ.
یک دمزدن از وجود خود شاد نیم
شاگردی روزگار کردم بسیار
در کار جهان هنوز استاد نیم
ಬಾರದ ನಾಳೆಗೆ ಕೂಗಾಡಬೇಡ;
ಬಾರದ್ದರ, ಕಳೆದದ್ದರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟಬೇಡ —
ಇದೀಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರು, ಆಯುಷ್ಯ ಗಾಳಿಗೆ ಕೊಡಬೇಡ.
فردا که نیامده ست فریاد مکن
برنامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
ಗಲಭೆ-ಕೋಲಾಹಲ ತುಂಬಿದ ಈ ಜಗವನ್ನೂ ನೋಡು;
ರಾಜರು, ನಾಯಕರು, ಮುಖಂಡರು ಮಣ್ಣಿನಡಿ;
ಇರುವೆಯ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂಥ ಮುಖಗಳ ನೋಡು.
وین عالم پر فتنه و پر شور ببین
شاهان و سران و سروران زیر گلند
روهای چو مه در دهن مور ببین
ಕೂತು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆ;
ಜಗದ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ನಿನ್ನ ಸರದಿ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ನಿನಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
بنشین و دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت بتو خود نیامدی از دگران
ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಕಹಿ ತಿನ್ನುವುದೇ ಆದ ಕಾರಣ,
ಈ ಜಗದಿಂದ ಬೇಗ ಹೋದವನ ಹೃದಯ ಸಂತಸ,
ತಾನೇ ಜಗಕ್ಕೆ ಬಾರದವನು ನೆಮ್ಮದಿಯವನು.
جز خوردن غصه نیست تا کندن جان
خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسی که خود نیامد به جهان
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಉಳಿಯದು;
ನನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ಅವನೇ ಹಿಗ್ಗಬೇಕು,
ಸಾವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಬಲ್ಲವನು.
در دست نخواهد به جز از باد بدن
آن را باید به مرگ من شاد بدن
کز دست اجل تواند آزاد بدن
ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಇಸ್ಲಾಮಿಲ್ಲ, ಜಗವಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ,
ಸತ್ಯವಿಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವವಿಲ್ಲ, ಶರೀಅತಿಲ್ಲ, ನಿಶ್ಚಯವಿಲ್ಲ —
ಎರಡು ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಈ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗಿದೆ?
نه کفر و نه اسلام و نه دنیا و نه دین
نه حق نه حقیقت نه شریعت نه یقین
اندر دو جهان کرا بود زهره این
ನೀಚನ ಔತಣದಲ್ಲಿ ಪುಕ್ಕಟೆ ಉಣ್ಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ನಿನ್ನ ಜವೆಗೋಧಿ ರೊಟ್ಟಿಯೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲು,
ಪ್ರತಿ ಹೊಲಸನಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಜರಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ.
به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است
کالوده و پالوده هر خس بودن
ಒಂದು ಗುಂಪು ನಿಶ್ಚಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ;
ನನಗೆ ಭಯ: ಒಂದು ದಿನ ಒಂದು ಕೂಗು ಬಂದೀತು:
ಓ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳೇ, ದಾರಿ ಅದೂ ಅಲ್ಲ, ಇದೂ ಅಲ್ಲ.
قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی
کای بیخبران راه نه آنست و نه این
ಇನ್ನೊಂದು ಎತ್ತು ನೆಲದಡಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ;
ನಿಶ್ಚಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯ ಕಣ್ಣ ತೆರೆ,
ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಕತ್ತೆಗಳ ನೋಡು.
یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین
زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
ಈ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಡುವಿನಿಂದ ಎತ್ತಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ;
ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಆಕಾಶವೊಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ,
ಸ್ವತಂತ್ರನು ಮನದಿಚ್ಛೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ.
برداشتمی من این فلک را ز میان
از نو فلکی دگر چنان ساختمی
کازاده بکام دل رسیدی آسان
ಚೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸೋಸಿದ ಮದ್ಯ ಕೇಳು;
ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೋದರು,
ಮರಳಿಬಂದವರ ಸುಳಿವನ್ನು ಯಾರೂ ಕೊಡರು.
می خواه مروق به طراز آمدگان
رفتند یکان یکان فراز آمدگان
کس می ندهد نشان ز بازآمدگان
ತಪಸ್ವಿಯ ಕಪಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು;
ಪ್ರೇಮಿಯೂ ಮತ್ತನೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರಾದರೆ,
ಸ್ವರ್ಗದ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರೂ ಕಾಣಲಾರರು.
به زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود
پس روی بهشت کس نخواهد دیدن
ನಿನ್ನ ಸುಖದ ಹೊತ್ತನ್ನು ಸಂಕಟದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ತೀಡಬಾರದು;
ಏನಾಗುವುದೆಂಬ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು —
ಮದ್ಯ, ಪ್ರಿಯೆ, ಮನದಿಚ್ಛೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕು.
وقت خوش خود بسنگ محنت سودن
کس غیب چه داند که چه خواهد بودن
می باید و معشوق و به کام آسودن
ಆ ರಾಜರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಜನ ಮುಖವಿಟ್ಟ ಆ ಅರಮನೆ,
ಅದರ ಕಂಗುರೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪಾರಿವಾಳ
ಕುಳಿತು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದ ಕಂಡೆ: ಕೂ-ಕೂ-ಕೂ-ಕೂ.
بر درگه آن شهان نهادندی رو
دیدیم که بر کنگرهاش فاختهای
بنشسته همی گفت که کوکوکوکو
ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಆಸೆಯ ದಾರದ ಹೊಕ್ಕೆಲ್ಲಿ?
ಜಗದ ಇಷ್ಟೊಂದು ನಾಜೂಕಿನವರ ತಲೆ-ಕಾಲುಗಳು
ಸುಟ್ಟು ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ — ಅವರ ಹೊಗೆಯೆಲ್ಲಿ?
وز تار امید عمر ما پودی کو
چندین سروپای نازنینان جهان
میسوزد و خاک میشود دودی کو
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಗುಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಡುತ್ತಾರೆ;
ಆಮೇಲೆ ಬೇರೆಯವರ ಗೋರಿಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಾಗಿ
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
خشتی دو نهند بر مغاک من و تو
و آنگاه برای خشت گور دگران
در کالبدی کشند خاک من و تو
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದೆ;
ಹಸಿರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಿಳಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿ,
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣಿಂದ ಈ ಹಸಿರು ಬಹಳ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
قصدی دارد بجان پاک من و تو
در سبزه نشین و می روشن میخور
کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو
ಮದ್ಯವೂ ಡೇರೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳ ಕೈಯಿಂದ ಇರುವುದೇ ಮಿಗಿಲು;
ಮತ್ತು, ಕಲಂದರತನ, ದಾರಿತಪ್ಪುವಿಕೆ — ಮಿಗಿಲು;
ಚಂದ್ರನಿಂದ ಜಗದ ಮೀನಿನವರೆಗೆ ಒಂದು ಗುಟುಕು ಮದ್ಯ ಮಿಗಿಲು.
می هم ز کف بتان خرگاهی به
مستی و قلندری و گمراهی به
یک جرعه می ز ماه تا ماهی به
ಗಿಳಿ ಹೂವಿನ ಚೆಲುವಿನಿಂದ ಮೋಜಿನಿಂದ ತುಂಬಿತು;
ಹೂವಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕೂರು, ಈ ಹೂ ಬಹಳ
ಮಣ್ಣಿಗುದುರುತ್ತದೆ, ನಾವೂ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತೇವೆ.
بلبل ز جمال گل طربناک شده
در سایه گل نشین که بسیار این گل
در خاک فرو ریزد و ما خاک شده
ಈ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಕಳೆಯಲೋ ಇಲ್ಲವೋ?
ಮದ್ಯದ ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬು, ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು
ಈ ಎಳೆದ ಉಸಿರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಿಡುವೆನೋ ಇಲ್ಲವೋ.
وین عمر به خوشدلی گذارم یا نه
پرکن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم برآرم یا نه
ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದರೆ ನೀ ಕ್ಷಮಾರ್ಹ;
ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲ ಪುಕ್ಕಟೆಯೂ ಬೆಲೆಬಾಳದು — ಎಚ್ಚರ,
ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾರಬೇಡ.
معذوری اگر در طلبش میکوشی
باقی همه رایگان نیرزد هشدار
تا عمر گرانبها بدان نفروشی
ನಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯ ಹಾಳೆಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಗುತ್ತವೆ;
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ! ದುಃಖ ತಿನ್ನಬೇಡ, ಜ್ಞಾನಿ ಆದೇಶಿಸಿದ:
ಜಗದ ದುಃಖಗಳು ವಿಷದಂತೆ, ಅದರ ಔಷಧ ಮದ್ಯ.
اوراق وجود ما همی گردد طی
می خور! مخور اندوه که فرمود حکیم
غمهای جهان چو زهر و تریاقش می
ಆ ಕೊಡ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗುಟ್ಟುಗಳ ನುಡಿಯಿತು:
ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದೆ,
ಈಗ ಪ್ರತಿ ಮದ್ಯಪಾನಿಯ ಕೊಡವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شدهام کوزه هر خماری
ಏಳು-ನಾಲ್ಕರ ಕಾರಣ ಸದಾ ಬೆಂದವನೇ,
ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ಸಾವಿರಬಾರಿ ಮೀರಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ:
ನಿನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆಯಿಲ್ಲ — ಹೋದೆ ಎಂದರೆ ಹೋದೆ.
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی
می خور که هزار بار بیشت گفتم
باز آمدنت نیست چو رفتی رفتی
ಜಾಣ-ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರೆ;
ಇಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸ್ವರ್ಗ ಮಾಡಿಕೋ,
ಅಲ್ಲಿಯ ಸ್ವರ್ಗ ಮುಟ್ಟುವೆಯೋ ಮುಟ್ಟೆಯೋ.
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮದ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳಿಮೈಯವಳೊಂದಿಗಿರು;
ಜಗ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ
ನಿನ್ನಂಥವನ ಮೀಸೆಯ, ನನ್ನಂಥವನ ಗಡ್ಡದ.
با باده لعل باش و با سیم تنی
کانکس که جهان کرد فراغت دارد
از سبلت چون تویی و ریش چو منی
ಇಲ್ಲವೆ ಈ ಉದ್ದ ದಾರಿಗೆ ಒಂದು ತುದಿಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ;
ಅಯ್ಯೋ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಮಣ್ಣಿನ ಹೃದಯದಿಂದ
ಹಸಿರಂತೆ ಮೊಳೆಯುವ ಆಸೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ!
یا این ره دور را رسیدن بودی
کاش از پی صد هزار سال از دل خاک
چون سبزه امید بر دمیدن بودی
ಮತ್ತಾಗಿ ಈ ಹುಚ್ಚಾಟ ಮಾಡಿದೆ;
ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿತು:
ನಾನೂ ನಿನ್ನಂತಿದ್ದೆ, ನೀನೂ ನನ್ನಂತಾಗುವೆ.
سرمست بدم که کردم این عیاشی
با من به زبان حال میگفت سبو
من چون تو بدم تو نیز چون من باشی
ನನ್ನ ದಾರದ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನೂ ಕಂಡಿದ್ದರೆ;
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಈ ಇರುವಿಕೆಯ ಸೆರೆಯ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ —
ಅಯ್ಯೋ, ಇಲ್ಲಮೆಯೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಬಾಗಿಲ ಕಂಡಿದ್ದರೆ!
هم رشته خویش را سری یافتمی
تا چند ز تنگنای زندان وجود
ای کاش سوی عدم دری یافتمی
ಗದ್ದೆ-ತೊರೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೂರು,
ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದ ಚಕ್ರ ಎಷ್ಟೋ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು
ನೂರುಬಾರಿ ಬಟ್ಟಲಾಗಿಸಿ, ನೂರುಬಾರಿ ಪಾತ್ರೆಯಾಗಿಸಿತು.
فارغ بنشین بکشتزار و لب جوی
بس شخص عزیز را که چرخ بدخوی
صد بار پیاله کرد و صد بار سبوی
ಕೇಳಿದೆ: ಹೋದವರ ಸುದ್ದಿಯೇನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆ?
ಅವನೆಂದ: ಮದ್ಯ ಕುಡಿ, ನಮ್ಮಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಜನ
ಹೋದರು, ಸುದ್ದಿ ಒಂದೂ ಮರಳಿಬರಲಿಲ್ಲ.
گفتم نکنی ز رفتگان اخباری
گفتا می خور که همچو ما بسیاری
رفتند و خبر باز نیامد باری
ಒಂದೇನು ಸಾವಿರದ ನೂರೇನು ಕಷ್ಟ, ಓ ಸಾಕಿ?
ನಾವೆಲ್ಲ ಮಣ್ಣು — ವೀಣೆ ಬಾರಿಸು, ಓ ಸಾಕಿ;
ನಾವೆಲ್ಲ ಗಾಳಿ — ಮದ್ಯ ತಾ, ಓ ಸಾಕಿ.
مشکل چه یکی چه صد هزار ای ساقی
خاکیم همه چنگ بساز ای ساقی
بادیم همه باده بیار ای ساقی
ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೌಸರ್ನ ಒಂದು ತೊರೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ;
ಬಯಲು ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದೆ — ಕೌಸರ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ನುಡಿ;
ಸ್ವರ್ಗದ ಮುಖದವಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೂರು.
در باغ روان است ز کوثر جویی
صحرا چو بهشت است ز کوثر کم گوی
بنشین به بهشت با بهشتی رویی
ನಿನ್ನ ಆಸೆಯಿಂದ ನಿನ್ನೆಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ;
ಏನು ಹೇಳಲಿ: ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ನಿನ್ನೆಯೇ
ನಿನ್ನ ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
فارغ شدهاند از تمنای تو دی
قصه چه کنم که به تقاضای تو دی
دادند قرار کار فردای تو دی
ಚಕ್ರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ನಿಂತಿರುವುದ ಕಂಡೆ;
ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ತಲೆಬುರುಡೆಯಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಕೈಯಿಂದ
ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡದ ಹಿಡಿ-ಬಾಯಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.
در پایه چرخ دیدم استاد بپای
میکرد دلیر کوزه را دسته و سر
از کله پادشاه و از دست گدای
ವಿಧಿ ವಿಧಿಸಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದೆ;
ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಕೈಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ.
حکمی که قضا بود ز من میدانی
در گردش خویش اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی
ಒಂದು ಬಟ್ಟಲ ತುಂಬು, ಕುಡಿ, ನನಗೊಂದು ಕೊಡು;
ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಓ ಬೊಂಬೆಯೇ, ಯಾವುದೋ ದಾರಿಬದಿಯಲ್ಲಿ
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕುಂಬಾರ ಕೊಡ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ.
پر کن قدحی بخور بمن ده دگری
زان پیشتر ای صنم که در رهگذری
خاک من و تو کوزهکند کوزهگری
ಹೋಗುವೂ ನನ್ನದಾಗಿದ್ದರೆ ನಾ ಎಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ?
ಈ ಪಾಳು ಛತ್ರದಲ್ಲಿ
ಬರದೆ, ಹೋಗದೆ, ಇರದೆಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಲೇಸಾಗಿತ್ತು.
ور نیز شدن بمن بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
ಎರಡು ಮಣ ಮದ್ಯ, ಒಂದು ಕುರಿಯ ತೊಡೆ ಸಿಕ್ಕರೆ,
ತುಂಬೆಹೂ ಕೆನ್ನೆಯವಳೊಂದಿಗೆ, ತೋಟದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ,
ಅದೊಂದು ಸುಖ, ಯಾವ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಿತಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದು.
وز می دو منی ز گوسفندی رانی
با لاله رخی و گوشه بستانی
عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
ಆಕಾಶದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು;
ಚಕ್ರದಡಿಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಿದ್ದಿದ್ದರೆ,
ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ನೊಂದೀತು?
احوال فلک جمله پسندیده بدی
ور عدل بدی بکارها در گردون
کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی
ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಮನುಷ್ಯರ ಮಣ್ಣ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮಾಡುವೆ?
ಫೆರಿದೂನನ ಬೆರಳು, ಕೈಖೊಸ್ರೊನ ಅಂಗೈ
ಚಕ್ರದ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದೀ — ಏನೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀ?
تا چند کنی بر گل مردم خواری
انگشت فریدون و کف کیخسرو
بر چرخ نهادهای چه میپنداری
ಒಂದು ಹಾಡು ಕಟ್ಟು, ಮದ್ಯ ಮುಂದೆ ತಾ,
ಬೇಸಿಗೆಯ ಬರುವು, ಚಳಿಗಾಲದ ಹೋಗುವು ಇವು
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜಂಷೀದರನ್ನೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಎಸೆದವು.
برساز ترانهای و پیشآور می
کافکند بخاک صد هزاران جم و کی
این آمدن تیرمه و رفتن دی